رادیکال آزاد چیست؟ 

تلگرام آرایشی بهداشتی تبلیغ کتاب شوینده ها

رادیکال آزاد چیست؟

نویسنده:

ehsan hosnani
گردآوری، ترجمه و نگارش: احسان حُسنانی
مهندس شیمی - مترجم و پژوهشگر صنایع آرایشی بهداشتی


چکیده: به مولکول های بدون بار الکتریکی و دارای واکنش پذیری بالا که دارای الکترون جفت نشده والانس هستند، رادیکال آزاد گفته می شود. رادیکال های آزاد اتم ها یا گروهی از اتم ها هستند که بسیار واکنش پذیر بوده و در بدن در اثر فرآیندهای بیولوژیکی یا در اثر عوامل خارجی مثل دود سیگار، سموم و آلودگی ها یا تابش فرابنفش خورشید ایجاد شده و می توانند به سلول ها، پروتئین ها و DNA آسیب برسانند.

معرفی رادیکالهای آزاد

رادیکال های آزاد ذراتی مهاجم ، حاوی یک الکترون آزاد هستند. از نظر شیمیایی بسیار واکنش پذیر و بنابراین ناپایدارند. رادیکال های آزاد در اثر پرتوهای یونیزه کننده مانند پرتوهای فرابنفش و حتی نور مرئی تولید می شوند اما واکنش های آنزیمی و متابولیکی که در بدن اتفاق می افتند نیز منجر به ایجاد آنها می شوند. این واکنش ها به عنوان مثال در خلال تنفس سلولی در میتوکندری یا در اثر سنتز پروستاگلاندین (مرتبط با فرایند التهاب) یا در حین فاگوسیتوز رخ می دهند.
excess radical

دو نوع فرایند شیمیایی ممکن است یک رادیکال آزاد را تشکیل دهد:

•  تفکیک متقارن (جورکافت) یک پیوند شیمیایی ساده بین دو اتم از یک ملکول به طوریکه هر کدام از اتم ها یکی از الکترون های پیوند را از آن خود کنند.
Homolytic cleavage
•  انتقال الکترون (واکنش اکسایش و کاهش) بین دو ملکول (یکی اکسید کننده و یکی کاهنده) که دو رادیکال باردار تولید می کند.
electron transfer
رایج ترین واکنش تولید کننده رادیکال آزاد در محلول وقتی است که اتم هیدروژن از سوبسترای حاضر در مدیوم جداشده و یک رادیکال آزاد جدید تشکیل دهد.
free radical reaction
در اثر حمله رادیکال آزاد واکنش های زنجیره ای آغازسازی می شوند. این واکنش ها فقط وقتی متوقف می شوند که دو رادیکال آزاد یکدیگر را خنثی نمایند.
chain
همچنین واکنش های دیگری نیز در ملکول های با یک یا دو پیوند غیر اشباع (دوگانه، سه گانه و سیستم های آروماتیک) وجود دارند:
reaction

نقش رادیکالهای آزاد در پیری پوست

از علتهای پیری پوست می توان به موارد متعددی اشاره نمود که مهمترین آنها رادیکالهای آزاد هستند. رادیکالهای آزاد ترکیباتی متشکل از ملکول اکسیژن با الکترون جفت نشده هستند که در اثر عواملی مانند استرس، افزایش سن (فرایندهای متابولیکی نرمال ) ، مواجهه با پرتوهای فرابنفش و آلودگی هوا (دود سیگار و ...) تشکیل می شوند. به مرور زمان، تجمع رادیکالهای آزاد در پوست منجر به تخریب سلولها، ایجادالتهاب، کاهش سنتز کلاژن، افزایش فعالیت آنزیمهای تجزیه کننده و نهایتاً آسیب دیدن پوست، چروک و ایجاد بیماری هایی مثل سرطان می شود.
free radicals
بدن انسان مکانیزمهایی برای کاهش و ترمیم آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد دارد. آنتی اکسیدانهای بدن یکی از مهمترین مکانیزمهای دفاعی بدن هستند که با کاهش تشکیل و خنثی نمودن رادیکالهای آزاد، پیری پوست را به تاخیر انداخته و از ایجاد بیماری هایی که در اثر رادیکالهای آزاد بوجود می آیند (مثل التهاب پوست، آرتروز ، سرطان و غیره) ممانعت می نمایند.

