اسانس گیری با روش تقطیر 

اسانس گیری با روش تقطیر

نویسنده:

ehsan hosnani
گردآوری، ترجمه و نگارش: احسان حُسنانی
مهندس شیمی - مترجم و پژوهشگر صنایع آرایشی بهداشتی




چکیده: تقطیر یکی از مهمترین روش های جداسازی است که اساس آن بر توزیع اجزاء بین دو فاز است. وقتی مکانیزم جداسازی در فرآیندی فراریت باشد، به آن روش تقطیر گفته می شود. اسانس روغنی گیاهان با مکانیزم فراریت و با روش تقطیر از گیاهان جدا می شود. تقطیر همچنین یکی از مباحث عملیات واحد در مهندسی شیمی است که در آن مواد با دمای جوش متفاوت توسط این فرآیند فیزیکی از هم جداسازی می شوند. تقطیر در فشار محیط، تقطیر با بخار آب، تقطیر در خلأ و تقطیر در فشار روش های مختلف تقطیر می باشند. تقطیر مداوم و تقطیر جزء به جزء نام دو روش مختلف تقطیر در عملیات پالایش نفت می باشند.
اسانس گیری
•  تقطیر به روش جداسازی اسانس روغنی گیاهان با مکانیسم فراریت گفته می شود.
•  اسانس روغنی به محصولات معطر به دست آمده از روش تقطیر گفته می شود.
•  نقطه جوش به دمایی گفته می شود که در آن ماده از فاز مایع به فاز بخار تبدیل می شود


تقطیر
برای اسانس گیری از اندام های مختلف گیاهان از جمله سرشاخه گل دار، برگ، گل، دانه، صمغ و یا سایر قسمت های گیاه استفاده می شود. چگونگی شرایط تقطیر از جمله فشار بخار، درجه حرارت و مدت زمان اسانس گیری با توجه به نوع گیاه متفاوت است. در نهایت اسانس روغنی به رنگ زرد کمرنگ تا سبز روشن نسبت تولید می شود. بازده اسانس گیری به پارامترهایی مثل نسبت اسانس روغنی تولید شده به وزن گیاه مصرف شده و درصد رطوبت موجود در اسانس بستگی دارد.
اسانس گیری به یکی از روش های تقطیر با آب، تقطیر با آب و بخار و تقطیر با بخار آب، از گیاه انجام می شود.
دستگاه اسانس گیری با روش کلونجر - clevenger
دستگاه اسانس گیری با روش کلونجر - clevenger

تقطیر اسانس با آب با روش کلونجر
سمت راست: کلونجر با اصلاحات ابداعی دکتر جایمند
سمت چپ: طرح اصلی کلونجر
کلونجر
عکس: پاورپوینت آموزشی دکتر جایمند، ضمن کسب اجازه از ایشان
اصلاحات ابتکاری در دستگاه کلونجر

تقطیر

در این روش اجزاء معطر غیر قابل حل در آب (آبگریز) که عمدتاً نقطه جوش بالاتری از آب دارند جداسازی می گردند! روشهای گوناگونی برای جداسازی اسانس روغنی از گیاه همگی تحت عنوان تقطیر به کار می رود. انتخاب روش مناسب به ماهیت محصول و میزان بازده قابل انتظار بستگی دارد این روشها عبارتند از:

• روش تقطیر با آب
• تقطیر با بخار آب
• تقطیر با آب و بخار آب ( روش ترکیبی )

پدیده ای که طی عمل تقطیر اتفاق می افتد آن است که بخار با عبور از سلولهای گیاهی و بعضاً شکافتن جداره سلول آن باعث تبخیر اسانس گیاه می گردد ، از آنجا که اسانس روغنی اجزاء غیر قابل حل در آب را تشکیل می دهد مخلوط اسانس با آب را می توان یک مخلوط غیر قابل امتزاج دانست، لذا فشار کل برابر مجموع فشار بخار اجزاء می شود!( یعنی در این حالت فشار جزئی با فشار بخار برابر می گردد)، لذا اسانس به کمک فشاربخار آب در نقطه جوشی پایینتر از نقطه جوش نرمال خود تبخیر می گردد و همراه بخار آب به داخل کندانسور حمل می شود، بهتر است بخارات حاصله سریعاً وارد کندانسور گردند.

