اسانس گیری با روش تقطیر 

تلگرام آرایشی بهداشتی تبلیغ کتاب شوینده ها

اسانس گیری با روش تقطیر

نویسنده:

ehsan hosnani
گردآوری، ترجمه و نگارش: احسان حُسنانی
مهندس شیمی - مترجم و پژوهشگر صنایع آرایشی بهداشتی


چکیده: تقطیر یکی از مهمترین روش های جداسازی است که اساس آن بر توزیع اجزاء بین دو فاز است. وقتی مکانیزم جداسازی در فرآیندی فراریت باشد، به آن روش تقطیر گفته می شود. اسانس روغنی گیاهان با مکانیزم فراریت و با روش تقطیر از گیاهان جدا می شود. تقطیر همچنین یکی از مباحث عملیات واحد در مهندسی شیمی است که در آن مواد با دمای جوش متفاوت توسط این فرآیند فیزیکی از هم جداسازی می شوند. تقطیر در فشار محیط، تقطیر با بخار آب، تقطیر در خلأ و تقطیر در فشار روش های مختلف تقطیر می باشند. تقطیر مداوم و تقطیر جزء به جزء نام دو روش مختلف تقطیر در عملیات پالایش نفت می باشند.
•  تقطیر به روش جداسازی اسانس روغنی گیاهان با مکانیسم فراریت گفته می شود.
•  اسانس روغنی به محصولات معطر به دست آمده از روش تقطیر گفته می شود.
•  نقطه جوش به دمایی گفته می شود که در آن ماده از فاز مایع به فاز بخار تبدیل می شود


تقطیر
برای اسانس گیری از اندام های مختلف گیاهان از جمله سرشاخه گل دار، برگ، گل، دانه، صمغ و یا سایر قسمت های گیاه استفاده می شود. چگونگی شرایط تقطیر از جمله فشار بخار، درجه حرارت و مدت زمان اسانس گیری با توجه به نوع گیاه متفاوت است. در نهایت اسانس روغنی به رنگ زرد کمرنگ تا سبز روشن نسبت تولید می شود. بازده اسانس گیری به پارامترهایی مثل نسبت اسانس روغنی تولید شده به وزن گیاه مصرف شده و درصد رطوبت موجود در اسانس بستگی دارد.
اسانس گیری به یکی از روش های تقطیر با آب، تقطیر با آب و بخار و تقطیر با بخار آب، از گیاه انجام می شود.
دستگاه اسانس گیری با روش کلونجر - clevenger
دستگاه اسانس گیری با روش کلونجر - clevenger

تقطیر اسانس با آب با روش کلونجر
سمت راست: کلونجر با اصلاحات ابداعی دکتر جایمند
سمت چپ: طرح اصلی کلونجر
کلونجر
عکس: پاورپوینت آموزشی دکتر جایمند، ضمن کسب اجازه از ایشان
اصلاحات ابتکاری در دستگاه کلونجر

تقطیر

در این روش اجزاء معطر غیر قابل حل در آب (آبگریز) که عمدتاً نقطه جوش بالاتری از آب دارند جداسازی می گردند! روشهای گوناگونی برای جداسازی اسانس روغنی از گیاه همگی تحت عنوان تقطیر به کار می رود. انتخاب روش مناسب به ماهیت محصول و میزان بازده قابل انتظار بستگی دارد این روشها عبارتند از:

• روش تقطیر با آب
• تقطیر با بخار آب
• تقطیر با آب و بخار آب ( روش ترکیبی )

پدیده ای که طی عمل تقطیر اتفاق می افتد آن است که بخار با عبور از سلولهای گیاهی و بعضاً شکافتن جداره سلول آن باعث تبخیر اسانس گیاه می گردد ، از آنجا که اسانس روغنی اجزاء غیر قابل حل در آب را تشکیل می دهد مخلوط اسانس با آب را می توان یک مخلوط غیر قابل امتزاج دانست، لذا فشار کل برابر مجموع فشار بخار اجزاء می شود!( یعنی در این حالت فشار جزئی با فشار بخار برابر می گردد)، لذا اسانس به کمک فشاربخار آب در نقطه جوشی پایینتر از نقطه جوش نرمال خود تبخیر می گردد و همراه بخار آب به داخل کندانسور حمل می شود، بهتر است بخارات حاصله سریعاً وارد کندانسور گردند.

distillation lavender
دستگاه تقطیر لاواند با بخار آب

الف- روش تقطیر با آب:

در این روش بسیار قدیمی و ساده گیاه به صورت مستقیم در داخل آب حرارت داده می شود. بخارات حاصل پس از عبور از کندانسور مایع شده در ظرف گیرنده جمع آوری می شوند این همان روشی است که در گلاب گیری سنتی از آن استفاده می شود. در این روش اگر قسمتی از گیاه با آب پوشانده نشده با جدار ظرف در تماس باشد در اثر حرارت مستقیم می سوزد و تولید بوی نامطلوب می کند. همچنین برخی از ترکیبات موجود در اسانس در محیط آبی هیدرولیز شده و بر کیفیت اسانس نهایی تاثیر می گذارد. به منظور فائق آمدن بر این مشکلات از روش های تقطیر با بخار آب یا روش ترکیبی استفاده می شود.
گلاب گیری
گلاب گیری نمونه آشنای روش تقطیر با آب

ب- تقطیر با بخارآب:

در این روش گیاه با آب در تماس نیست بلکه در ظرفی جداگانه در مجاورت بخار آب اشباع قرار می گیرد ( بخارآب از منبع دیگری تأمین می گردد)
اسانس گیری با روش تقظیر با بخار آب
اسانس گیری از گیاه با روش تقطیر با بخار آب
در مواردی که تخریب حرارتی گیاه یا هیدرولیز شدن اجزاء استری در آب مسأله است اجزاء معطر این گیاهان با استفاده از مکانیسم حلالیت ( روش شستشو یا استخراج با حلال) جداسازی می گردد.
steam distillation in lab
دستگاه تقطیر با بخار آب در مقیاس آزمایشگاهی
steam distillation pilot
عکس: دکتر رضایی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع
تقطیر اسانس با بخار آب در مقیاس پایلوت
تقطیر اسانس با بخار آب سماور
تقطیر اسانس با بخار آب سماور!


مطلب قبلی: لیپولیز

مطلب بعدی: الاستاز

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- حلالیت = Solubility
limited solubility = حلالیت محدود
2- هیدرولیز = Hydrolysis
3- بخار آب = Steam
facial steam = بخور صورت


تلفظ facial steams ↓


تلفظ inhalation from diffusers, inhalers, steam treatments ↓


تلفظ steam distillation ↓
4- فرار = Volatile

تلفظ volatile organic compounds or VOCs ↓
5- اسانس روغنی = Essential Oil
lavender essential oil = اسانس روغنی لاواند


تلفظ essential oil ↓


تلفظ essential oils ↓


تلفظ lavender essential oil ↓


تلفظ lavender essential oil2 ↓


تلفظ massage is a relaxing way to introduce essential oils to the body ↓


تلفظ non-organic essential oil ↓


تلفظ pure essential oils are naturally occuring substances found in different parts of the plant ↓


تلفظ tea tree essential oil ↓
6- گلاب = Rosewater
7- فراریت = Volatility
8- استخراج با حلال = Solvent Extraction

تلفظ solvent extraction ↓


تلفظ solvent extraction2 ↓
9- مقیاس آزمایشگاهی = Lab Scale

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید



اگر مطالعه این مطلب برایتان مفید بود، روی دکمه زیر کلیک کنید !