گیاه باریجه Ferula, galbanum  

گیاه باریجه Ferula, galbanum

نویسنده:

ehsan hosnani
گردآوری، ترجمه و نگارش: احسان حُسنانی




چکیده: گیاه باریجه یا به انگلیسی Ferula, galbanum با نام علمی boiss Ferula gumosa یکی از گیاهان دارویی است که در صنایع آرایشی بهداشتی و عطرسازی مورد استفاده قرار می گیرد.
باریجه
جنس کما (باریجه) در ایران 33 گونه دارد که همگی کمابیش شیرآبه دارند. این شیرآبه ها توسط مردم محلی برداشت می شود. این گیاه به نام های باریجه، آنقوزه، قاسنی، سکبینج، آنقوزه تلخ و آنقوزه شیرین شناخته می شود. این شیرآبه بیشتر به مصرف صادرات می رسد. ترکیبات تبدیل شده باریجه مجددا با قیمت بسیار بالاتر به ایران باز می گردد.
با استفاده از باریجه، دارو و مواد حجم دهنده آرایشی می سازند. در کتاب شناخت گیاهان دارویی و معطر تالیف و ترجمه دکتر ولی الله مظفریان نوشته شده که از این گیاه در طب سنتی ایران به عنوان کرم کش و تقویت کننده استفاده می شود. به گفته آقای دکتر مظفریان خوردن جوانه های تازه روییده این گیاه کار درستی نیست و سبب ریشه کن شدن و نابودی گیاه می شود.
این گیاه باید بهتر شناخته شود و به فرآرده های با ارزش دارویی و صنعتی تبدیل شود نه اینکه به صورت خام فروخته شود. از 30 گونه گیاه فرولا که در این کتاب نام برده شده 15 تا از آن ها انحصاری ایران است و با علامت ستاره مشخص شده است. مثلا کمای ایلامی کمای معطر کمای بینالودی کمای جندقی که به آن آنقوزه تلخ یا شیرین هم می گویند. یک کمای کاشانی داریم به اسم فرولاکاشانیکا کمای لوتی و کمای ایرانی که فرولاپرسیکا است. در صفحه 1186 کتاب دکتر مظفریان برای باریجه قاسنی یک سر فصل دیگر باز شده است. در توصیف این گیاه گفته شده که در استان زنجان مازندران خراسان تهران و اراک می روید. همچنین از کمای ایرانی به نام سکبینج نام برده شده که نام علمی آن فرولاپرسیکا است. گفته شده که این گیاه ضد باکتری و ضد خیز (کاهش دهنده ورم) است.

باریجه چیست؟

باریجه به صمغ تعدادی از گیاهان جنس فرولا اطلاق می شود. در واقع صمغ این گیاه، باریجه نام دارد. در جزوه شرکت باریج اسانس نوشته شده که جنس فرولا 133 گونه دارد که صمغ افگموزا تحت عنوان باریجه در ایران معروف است. باریجه صمغ رزینی است که در ایران در مناطق مختلف به نام های باریجه بالیجه بالنبو شناخته می شود. در کتب سنتی به نام های بارزد و بیزد هم خوانده شده. در برخی مناطق ایران به این گیاه، قاسی یا قاسنی می گویند. در بازار هند به نام جواشیر معروف است.
بیشترین بهره برداری از این گیاه در استان تهران و خراسان است. در دماوند بین تهران و فیروزکوه، در دره لار، ارتفاعات خراسان حتی فارس و اصفهان هم این گیاه روییده می شود.

انواع باریجه

دو نوع باریجه وجود دارد به نام های اشکی و عسلی
نوع اشکی براثر نیش حشرات یا پیدایش خراش به صورت طبیعی ایجاد می شود. نوع دیگر که بیشتر تجاری شده و استفاده می شود باریجه توده ای است که با ایجاد شکاف و تیغ زدن در گیاه بدست می آید.