distillation lavender
دستگاه تقطیر لاواند با بخار آب

الف- روش تقطیر با آب:

در این روش بسیار قدیمی و ساده گیاه به صورت مستقیم در داخل آب حرارت داده می شود. بخارات حاصل پس از عبور از کندانسور مایع شده در ظرف گیرنده جمع آوری می شوند این همان روشی است که در گلاب گیری سنتی از آن استفاده می شود. در این روش اگر قسمتی از گیاه با آب پوشانده نشده با جدار ظرف در تماس باشد در اثر حرارت مستقیم می سوزد و تولید بوی نامطلوب می کند. همچنین برخی از ترکیبات موجود در اسانس در محیط آبی هیدرولیز شده و بر کیفیت اسانس نهایی تاثیر می گذارد. به منظور فائق آمدن بر این مشکلات از روش های تقطیر با بخار آب یا روش ترکیبی استفاده می شود.
گلاب گیری
گلاب گیری نمونه آشنای روش تقطیر با آب

ب- تقطیر با بخارآب:

در این روش گیاه با آب در تماس نیست بلکه در ظرفی جداگانه در مجاورت بخار آب اشباع قرار می گیرد ( بخارآب از منبع دیگری تأمین می گردد)
اسانس گیری با روش تقظیر با بخار آب
اسانس گیری از گیاه با روش تقطیر با بخار آب
در مواردی که تخریب حرارتی گیاه یا هیدرولیز شدن اجزاء استری در آب مسأله است اجزاء معطر این گیاهان با استفاده از مکانیسم حلالیت ( روش شستشو یا استخراج با حلال) جداسازی می گردد.
steam distillation in lab
دستگاه تقطیر با بخار آب در مقیاس آزمایشگاهی
steam distillation pilot
عکس: دکتر رضایی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع
تقطیر اسانس با بخار آب در مقیاس پایلوت
تقطیر اسانس با بخار آب سماور
تقطیر اسانس با بخار آب سماور!

distillation
اسانس گیری با روش تقطیر
esans giri
بخشی از تجهیزات اسانس گیری در آزمایشگاه مؤسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع
essential oil ingredients og
مواد اولیه اسانس گیری
steam distillation lab
تقطیر با بخار آب یکی از متداول ترین روش های اسانس گیری از گیاهان
pharma45
 شکل دستگاه اسانس گیری
منبع: فارماکوپه گیاهی ایران، چاپ اول اسفند 81


• اسانس گیری

مطلب قبلی: لیپولیز

مطلب بعدی: فیبرونکتین


scent marketing

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- کافتن = Scavenge
free radical scavenger = از بین برنده رادیکال آزاد 

radical scavenger properties = خواص رادیکال کافتی
کافتن، زدودن
Free radical scavenger
2- عطر = Perfume
perfumer’s palette = پالت عطرساز

Eau de perfume = ادوپرفیوم

Natural perfumes = عطرهای طبیعی

Neroli perfume = عطرهای نرولی
عطر
عطرساز

perfume and parfum = پرفیوم و پارفوم، شکل های مختلف عطر، از نظر لغوی، پارفوم معادل فرانسوی پرفیوم است

unscented or the same scent as your perfume = بدون بو یا از رایحه ای هم خانواده با عطر شما 


تلفظ perfume and parfum ↓


تلفظ perfume ↓


تلفظ perfumer ↓


تلفظ unscented or the same scent as your perfume ↓
3- حلالیت = Solubility
limited solubility = حلالیت محدود
4- تبخیر = Evaporation تبخیر

evaporation of sweat = تبخیر عرق
5- اسانس روغنی = Essential Oil اسانس های روغنی

lavender essential oil = اسانس روغنی لاواند

essential oils, an essential oil is a concentrated hydrophobic liquid containing volatile aroma compounds from plants, also known as volatile oils = اسانس های روغنی، ماده هیدروفوب غلیظ شده که حاوی ترکیبات آروماتیک فرار گیاهان می باشد. اسانس های روغنی را روغن های فرار نیز می نامند. 

