احسانحُسنانی
مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای
پکیج آموزشی
مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.
چکیده: پوست انسان از لایه های مختلفی تشکیل شده که لایه فوقانی آن اپیدرم یا روپوست نام دارد.
در شکل بالا آن بخشی که با رنگ قرمز و متفاوت مشخص شده است لایه اپیدرم پوست می باشد. همان طور که می بینید در جایی که مو رشد کرده اپیدرم به داخل درم نفوذ کرده است. فولیکول مو در واقع بخشی از اپیدرم است. به همین دلیل هم رنگ اپیدرم نشان داده شده است. فولیکول در واقع فرورفتگی اپیدرم به داخل درم است.
اپیدرم: روپوست
سطحی ترین لایه پوست اپیدرم می باشد که خود از لایه های مختلفی تشکیل شده است. عمقی ترین لایه اپیدرم، لایه بازال نام دارد که در واقع محل زایش سلولهای پوستی می باشد. به همین دلیل آن را لایه زایا نیز می نامند. سلولهای پوستی لایه زایای اپیدرم (کراتینوسیتها) از طریق تقسیم سلولی ظرف مدت یک روز زائیده شده و به یک لایه بالاتر منتقل می شود. سلولهای پوستی اپیدرم در بدو زایش، پر آب بوده و دارای شکل هندسی شبه مکعبی هستند. اما رفته رفته هر چه در طول لایه ها بالاتر می روند و به سطح پوست نزدیک می شوند رطوبت خود را از دست داده، خشکتر و پهنتر می شوند. نهایتا در سطح پوست، به شکل لایه هایی از سلولهای مرده به نام لایه شاخی در می ایند. از زمانی که سلولهای پوستی در لایه بازال اپیدرم تولید می شوند تا وقتی به لایه شاخی برسند حدود دو هفته طول می کشد. حدود دو هفته نیز طول می کشد تا این سلولها در لایه شاخی بالا رفته، خود را به سطح پوست برسانند و نهایتا از پوست جدا شده و بیفتند
اپیدرم- لایه فوقانی پوست
در واقع، وظیفه اصلی اپیدرم، ساختن لایه شاخی است. لایه شاخی از سلولهای مرده و مقاوم به آب تشکیل شده است که توسط مایع بین سلولی (عمدتا ترکیبات پیچیده ای از نوع ترکیبات چرب) به هم متصل شده اند. این ترکیبات چرب نقش اصلی در جلوگیری از هدر رفتن آب از راه پوست را به عهده دارند. لایه شاخی مرتبا در حال شکل گیری و پوسته ریزی می باشد.
. به طور متوسط در هر روز یک لایه سلول مرده از طبقه شاخی جدا می گردد و بنابراین به طور میانگین زمان لازم برای تجدید لایه و تشکیل یک طبقه شاخی جدید (Turnover) حدود دو هفته می باشد.
مبارزه با پیری پوست در لایه اپیدرم شامل نوسازی سلولی، روش های موقتی و آنتی اکسیدان ها می باشد
ذخیره آب در پوست و لیفت کردن سطحی پوست دو روش موقتی برای مبارزه با پیری پوست در لایه اپیدرم هستند.
رتینول، اسیدهای آلفا هیدروکسی و تحریک فاکتور رشد کراتینوسیت از روش های مبارزه با پیری پوست در لایه اپیدرم می باشند.
درم و اپیدرم با پروتئین هایی مثل کلاژن هفت، لامینین، فیبرونکتین و اینتگرین به هم متصل هستند
ایزوفلاوون های زنبق به بازسازی پروتئین های اتصال دهنده اپیدرم و درم کمک می کند
مبارزه با پیری پوست را در چهار شاخه می توان پیگیری کرد. اپیدرمال، درمال، هیپودرمال و ماهیچه ای. کارگاه آموزشی راز جوانی سال 1397 و 1398 بر این مبنا ارائه می شد.
دو هفته طول می کشد تا کراتینوسیت بخش زنده اپیدرم را طی کند
لایه های اپیدرم از بالا به پایین: استراتوم دیسجانکتوم، استراتوم کورنئوم، استراتوم لوسیدم، استراتوم گرانولوزوم، استراتوم اسپینوزوم، استراتوم بازال، لامینای بازال. سلولهای پوست: مرکل، نورون عصبی که به سلولهای مرکل چسبیده است. سلولهای تقسیم شونده یا میتوتیک (تقسیم میتوزی شونده)، سلولهای لانگرهانس وو سلولهای رنگدانه ساز
ساختارهای وابسته مو: فولیکول مو که غلاف درمال و اپیدرمال احاطه کننده ریشه مو است، ماهیچه راست کننده که در هنگام سرما یا ترس، موها را به سمت بالا می کشد، غدد چربی یا سباسه
تفاوت کراتینوسیت با کورنئوسیت آن است که کراتینوسیت زنده بوده و دارای هسته سلولی و سیتوپلاسم است. وقتی کراتینوسیت آب و هسته خود را از دست می دهد و از وضعیت زنده به وضعیت مرده تبدیل می شود به آن کورنئوسیت می گویند. بخش زنده لایه اپیدرم عبارتست از: لایه های بازال، دانه دار و خاردار و بخش مرده اپیدرم همان لایه شاخی است.