چگونه صمغ باریجه استخراج می شود؟

فصل بهره برداری از گیاه باریجه اواخر خرداد تا اوایل مرداد است. ابتدا خاک پای بوته را در قاعده ساقه و اطراف ریشه به ارتفاع 10 تا 15 سانتیمتر کنار می زنند و آن ناحیه را به خوبی تمیز می کنند. بعد با تیغه های مخصوصی عمل تکه برداری انجام می شود بلافاصله شیره گیاه از محل تیغ زده شده خارج می شود و به تدریج در مجاورت هوا سفت و قهوه ای می شود. برای آن که شیرآبه با خاک تماس پیدا نکند، تخته سنگ کوچکی زیر محل برش قرار داده می شود. در صورت شاداب بودن گیاه عمل تکه برداری و برش به دفعات انجام می شود تا شیره به طور کامل استخراج شود.

میزان تولید شیره از هر گیاه بستگی به نوع گیاه و همچنین دفعات تیغ زنی دارد به طور متوسط از هر بوته 50 تا 150 گرم گاهی 250 گرم شیره برداشت می شود. شفره و کاردک ابزارهای بهره برداری از این گیاه است. براساس دستورالعمل بهره برداری مرتع، قطعه برداشته شده برای 2 تا 3 سال متوالی باید استراحت کند. در سال های اولیه رشد، این گیاه از ناحیه یقه خشک می شود یا توسط دام چریده می شود. ولی ریشه گیاه همچنان در خاک باقی می ماند. سال بعد مجددا از ناحیه یقه برگ ها ظاهر می شوند و به رویش خود ادامه می دهند.

کاربردهای صمغ باریجه

از صمغ باریجه در صنعت عطر و ادکلن استفاده می شود همچنین نوعی چسب به بیرنگ به نام چسب الماس تولید می شود صمغ باریجه از اقلام مهم صادراتی است به عنوان غذای دام هم می تواند استفاده شود شیره باریجه بوی قوی و طعم گس و تلخ دارد معطر است به خودی خود بوی خوبی ندارد. به سهولت با آب ایجاد امولسیون می کند. 25 درصد در آب حل می شود. 10 تا 20 درصد اسانس دارد.

تست مرغوبیت باریجه

برای تشخیص مرغوبیت شیره این گیاه، خاکستر ناشی از سوزاندن را اندازه گیری می کند در صورتی که کمتر از 10 درصد باشد باریجه مرغوب است.

اسانس باریجه دارای آلفاپینن بتاپینن و کادینول می باشد.
از شیره ریشه گیاه کما ماده معطری گرفته می شود که در زبان اروپایی گالبالن خوانده می شود. در کتابهای قدیمی به نام انجدان از آن نام برده شده است. گیاه باریجه در طول عمرش فقط 1 بار گل می دهد و بعد از آن از بین می رود. گیاه باریجه در نواحی کوهستانی مرکزی کشور ایران و شمال شرق ایران می روید.

ابزارهای بهره برداری از باریجه

ابزارهای بهره برداری از این گیاه عبارتند از تیشه برای کندن پای آن و یک تیغ دسته دار به شکل داس با دسته چوبی و بلند به اندازه 40 سانتیمتر برای بریدن لایه ای نازک از روی ریشه که در اصطلاح فن اهل فن ببّری گفته می شود.
یک قوطی حلبی به اسم کالتیک دارند که شیره زرد شده را در آن جمع می کند بعد از جمع آوری در حلب های 20 کیلویی ریخته می شود.


باریجه به زبان مردم اقلید فارس، قاسنی یا کاسنی گفته می شود. کسانی که شغل باریجه گیری دارند را قاسنی زن می نامند.
صمغ گیاه باریجه آتش گیر است.

