ماتریس برون سلولی پوست

چکیده: ماتریس برون سلولی یا ماده زمینه ای درم، بافتی است که سلولها را به هم پیوند می دهد.

نویسنده:

احسان حُسنانی مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای پکیج آموزشی مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.

لایه های مختلف پوست شامل اپیدرم، درم و هیپودرم. در این شکل فاشیا و ماهیچه نیز نشان داده شده است.

ماتریس برون سلولی یا ماده زمینه ای درم، بافتی است که سلولها را به هم پیوند می دهد. این بافت، مسئول ویژگی های ویسکوالاستیک پوست می باشد. ماتریس برون سلولی یک ماده بی شکل ژلاتینی متشکل از قند و پروتئین می باشد که لابلای رشته های پروتئینی و سلول های موجود در درم را پر می کند. ترکیبات ماده زمینه ای، اساساً پروتئوگلیکان و گلیکوپروتئین هایی هستند که وزن ملکولی بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۲۵۰۰۰۰ دالتون دارند و حدود ۲ تا ۱۵% از آن را قند تشکیل می دهد. این مواد همانند بستری، رشته های پروتئینی درم را حمایت می کنند. یکی از این گلیکوپروتئین ها، فیبرونکتین (fibronectin) می باشد. مایعات تراوش کرده از عروق خونی لنفی، بخش مایع ماده زمینه ای را تشکیل می دهند. گلیکوزامین های ساخته شده توسط فیبروبلاست در حفظ رطوبت پوست نقش دارند.

ماتریس برون سلولی از پروتئین ها و فیبرهای مختلفی تشکیل شده است:

• کلاژن: رشته هایی که بیش از ۹۰ درصد حجم کل لایه میانی پوست (درم ) را تشکیل می دهند.
• الاستین: با وجود اینکه تنها 2 درصد کل پروتئین های درم را تشکیل می دهد، الاستین مهمترین عامل سفتی و کشسانی پوست است.
• رتیکولین (فیبرهای مشبک) که ترکیبی از فیبرونکتین و کلاژن III است.

ماتریس پوست چیست؟

ماتریس پوست (2) ماده ژل مانندی است که سلولهای اصلی بخش میانی پوست (فیبروبلاستها) در درون آن قرار گرفته اند. در ماتریس سلول علاوه بر هیالورونیک اسید، کلاژن و الاستین نیز وجود دارند. نکته: کلاژن، الاستین و هیالورونیک اسید همگی توسط فیبروبلاستها (3) سنتز شده و پس از سنتز، از فیبروبلاست خارج شده و وارد ماتریس پوست می شوند.

• Extracellular Matrix
• ماتریس برون سلولی

مطلب قبلی: سیرتوئین

مطلب بعدی: الاستین

آشنایی با ریزش موی هورمونی

ریزش موی هورمونی، آندروژنتیک، ارثی

با افزایش سن، تعداد فولیکولهای پوست سر و اندازه آنها کاهش یافته، محور مو نازکتر شده و نتیجتاً ریزش مو افزایش می یابد. - عوامل هورمونی تحقیقات نشان داده است که ریزش موی اندروژنتیک به هورمونهای مردانه (آندروژن ها ) خصوصا تستوسترون و هورمون وابسته به آن یعنی دی هیدروتستوسترون در ارتباط است. دی هیدروتستوسترون در اثر عمل آنزیم 5α-reductase بر تستوسترون تشکیل می شود. دی هیدروتستوسترون با کاهش طول فاز رشد چرخه مو (آناژن) و افزایش طول فاز استراحت (تلوژن) باعث کوچک سازی فولیکول ها و تدریجا ساخت موهای نازکتر و کوتاهتر می شود. نهایتاً این موها به طور کامل محو می شوند. تحقیقات همچنین نشان داده است که مقدار هورمونهای تستوسترون در بدن افراد طاس طبیعی بوده و فرقی با بقیه ندارد. اما مقدار آنزیم 5α-reductase ، هورمون DHT و رسپتورهای آندروژن در بدن این افراد بیشتر است. فعالیت آنزیم 5α-reductase در آقایان، در مناطقی از بدن که دچار ریزش مو شده است شدیدتر است. - درمال پاپیلا درمال پاپیلا از گروه بسیار فعالی از سلولها (عمدتاً فیبروبلاست ها) تشکیل شده که قادرند فولیکول را از اپیدرم بسط داده و عمل ساخت تارهای مو را انجام دهند. درمال پاپیلا تولید فولیکول مو را هدایت و مدیریت می کند و این قابلیت را در سرتاسر چرخه مو حفظ می کند. هر چه درمال پاپیلا بزرگتر و سالمتر باشد، سلول های بیشتری تولید می کند. نتیجتاً موهای ضخیمتری توسط فولیکولها ساخته می شود. اندزه فولیکول مو به حجم درمال پاپیلا بستگی دارد. حجم درمال پاپیلا نیز به تعداد سلول های تشکیل دهنده اش و حجم ماتریس برون سلولی بستگی دارد. مورفولوژی و الگوی رشد سلول های درمال پاپیلا مشابه مورفولوژی و الگوی رشد فیبروبلاست های پوستی است. سلول های درمال پاپیلا مقادیر قابل توجهی از پروتئینهای ماتریس را که با پروتئینهای ماتریس برون سلولی مثل فیبرونکتین و کلاژن های نوع 1و 3 مشابهت دارند تولید می کنند. کاهش اندازه سلول های ماتریس پیاز مو و درمال پاپیلای آن با ریزش موی اندروژنتیک در ارتباط است. اگر ECM بخوبی نوسازی نشود، مو به تدریج استحکام خود را از دست داده، اندازه فولیکول کوچکتر شده، مو نازک شده و می ریزد. - التهاب پوست سر التهاب مزمن فولیکول مو یکی از عوامل شناخته شده ریزش موی اندروژنتیک است. ریز التهابات فولیکولی نیز نقشی تکمیلی در این زمینه ایفا می کنند. واژه «ریزالتهاب» به این جهت پیشنهاد شده است که فرایند التهاب در ریزش موی اندروژنتیک بر خلاف «التهابات کلاسیک» یک پروسه آهسته، ظریف ، بدون درد و فاقد انرژی است. گرما، اصطکاک، پرتوهای فرابنفش و میکروارگانیسمهای طبیعی پوست از عوامل ایجاد کننده التهاب پوست سر می باشند.