«رادیکال آزاد زداها» و نقش آنها در حفظ سلامتی پوست

نقش زداینده های رادیکال های آزاد کمک به سیستم دفاعی پوست برای بازیابی عملکرد هماهنگ بدن می باشد. زادینده های رادیکال های آزاد واکنش های زنجیره ای را در مراحل مختلفی متوقف نموده و به این ترتیب جلوی تهاجمات رادیکالی را می گیرند و موجب حفظ لیپیدهای غشائی می شوند.
متابولیسم سلولی (خصوصاً تنفس) رادیکال های آزاد را تولید می کند. در حالت عادی سیستم ایمنی طبیعی موجود در سلول با استفاده از ابزارهایی که طبیعت در اختیارش قرار داده این رادیکالهای آزاد را از بین می برد. ابزارهایی مثل عوامل محافظ ، آنزیم ها (سوپراکساید دیسموتاز ، گلوتاتیون پروکسیداز و کاتالاز )، برخی عناصر کم مقدار (روی، سلنیوم) و ویتامین ها (ویتامین های A تا C و مخصوصاً ویتامین E )
اما تحت شرایط مشخصی، این تعادل هماهنگ به هم خورده و سیستم محافظ طبیعی سلول دیگر برای مقابله با عوامل مهاجم کافی نمی باشد. این شرایط به عنوان نمونه عبارتند از: رژیم غذایی فقیر ، مواجهه طولانی مدت و مکرر بدن در برابر پرتوهای یونیزه کننده (پرتوهای X ، پرتوهای UV و حمام آفتاب بیش از حد)، استفاده غلط از الکل و تنباکو، آلودگی و استرس به عنوان مثال فعالیت آلفاتوکوفرول یکی از مواد تشکیل دهنده ویتامین E در پروکسی شدن را به عنوان یکی از ابزارهای تدافعی طبیعی در نظر بگیرید:
tocopherol
ساختار آلفا توکوفرول
هیدروژن فنولی این ملکول به رادیکال پروکساید منتقل شده و در نتیجه آلفا توکوفرول به یک رادیکال آزاد نسبتا پایدار و واکنش ناپذیر تبدیل می شود که قادر به ممانعت از واکنش پروکسی شدن می باشد. این واکنش می تواند به صورت زیر خلاصه شود:
tocopherol reaction
رادیکال آلفا توکوفرول سپس می تواند در یک واکنش دومی شرکت نموده و توسط یک رادیکال آزاد دیگر تخریب شود تا یک محصول غیر رادیکالی پایدار تشکیل شود.
tocopherol reaction 2
اما تعداد معینی از رادیکال ها از این مکانیسم طبیعی دفاع فرار نمایند و به پوست آسیب بزنند.


مطلب قبلی: آمفیفیلیک، دوخصلتی

مطلب بعدی: آنتروپولوژی موی انسان

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- التهاب = Inflammation
anti-inflammation = ضدالتهاب

Reducing scalp inflammation = کاهش التهاب پوست سر


تلفظ inflammation ↓
2- فرار = Volatile

تلفظ volatile organic compounds or VOCs ↓
3- سیستم ایمنی = Immune System
imbalance of immune system = عدم تعادل سیستم ایمنی


تلفظ immune system disorders ↓
4- رادیکال های آزاد = Free Radicals
5- توکوفرول = Tocopherol
6- پروکسی = Peroxy
7- کندر = Frankincense
8- آروما = Aroma
Chinese Cinnamon, Cinnamomum aromaticum = دارچین چینی، سلیخه

Clove, syzgium aromaticum = میخک، قرنفل، اوژنول

Nepalese Cardamom, Amomum aromaticum = هل نپالی

Chemical aroma = ماده شیمیایی معطر

plant aroma = آرومای گیاهی


تلفظ aromatherapist ↓


تلفظ aromatherapy ↓
9- پراکساید = Peroxide
hydrogen peroxide = آب اکسیژنه

hydrogene peroxide = پراکسید هیدروژن، اکسیژن پروکساید

SOD, superoxide dismutase = سوپراکساید دیسموتاز


تلفظ hydrogen peroxide ↓


تلفظ hydrogen peroxide2 ↓
10- کاتالاز = Catalase

تلفظ catalase ↓
11- آنتی اکسیدان = Antioxidant

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید



اگر مطالعه این مطلب برایتان مفید بود، روی دکمه زیر کلیک کنید !