دکتر عباس حاجی آخوندی رئیس مرکز تحقیقات گیاهان دارویی دانشکده علوم پزشکی تهران استاد و مدیر گروه فارماکوگنوزی گفته که باریجه یا بالیجه، رزین گیاه فرولاگوموزا است. این رزین در نوع اشکی تا 5 درصد و در نوع عسلی تا 5 درصد اسانس دارد. باریجه را انگلیسی ها و فرانسوی ها به نام گالبانوم و آلمانی ها به نام گالبان می شناسند.
باریجه گیاهی مونوکارپیک است یعنی یکبار فقط گل می دهد در چند سال اول رویش برگ های طوقه ای تولید می کند. دامنه انتشار گیاه باریجه مناطق کوهستانی و مرکزی و شمال شرق ایران است در کوهستان ها و ارتفاعات بالای 2000 متر همچنین در زنجان و تهران شهرستانک دماوند و ارتفاعات کرمانشاه و چهارمحال بختیاری هم وجود دارد.
باریجه نرم همان باریجه عسلی است که شیرآبه غلیظ شبیه عسل می باشد شیرآبه عسلی دارای 25 درصد اسانس است باریجه عسلی از پالایش باریجه توده ای بدست می آید.
برای شیره گیری بوته ها باید 3 ساله به بالا باشد.



بعد از تمیز کردن یقه گیاه ابتدا خاک پای 3 ساله به بالا کنار زده می شود بعد از تمیز کردن یقه گیاه روی سطح جانبی میشه برش ارزی یاد می شود برای حفاظت از باران و تابش خورشید گاهی روی آن سایه بان می گذارند موقع برش باید دقت شود که لایه زاینده گیاه که در قسمت مرکزی ساقه وجود دارد از بین نرود مهمترین محصول گیاه باریجه رزین است که از اسانس رزین و صمغ تشکیل شده است آلفاپینن بتاپینن و لیمونن دارد الکل های ترپینن لینالول ترپنول مهمترین مواد از گروه سزکوئیتر کادینن و گالبانن هستند در کتاب معتبر اثرات از این گیاه گزارش شده است در صنایع غذایی به عنوان طمع دهنده و استاده می شود مصرف آن به صورت خوراکی 3 در روز مجاز است به گفته این محقق مصرف باریجه به همراه اصل به دفع سنگ کلیه کمک می کند اگر به صورت مخلوط با سرکه رقیق استفاده شود برای خارج کردن جنین مفید است در صورت مصرف با آب برای سوزش مجاری ادرار مناسب است و درمان بباسیر برای مصرف خوراکی بهتر است در روغن بادام حل شود توده ای آن باید قبلا با آب جوش باز شود و مواد اضافی آن صاف شود باریجه عطر و ادکلن استفاده می شود ماده ای مهم در تثبیت می باشد.

pharma32
 باریجه یا فرولا گیاهیست از خانواده چتریان به ارتفاع 70 تا 100 سانتی متر
منبع: فارماکوپه گیاهی ایران، چاپ اول اسفند 81
pharma33
 شکل گیاه باریجه
منبع: فارماکوپه گیاهی ایران، چاپ اول اسفند 81
ferula
مریم گلی (سمت راست)، ترب کوهی (وسط)، فرولا (اشق، بارزد، بیرزد یا قاسنی، باریجه به عربی قنه) (سمت چپ) در این شکل دیده می شود.
barij 1
دامنه انتشار گیاه باریجه مناطق کوهستانی و مرکزی و شمال شرق ایران است در کوهستان ها و ارتفاعات بالای 2000 متر همچنین در زنجان و تهران شهرستانک دماوند و ارتفاعات کرمانشاه و چهارمحال بختیاری هم وجود دارد.
barij 13
باریجه به زبان مردم اقلید فارس، قاسنی یا کاسنی گفته می شود. کسانی که شغل باریجه گیری دارند را قاسنی زن می نامند.
barij 17
فصل بهره برداری از گیاه باریجه اواخر خرداد تا اوایل مرداد است.
barij 19
جنس کما (باریجه) در ایران 33 گونه دارد که همگی کمابیش شیرآبه دارند.
barij 2
کما به نام های باریجه، آنقوزه، قاسنی، سکبینج، آنقوزه تلخ و آنقوزه شیرین شناخته می شود.
barij 20
 با استفاده از باریجه، دارو و مواد حجم دهنده آرایشی می سازند.
barij 21
از باریجه در طب سنتی ایران به عنوان کرم کش و تقویت کننده استفاده می شود.
barij 3
باریجه باید بهتر شناخته شود و به فرآرده های با ارزش دارویی و صنعتی تبدیل شود
barij 4
باریجه ضد باکتری و ضد خیز (کاهش دهنده ورم) است.
barij 5
صمغ افگموزا تحت عنوان باریجه در ایران معروف است.
barij 6
باریجه صمغ رزینی است که در ایران در مناطق مختلف به نام های باریجه بالیجه بالنبو شناخته می شود.
barij 7
باریجه در کتب سنتی به نام های بارزد و بیزد هم خوانده شده.
barij 8
در برخی مناطق ایران به باریجه، قاسی یا قاسنی می گویند.
barij 9
باریجه در بازار هند به نام جواشیر معروف است.
barij 22
برای بهره برداری از باریجه ابتدا خاک پای بوته را در قاعده ساقه و اطراف ریشه به ارتفاع 10 تا 15 سانتیمتر کنار می زنند و آن ناحیه را به خوبی تمیز می کنند. بعد با تیغه های مخصوصی عمل تکه برداری انجام می شود بلافاصله شیره گیاه از محل تیغ زده شده خارج می شود و به تدریج در مجاورت هوا سفت و قهوه ای می شود.
barij 23
بهره برداران باریجه یا قاسنی زن ها یک قوطی حلبی به اسم کالتیک دارند که شیره زرد شده را در آن جمع می کند
barij 24
شفره و کاردک ابزارهای بهره برداری از گیاه باریجه است.

