هیالورونیک اسید

هایلیورانیک اسید یکی از مواد اصلی تشکیل دهنده دِرم (لایه میانی پوست) می باشد. هایلیورانیک اسید یک ژل کلوئیدی ظاهراً بی شکل است که فضای بین سلول ها و فیبرها را در دِرم پر می کند. هایلیورانیک اسید هم به صورت متصل با کمپلکس های پروتوئینی و هم آزادانه به فرم نمک سدیمی در پوست یافت می شود. هایلیورانیک اسید یکی از مدیوم های اصلی رطوبت رسانی درم می باشد. ملکول های آب به تعداد زیاد در اطراف ملکول های هایلیورانیک اسید جمع شده و با آن اتصال برقرار می کنند و تشکیل توده می دهند. هرچه هایلیورانیک اسید بیشتر پلیمریزه شده باشد، ظرفیت اتصال آن به آب بیشتر است.

وقتی محلولهای سدیم هایلیورانات بر روی پوست مالیده شوند، یک لایه آب پوشیده ویسکوالاستیک اطراف پوست تشکیل می شود. این لایه ها، درست به همان شکلی که هایلیورانیک اسید موجود در ماتریکس درون سلولی دِرم (میان پوست) موجب تثبیت آب در آن ناحیه می شود، آب را در خود نگه می دارند. این لایه های غیر سدی سرعت تبخیر آب از سطح پوست را کاهش می دهند، ضمن اینکه مانع از انجام تبادلات گازی نیز نمی شوند. حضور این لایه ها در سطح پوست موجب بهبود احساس پوستی می شوند. به عبارت دیگر موجب می شوند که پوست نرم تر و هموارتر به نظر برسد.
هیالورونیک اسید یک ماده پلی ساکاریدی است که به طور طبیعی در بدن انسان (در پوست و در مفاصل) یافت می شود و یکی از ترکیبات مهم تشکیل دهنده ماتریس پوست است.

نقش هیالورونیک اسید طبیعی در پوست

اسید هیالورونیک عمده ترین جزء تشکیل دهنده ماتریس پوست است. نگهداری رطوبت، افزایش ویسکوزیته و کاهش روانی مایع خارج سلولی، کمک به ترمیم زخمها، تنظیم حرکت و تکثیر سلولها و تنظیم پاسخ های التهابی از عملکردهای شناخته شده اسید هیالورونیک در ماتریس پوست می باشد. علاوه بر ماتریس پوست، بخشی از اسید هیالورونیک پوست نیز در اپیدرم (بخش فوقانی پوست) قرارگرفته است که نقش مهمی در نگهداری رطوبت و نرمی پوست دارد. هیالورونیک اسید یک ویژگی جادویی داردکه آن را برای استفاده در کرمهای ضدچروک ایده آل ساخته است: این ماده می تواند ۱۰۰۰ برابر وزن خود آب جذب کند! بنابراین استفاده از آن در کرم های مرطوب کننده و ضدچروک بسیار مفید است چرا که علاوه بر نگهداری آب پوست، می تواند در سطح پوست پف کرده و چروکها را به طورت موقتی از بین ببرد. اثرات فیزیولوژیکی هیالورونیک اسید تا حد زیادی وابسته به طول زنجیره (اندازه ملکولی) آن است. هیالورونیک اسیدهای سنگین و متوسط به داخل پوست نفوذ نمی کنند. بنابراین استفاده از آنها در ترکیبات موضعی (مثل کرم ها) بی فایده است. هیالورونیک اسیدهای سنگین و متوسط با تکنیک های مناسب توسط پزشکانی که در این زمینه مهارت کافی دارند به داخل پوست تزریق می شوند. تزریق زیرپوستی هیالورونیک اسید برای نواحی دینامیک چهره مثل خط اخم بین دو ابرو و گوشه داخلی چشم (خطوط پنجه کلاغی) که مرتب منقبض و منبسط می شوند انتخاب مناسبی نیست. برای این نواحی تزریق بوتاکس (4) مناسبتر است.