مشاهده مطلب

الگوی ریزش مردانه نوروود همیلتون

درمال پاپیلا چیست؟

درمال پاپیلا فولیکول را از اپیدرم بسط داده و عمل ساخت تارهای مو را انجام می دهد.

اندزه فولیکول مو به حجم درمال پاپیلا بستگی دارد. حجم درمال پاپیلا نیز به تعداد سلولهای تشکیل دهنده اش و حجم ماتریس برون سلولی بستگی دارد. مورفولوژی و الگوی رشد سلولهای درمال پاپیلا مشابه مورفولوژی و الگوی رشد فیبروبلاستهای پوستی است. سلولهای درمال پاپیلا مقادیر قابل توجهی از پروتئینهای ماتریس را که با پروتئینهای ماتریس برون سلولی مثل فیبرونکتین و کلاژنهای نوع 1و 3 مشابهت دارند تولید می کنند.

مشاهده مطلب

درمال پاپیلا، ماتریس مو، پیاز مو، ماهیچه راست کننده مو، غدد سباسه یا سبابه، شافت مو شامل مدولا، کورتکس و کوتیکول و همچنین ریشه داخلی غلاف مو و ریشه خارجی غلاف مو در این شکل نشان داده شده است.

پپتیدهای ماتریکین در محصولات مراقبت از پوست

ماتریکین به پپتیدهایی گفته می شود که در اثر تجزیه مولکول های ماتریس برون سلولی آزاد می شوند. پپتیدهای ماتریکین به پپتیدهایی گفته می شود که مشابه با ماتریکین ها دارند. به عبارت دیگر دارای توالی خاصی از اسیدهای آمینه مشابه پپتیدهای جدا شده از کلاژن های تخریب شده پوست است. پالمیتوئیل اولیگو پپتید، یکی از پپتیدهای ماتریکین است که با فریب سلول های فیبروبلاست آن ها را به کلاژن سازی می گمارد.

ماتریکین به پپتیدهایی گفته می شود که در اثر تجزیه ملکول های بزرگ ماتریس برون سلولی آزاد می شوند و نقش حیاتی در تنظیم فعالیت های سلولی ایفا می کنند.

این پپتیدها دارای توالی خاصی از اسیدهای آمینه هستند که توسط فیبروبلاست پوست قابل شناسایی هستند. این پپتیدها را ماتریکین می نامند زیرا در اثر تجزیه ملکولهای بزرگ ماتریس برون سلولی بوجود می آیند. دانشمندان این توالی را شناسایی کرده و از روی آن پپتیدهای ماتریکین را به صورت سنتزی ساخته اند. همچنین برای افزایش اثربخشی این ماده، پپتید را به یک اسید چرب به نام اسید پالمتیک متصل کرده و با نام پالمیتوئیل اولیگوپپتید در فرمولاسیون محصول استفاده می کنند.