• Galbanum
FERULA GALBANIFLUA — Galbanum. Used in cosmetics for its leafy fragrance, and as a fixative for other scents. (INCI dictionary) 
گياه فرولا يا باريجه: رايحه اي برگ مانند دارد و به عنوان تثبيت كننده ساير روايح استفاده مي شود. به مقاله جامعي كه در سايت احسان حسناني درباره باريجه نوشته شده است رجوع شود. باريجه در استان خراسان كشت مي شود.
Fucus, Bladderwrack – Fucus vesiculosus Fumitory, Earth Smoke – Fumaria officinalis Galbanum – Ferula galbaniflua (INCI dictionary)

• باریجه

مطلب قبلی: غان

مطلب بعدی: گل گاو زبان اروپایی


scent marketing

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- کاسنی = Chicory
Chicory, Cichorium intybus = کاسنی، هندیبه، چیکوری
water saturated gauze = گاز استریل آغشته به آب
2- باریجه = Galbanum
Galbanum, boiss Ferula gumosa = باریجه، قاسنی، قنه، باریج 
3- عطر = Perfume
copycat perfume = عطرهای تقلیدی که محصول نظیرسازی عطرهای معروف هستند اما با همان بسته بندی و نام عرضه نمی شوند. بلکه با هدف کیفیت بهتر و قیمت پایین تر تولید می شوند. 

perfume and parfum = پرفیوم و پارفوم، شکل های مختلف عطر، از نظر لغوی، پارفوم معادل فرانسوی پرفیوم است

unscented or the same scent as your perfume = بدون بو یا از رایحه ای هم خانواده با عطر شما 

Natural perfumes = عطرهای طبیعی

Neroli perfume = عطرهای نرولی

perfumer’s palette = پالت عطرساز

masculine perfumes = عطر مردانه 

Eau de perfume = ادوپرفیوم
عطرساز
عطر


تلفظ perfume and parfum ↓


تلفظ perfume ↓


تلفظ perfumer ↓


تلفظ unscented or the same scent as your perfume ↓
4- تازه = Fresh
freshly isolated human keratinocyte = کراتینوسیت های تازه انسان 

Skin freshner = لوسیون شاداب کننده پوست 
تازه
5- بادام = Almond
Tropical Almond, Terminalia chebula = هلیله، بادام گرمسیری