استفاده از هیالورونیک اسید در محصولات آرایشی بهداشتی

هیالورونیک اسید سبک اما به عنوان یکی از ترکیبات اصلی کرم های مرطوب کننده و ضد چروک راه خود را به دنیای آرایشی و بهداشتی باز نموده است. اگر به اجزاء درج شده در برچسب کرم های ضد پیری و ضدچروک دقت کنید، نام هیالورونیک اسید هیدرولیز شده را احتمالاً خواهید یافت که منظور همان هیالورونیک اسید سبک است. البته توجه داشته باشید که هیالورونیک اسید موضعی بیشتر یک مرطوب کننده است تا ترکیبی که به لایه درم نفوذ نموده و به بازسازی ماتریس کمک می کند.

چند نکته برای استفاده از هیالورونیک اسید در فرمولاسیون کرم ها

ترکیباتی هستند که تولید کنندگانشان ادعا می کنند با تحریک فیبروبلاسیتها ساخت هیالورونیک اسید طبیعی پوست را افزایش می دهند. برخی از این ترکیبات عبارتند از:
در برخی ترکیبات نیز خود هیالورونیک اسید، به عنوان یک مرطوب کننده پلیمری لایه ساز استفاده شده که موجب تثبیت آب در اپیدرم شده و سرعت تبخیر آب از سطح پوست را کاهش می دهد. به عنوان مثال می توان موارد زیر را نام برد: هیالورونیک اسید اگر به تنهایی و به شکل حفاظت نشده در فرمولاسیون استفاده شود در اثر وزش باد به سرعت تبخیر شده و اثربخشی خود را از دست می دهد. شرکت ژاپنی ایکدا (8) هیالورونیک اسید را در یک پودر سیلیکای کروی (9) پخش نموده تا هیالورونیک اسید را به آرامی و به شکل کنترل شده روی پوست پخش کند.

نکته مهم: امولیِنت باید بر اساس نوع پوست انتخاب شود. برای پوست چرب، نوع سبک و فاقد چربی؛ برای پوست خشک، نوع غلیظ با سرامید و برای پوست حساس، نوع بدون عطر و الکل مناسب‌تر است. نمونه پوستی که به امولینت نیاز دارد شرح مشکل یکی از مراجعین من سابقه پوست بسیار چرب و دارای جوش‌های فعال و فراوان داشت که پس از درمان، مشکل جوش و چربی کاملاً کنترل شد و حالا حدود یک تا دو سال از آن دوران می‌گذرد. در این مدت، پوستش به سمت خشکی پیش رفته و به‌تدریج روتین مراقبتی‌اش را از محصولات مخصوص پوست چرب به پوست نرمال تغییر داده‌ام. اکنون وضعیت کلی پوست نرمال است و از سرم نیاسینامید و هیالورونیک اسید نیز استفاده می‌کند، اما طی چند ماه اخیر، روی گونه‌هایش التهاب، قرمزی و گاهی پوسته‌ریزی مشاهده می‌شود، در حالی که سایر بخش‌های پوست کاملاً طبیعی است. من به او پیشنهاد دادم برای این نواحی، مرطوب‌کننده را تغییر دهد؛ اما در انتخاب بین «کرم اتوپیا اردن» و «کرم اوره اردن» مردد هستم و تفاوت دقیق بین این دو محصول را نمی‌دانم. پاسخ احسان حسنانی در مورد وضعیت فعلی این مراجع، به‌نظر می‌رسد که مصرف طولانی‌مدت محصولات مناسب پوست چرب موجب آسیب تدریجی به سد دفاعی پوست ایشان شده است؛ این آسیب به‌ویژه در ناحیه گونه‌ها مشهود است، به‌گونه‌ای که قرمزی و پوسته‌پوسته شدن در آن ناحیه دیده می‌شود. این وضعیت عمدتاً ناشی از درماتیت مرتبط با دهیدراته شدن پوست و حساسیت تجمعی است که به مرور زمان موجب ضعف عملکرد لایه محافظتی پوست شده است. در پاسخ به پرسش شما در خصوص استفاده از مرطوب‌کننده ناحیه گونه، بله، توصیه می‌شود از مرطوب‌کننده‌های مخصوص پوست حساس استفاده شود که حاوی امولیِنت‌هایی نظیر سرامیدها، اسیدهای چرب امگا و فسفولیپیدها باشند. همچنین ترکیبات ضدالتهاب نظیر بیزابولول و آلانتوئین می‌توانند به تسکین قرمزی و التهاب کمک نمایند. برای ایشان، روتینی با محصولات بسیار ملایم و فاقد مواد فعال تحریک‌زا توصیه می‌شود؛ از جمله، بهتر است فعلاً استفاده از سرم نیاسینامید قطع گردد. در ناحیه گونه‌ها می‌توان از مرطوب‌کننده‌های ترمیم‌کننده مانند «سیکالیفت درمالیفت» بهره گرفت و برای سایر نواحی صورت، استفاده از «رزالیفت درمالیفت» مناسب خواهد بود.