tea tree essential oil = اسانس روغنی درخت چای 

non-organic essential oil = اسانس روغنی غیرارگانیک 

massage is a relaxing way to introduce essential oils to the body = ماساژ یک روش آرامش بخش برای وارد کردن اسانس روغنی به داخل بدن است

pure essential oils are naturally occuring substances found in different parts of the plant = اسانس روغنی خالص، ماده طبیعیست که در قسمت های مختلف گیاهان یافت می شود 


تلفظ essential oil ↓


تلفظ essential oils ↓


تلفظ lavender essential oil ↓


تلفظ lavender essential oil2 ↓


تلفظ massage is a relaxing way to introduce essential oils to the body ↓


تلفظ non-organic essential oil ↓


تلفظ pure essential oils are naturally occuring substances found in different parts of the plant ↓


تلفظ tea tree essential oil ↓
6- مشک = Musk
7- هیدرولیز = Hydrolysis
8- بخار آب = Steam
facial steam = بخور صورت
بخار آب

steam distillation = تقطیر با بخار آب

Steaming the skin = بخار دادن به پوست 

facial steams = بخور صورت 


تلفظ facial steams ↓


تلفظ inhalation from diffusers, inhalers, steam treatments ↓


تلفظ steam distillation ↓
9- فرار = Volatile فرار

essential oils, an essential oil is a concentrated hydrophobic liquid containing volatile aroma compounds from plants, also known as volatile oils = اسانس های روغنی، ماده هیدروفوب غلیظ شده که حاوی ترکیبات آروماتیک فرار گیاهان می باشد. اسانس های روغنی را روغن های فرار نیز می نامند. 

volatile organic compounds or VOCs = ترکیبات آلی فرار 


تلفظ volatile organic compounds or VOCs ↓
10- گلاب = Rosewater
11- ایمن = Safe
12- نرم = Loose
adherent and loose white flakes = پوسته های سفید نرم و چسبنده
شل، نرم

loose powder = پودرهای نرم
پودرهای آرایشی که به فرم نرم و پرس نشده عرضه می شوند. در مقابل پودرهای فشرده

تلفظ loose powder ↓
13- فراریت = Volatility فراریت
14- استخراج با حلال = Solvent Extraction
solvent extraction, Liquid–liquid extraction also known as solvent extraction and partitioning, is a method to separate compounds based on their relative solubilities in two different immiscible liquids, usually water and an organic solvent. = استخراج با حلال یا استخراج مایع مایع که به آن پارتیشنینگ نیز می گویند، روشی برای جداسازی ترکیبات بر مبنای حلالیت نسبی آن ها به دو فاز مایع غیر قابل امتزاج (معمولا آب و فاز حلال ارگانیک) می باشد


تلفظ solvent extraction ↓


تلفظ solvent extraction2 ↓
15- شکاف = Slot
16- مقیاس آزمایشگاهی = Lab Scale
17- قابل امتزاج = Miscible
Immiscible = غیر قابل امتزاج
قابل امتزاج 

solvent extraction, Liquid–liquid extraction also known as solvent extraction and partitioning, is a method to separate compounds based on their relative solubilities in two different immiscible liquids, usually water and an organic solvent. = استخراج با حلال یا استخراج مایع مایع که به آن پارتیشنینگ نیز می گویند، روشی برای جداسازی ترکیبات بر مبنای حلالیت نسبی آن ها به دو فاز مایع غیر قابل امتزاج (معمولا آب و فاز حلال ارگانیک) می باشد

oil and water are immiscible liquids = روغن و آب، مایعات غیر قابل امتزاج هستند

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید



درصورتی که این مطلب برای شما مفید است با کلیک روی لینک زیر آن را حمایت و توصیه کنید