Almond flavor = رایحه بادام

Almond, Prunus species = بادام
6- گلی = Floral
hyrdosol, Herbal distillates, floral waters, hydrosols, hydrolates, herbal waters, and essential waters, are aqueous products of distillation. = هیدروسل، مقطره گیاهی، گلاب، هیدرولات ها، آب اسانسی، محصول آبی تقطیر
پلی هولوزیدها مشابه هیالورونیک اسید تا چندین برابر حجم خود آب جذب می کنند. فلورال، بر پایه رایحه گل ها
7- عسل = Honey
Amber, a honey-yellow colour typical of amber = عنبر، رنگ زرد عسلی کهربایی
عسل
8- حجم دهنده = Volumizing
volumizing shampoo = شامپو حجم دهنده
حجم دهنده
9- جار = Jar

تلفظ blender jar ↓
10- روغن بادام = Almond Oil
11- توالی = Sequence
active sequence = توالی فعال
12- نرم = Loose
adherent and loose white flakes = پوسته های سفید نرم و چسبنده

loose powder = پودرهای نرم
شل، نرم


تلفظ loose powder ↓
13- ادرار = Urine ادرار
14- ضد باکتری = Antibacterial ضد باکتری
15- لینالول = Linalool یکی از ترکیبات اصلی تشکیل دهنده اسانس روغنی لاوندر ، لینالول
16- تلخ = Bitter
Bittersweet Nightshade, Solanum dulcamara = تاجریزی پیچ، تاجریزی ایرانی، سولانوم

Bitter orange, Citurs aurantium = نارنج، نرولی، پرتقال تلخ
تلخ
17- ادکلن = Cologne
eau de cologne = ادو کلن
ادکلن
کلن 


تلفظ cologne ↓


تلفظ colognes ↓
18- شکاف = Slot
19- ماده معطر = Aromatic Agent ماده معطر و آروماتیک
محصول آرایشی که معمولا در انتهای فرایند اصلاح برای تثبیت آرایش مو استفاده می شود
20- اشک = Tear

تلفظ tear ducts ↓


تلفظ zinc stearate ↓
21- صنعت عطر = Perfume Industry
22- سیر = Garlic
garlic shampoo = شامپو سیر
سیر 


تلفظ garlic ↓
23- ازن = Ozone
secondary pollutants, A secondary pollutant is not directly emitted as such, but forms when other pollutants (primary pollutants) react in the atmosphere.Examples of a secondary pollutant include ozone, which is formed when hydrocarbons (HC) and nitrogen oxides (NOx) combine in the presence of sunlight; NO2, which is formed as NO combines with oxygen in the air; and acid rain, which is formed when sulfur dioxide or nitrogen oxides react with water. = آلاینده های ثانویه هوا که بر خلاف آلاینده های اولیه به شکل مستقیم وارد هوا نمی شوند. بلکه در اثر واکنش آلاینده های اولیه با عوامل دیگر ایجاد می شوند. از ازن تروپوسفری می توان به عنوان نمونه ای از آلاینده ثانویه نام برد. زیرا از واکنش هیدروکربن ها و اکسیدهای نیتروژن در حضور نور آفتاب ایجاد می شود. باران های اسیدی نمونه دیگری از آلاینده های ثانویه هستند. زیرا در اثر ترکیب اکسید گوگرد و اکسید نیتروژن با آب باران ایجاد می شوند. 

tropospheric ozone, Ozone that is a constituent of the troposphere. The troposphere extends from the Earth's surface to between 12 and 20 kilometers above sea level = ازن تروپوسفری، ازنی که در لایه تروپوسفر جو زمین قرار دارد. تروپوسفر آن قسمت از جو زمین است که از سطح زمین تا فاصله 12 و 20 کیلومتری بالای سطح دریا ادامه دارد.

photochemical smog, haze in the atmosphere accompanied by high levels of ozone and nitrogen oxides = مه دود فوتوشیمیایی، دودآلود شدن هوا به علت وجود ازن و اکسیدهای نیتروژن 

Ozone, trioxygen, an inorganic molecule with the chemical formula O3 = ازن، تری اکسیژن 


تلفظ ozone ↓


تلفظ tropospheric ozone ↓
24- راش = Rashes
skin rashes, noticeable change in the texture or color of your skin = راش پوستی، تغییر واضح در بافت و رنگ پوست 

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید



درصورتی که این مطلب برای شما مفید است با کلیک روی لینک زیر آن را حمایت و توصیه کنید