sodium hyaluronate

 آیا کرم ها و سرم های حاوی هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) باید روی پوست مرطوب یا خیس استفاده بشود. ببینید این تصور از آنجا ناشی شده است که چون هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) جاذب الرطوبه است بعضی ها تصور می کنند که اگر این ترکیب روی پوست قرار بگیرد و هوا و رطوبت کافی نداشته باشد رطوبت را از پوست جذب می کنند و در نتیجه پوست را خشک می کنند. نکته اینجاست که هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) که در محصولات آرایشی بهداشتی استفاده می شود در آن غلظتی که است توان بیرون کشیدن رطوبت پوست را ندارد، ضمن اینکه در کرم پر از آب و پر از ترکیبات مرطوب کننده دیگر است. در نتیجه همان آبی که در داخل کرم است کافی است برای اینکه در هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) جذب شود. در نتیجه لزومی و ضرورتی ندارد که روی پوست خیس استفاده بشود.

 •  رتیکولین (فیبرهای مشبک) که ترکیبی از فیبرونکتین و کلاژن III است. ماتریس پوست چیست؟ ماتریس پوست (2) ماده ژل مانندی است که سلولهای اصلی بخش میانی پوست (فیبروبلاستها) در درون آن قرار گرفته اند. در ماتریس سلول علاوه بر هیالورونیک اسید، کلاژن و الاستین نیز وجود دارند. نکته: کلاژن، الاستین و هیالورونیک اسید همگی توسط فیبروبلاستها (3) سنتز شده و پس از سنتز، از فیبروبلاست خارج شده و وارد ماتریس پوست می شوند.

 - پپتیدهای بیومیمتیک که به تقلید از ملکولهای بیولوژیکی بدن مثل فاکتورهای رشد ساخته شده اند. در محصولات سری رینکل کورکشن RoC، یکی از این پپتیدها به نام پالمیتوئیل اولیگوپپتید به کار رفته است که با تحریک فیبروبلاستهای درم، سنتز کلاژن و هیالورونیک اسید را افزایش می دهد. رتینول و هیالورونیک اسید مصنوعی از دیگر مواد موثره محصولات سری رینکل کورکشن RoC است که درجای دیگری درموردشان بیشتر توضیح داده خواهد شد.

 دو دسته از ترکیباتی که با کاهش سایز می توانند در داخل پوست نفوذ بکنند را الان به شما معرفی می کنم. یک مولکولی داریم به اسم هیالورونیک اسید (Hyaluronic acid). هیالورونیک اسید در واقع ماده جاذب الرطوبه ای است که در این قسمت پوست که به آن درما (Derma) یا درم می گوییم قرار گرفته است.