مشاهده مطلب

هسپریدین متیل چالکون

ماده شیمیایی کاهش دهنده تراوایی مویرگ ها: به این ترتیب از خروج گلبولهای قرمز و گلبول های سفید از مویرگ و وارد شدن آن به ماتریس برون سلولی جلوگیری می کند. گلبول های قرمز و محصولات ناشی از تجزیه هموگلوبین موجب تیرگی پوست اطراف چشم و گلبول های سفید (لکوسیت ها) موجب چروک شدن پوست اطراف چشم می شوند.

hesperidin methyl chalcone

مشاهده مطلب

کلاژن چیست؟

حدود ۷۷% از وزن خشک بدون چربی درم، از کلاژن تشکیل یافته است.

عواملی مانند سالخوردگی ، داشتن یک زندگی پراسترس یا مواجهه بیش از حد در برابر عوامل محرک محیط موجب می شوند که فعالیت این آنزیم ها اضافه شده و سلامت ماتریس برون سلولی تحت تاثیر قرار می گیرد. برقراری یک تعادل آنزیمی برای حفظ سلامت ماتریس برون سلولی بسیار مهم است.

کلاژن یک سالخوردگی و مواجهه طولانی مدت در برابر پرتوهای فرابنفش تاثیر منفی بر سنتز کلاژن نوع اول می گذارند. علاوه بر این، افزایش فعالیت آنزیم MMP-2 موجب تخریب بیشتر رشته های کلاژن نوع اول می شود. این اثر در کنار تخریب دیگر سوبستراهای آنزیم MMP-2، به از بین رفتن تدریجی سلامت مواد ماتریس برون سلولی خواهد انجامید.

مشاهده مطلب

هر تار کلاژن از فیبریل های به هم تنیده تشکیل شده که فیبریل ها خود از میکروفیبریل ها ساخته شده اند. در درون میکروفیبریل ها مارپیچ های تروپوکلاژن از جنس پپتیدها وجود دارد.

فیبروبلاست چیست؟

فیبروبلاست سلولهای اصلی بخش میانی پوست است که کلاژن و ماتریس برون سلولی را تولید می کند.
مشاهده مطلب

فیبروبلاست

آشنایی با پیری پوست

تابش خورشید، دخانیات، الکل و تغذیه نامناسب 4 عامل بیرونی پیر شدن پوست است. اما بیش از 90 درصد پیری پوست به علت مواجهه با نور آفتاب اتفاق می افتد. برخی دانشمندان پیری پوست را به دو نوع ژنتیکی و نوری تقسیم بندی می کنند. افزایش رادیکال های آزاد، افزایش فعالیت آنزیم های تجزیه کننده پروتئین، کاهش فاکتورهای رشد و کاهش قدرت اتصال درم و اپیدرم از جمله عوامل پیری پوست می باشند.

افزایش فعالیت آنزیم های پروتئولیتیک (تجزیه پروتئین ها) تجزیه پروتئین ها توسط آنزیم های ماتریس متالوپروتئیناز انجام می شود. این آنزیم ها مسئول تجزیه پروتئین های ساختاری پوست مثل کلاژن، لامینین ، فیبرونکتین و الاستین هستند. برای تضمین هم ایستایی پوست، فعالیت آنزیم های ماتریس متالوپروتئیناز (MMPs) باید به خوبی توسط پروتئین هایی که «مهارکننده های بافتی متالوپروتئینازها » ( TIMPs ) نام دارند تنظیم شود. از بین رفتن تعادل بین فعال سازی و مهار MMP ها نقش مهمی در پاتوفیزیولوژی پیری پوست دارند. کاهش میزان تولید TIMP و افزایش میزان تولید MMP هر دو موجب پیری پوست می شوند. کاهش فاکتورهای رشد فاکتور های رشد پپتیدهایی هستند که بدن آنها را تولید کرده و برای تعدیل فعالیت سلولی از آنها استفاده می کند. «فاکتور رشد تبدیلی » (TGF-b) در صنایع آرایشی اهمیت زیادی دارد زیرا نقش مهمی در تنظیم سنتز پروتئین های ماتریس برون سلولی دارد. کاهش اتصال درم و اپیدرم سلول برای ادامه حیات خود نیاز به یک ماتریس دارد تا جای خود را در آن محکم کند. متاسفانه فرایند پیری، موجب کاهش تولید رشته های سازنده این ماتریس و افزایش تخریب آنها می شود. این امر موجب تضعیف ساختار DEJ و پهن شدن آن می شود. این تغییرات ساختاری موجب کاهش مساحت در دسترس برای تبادل موادغذایی و تخلیه محصولات جانبی متابولیسم بین درم و اپیدرم می شود. در نتیجه نرخ نوسازی سلول ها در اپیدرم کاهش یافته و رادیکال های آزاد در اپیدرم تجمع می کنند. حفظ و ترمیم برهمکنش های سلول- ماتریس در فصل مشترک درم و اپیدرم موجب شادابی و جوانی پوست می شود.

مشاهده مطلب