 ماتریس پوست در واقع لایه میانی پوست است. جایی است که سلول ها در داخلش قرار گرفته اند. آب بین سلولی این جا است و برای این که سلول ها محکم کنار هم دیگر قرار بگیرند احتیاج به یک ماده ژل کننده دارند به اسم هیالورونیک اسید. خوب بعضی از شرکت ها ادعا می کنند که هیالورونیک اسید کوچک سایز شده دارند. یعنی چی هیالورونیک اسید کوچک سایز شده؟

 ببینید مولکول هیالورونیک اسید این شکلی است. یک عدد n این جا نوشته شده این یعنی یک سری واحدهایی تکرار می شوند،n مرتبه این جا تکرار می شوند. اگر ما بتوانیم عدد n را پایین بیاوریم، هیالورونیک اسید می تواند در داخل پوست نفوذ بکند اما تا چه مقدار؟

 هیالورونیک اسید درست است که جایگاه اصلی اش در لایه میانی پوست است ولی یک هیالورونیک اسید هم در لایه شاخی پوست داریم یعنی فوقانی ترین لایه پوست کجا؟ داخل سلول های کورنئوسیت (Corneocyte). در مورد سلول های کورنئوسیت الان به شما بیشتر توضیح می دهم تا متوجه بشوید.

 این مقدمه را گفتم برای شما که دوباره برگردم به هیالورونیک اسید. گفتیم هیالورونیک اسید جای اصلی اش لایه میانی پوست است اما یک جای دیگر هم دارد داخل این استخرها، داخل این دانه های آبی که در این شکل نشان داده شده است یا داخل این دانه سبزهایی که دورش قطرات آب را دارید می بینید. این ها ترکیبات جاذب رطوبت هستند.

 باز همان طور که در هیالورونیک اسید ما n را کم تر می کردیم نفوذش بیشتر می شد، پروتئین هم n اش را کم تر کنیم نفوذش بیشتر می شود. وقتی که این n یک عدد کوچکی بشود بین 2 تا 100 این مولکولی که به وجود می آید، به آن پپتید می گوییم. از اجتماع پپتیدها کنار هم دیگر پلی پپتید (Polypeptide) به دست می آید و واحدهای سازنده پپتیدها اسیدهای آمینه است.

 پس دیدید که با راهکار ساده کوچک کردن اندازه مولکول ما توانستیم دو دسته از مولکول ها را که پروتئین ها و هیالورونیک اسید بودند را ببریم در جایگاه خودشان یعنی در این استخرها، در این دانه آبی ها، در این NMF ها.

 نقش هیالورونیک اسید پر کردن چروک ها و رطوبت رسانی پوست است.

 کرم دور چشم کوهِرِنس لیراک پاریس این کرم با برخورداری از بافتی عاری از چربی و بدون اسانس به لطف برخورداری از فرمولاسیونی جامع شامل توکوفرول (ویتامین E)، دی پالمیتوئیل هیدروکسی پرولین (ماده افزایش دهنده سنتز کلاژنIII)، رتینول (ویتامین A)، سدیم اسکوربات (ویتامین C)، هیالورونیک اسید (مرطوب کننده قوی)، مواد ترمیم کننده بافت (ederline : عصاره سیب) و ماده ضد پف (عصاره جلبکِ Cyclotella) محصول مناسبی برای کل ناحیه دور چشم مناسب سنین بالای سال است.

 یک سری مولکول ها هستند مثل هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) که در سایزهای مختلف در کرم استفاده می شوند. اینها دیر جذب پوست می شوند. بیشتر روی سطح می ایستند. اما ترکیباتی مثل هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) در کرم های شب این فرصت را دارند که در طول شب به طور کافی در داخل پوست نفوذ بکنند.

INCI dictionary
دیکشنری اینکی

hyaluronic acid
اسید هیالورونیک