سلول های مرده، لایه شاخی، لایه زنده اپیدرم، درم، لایه های مختلف پوست هستند.
لامینین 5، فیبرونکتین و اینتگرین، پروتئین هایی هستند که اتصالات فصل مشترک درم و اپیدرم را برقرار می کنند. DEJ اتصال سلول ها را برقرار نموده و نیازهای متابولیکی سلول را فراهم می کند تا پوست سالم و جوان بماند.
با از هم گسیختن پروتئین های نگهدارنده فصل مشترک درم و اپیدرم، پوست نشست کرده و چروک ها ظاهر می شوند. پروتئین های فصل مشترک درم و اپیدرم که برجستگی ها را نگه می دارد، لامینین 5 و فیبرونکتین هستند.
ملاسما یا کلوازما که به آن ماسک حاملگی می گویند شامل لک های درمال و لک های اپیدرمال است
لکهای درمال و اپیدرمال: در اثر دستکاری کردن پوست یا در اثر فعالیت ملانوفاژها ممکن است ملانین به داخل لایه میانی پوست نفوذ کند و لک های درمال تشکیل شود.
در اثر تجزیه بیش از حد کورنئودسموزوم ها توسط آنزیم های پروتئولیتیک و کراتولیتیک، اتلاف نامحسوس آب از اپیدرم TEWL افزایش می یابد و باکتری های بیشتری وارد پوست می شود.
لایه های مختلف پوست شامل اپیدرم، درم و هیپودرم. در این شکل فاشیا و ماهیچه نیز نشان داده شده است.
اپیدرم از دو بخش تشکیل شده: لایه شاخی که مهم ترین لایه است و بخش زنده اپیدرم که لایه های دیگر را تشکیل می دهد. دو هفته طول می کشد که کراتینوسیت از لایه بازال اپیدرم به لایه شاخی برسد و سپس دو هفته دیگر طول می کشد تا به سطح پوست ریخته و بیفتد. بنابراین نوسازی سلولی 28 روز طول می کشد.
اپیدرم شامل 5 زیر لایه است: لایه فوقانی اپیدرم لایه شاخی یا استراتوم کورنئوم میباشد که از سلول های مرده ی پوست که با پروتئین ها احاطه شده تشکیل شده است. سرامیدها، اسیدهای چرب و کلسترول فاصله ی بین سلول ها را پر میکند و تبخیر نامحسوس آب از سطح پوست را محدود مینماید.
در شکل بالا آن بخشی که با رنگ قرمز و متفاوت مشخص شده است لایه اپیدرم پوست می باشد. همان طور که می بینید در جایی که مو رشد کرده اپیدرم به داخل درم نفوذ کرده است. فولیکول مو در واقع بخشی از اپیدرم است. به همین دلیل هم رنگ اپیدرم نشان داده شده است. فولیکول در واقع فرورفتگی اپیدرم به داخل درم است.
عصب های پوست و اندامک های حسی پوست در این شکل نشان داده می شود. گیرنده های عصبی فولیکول مو و همچنین عصب های آزاد اپیدرم جزء رسپتورهای آزاد هستند. رسپتورهای پوشیده شده مثل پاسینی، میسنر، رافینی و مرکل نیز در پوست وجود دارد که سه مورد آخر یعنی میسنر، رافینی و مرکل در پوست های بدون مو وجود دارد.
ساختار لایه ای پوست: اپیدرم، درم و هیپودرم
هومکتانت یا هیومکتانت یا مواد جاذب الرطوبه، ترکیبات هیدروفیل یا آبدوست هستند که آب را از بخش میانی پوست به بخش اپیدرم میکشانند. در رطوبت بالای ۸۰ درصد، مواد جاذب الرطوبه همچنین میتوانند آب موجود در هوای اطراف را جذب نموده و روی اپیدرم قرار دهند. اما تبخیر از سطح پوست میتواند موجب خشکی شود.
لایه شاخی سالم اپیدرم. در این تصویر عوامل مرطوب کننده طبیعی یا NMF ها به صورت دانه های آبی نشان داده شده است. کورنئودسموزوم ها، ارتباط دهنده سلول ها می باشند که با خط های آبی نشان داده شده. کورنئوسیت ها سلول های اصلی لایه اپیدرم هستند. روی کورنئوسیت ها یک لایه لیپیدی cornify شده قرار دارد. لیپیدهای بین سلولی با رنگ سفید نشان داده شده است.
ساختار پوست را می توان به دیوارهای آجری تشبیه کرد که در آن کورنئوسایت ها آجر و ترکیبات چربی لیپیدها، ملات سیمانی این دیوار را تشکیل می دهند. سلول های مرده و لایه شاخی، بخش مرده اپیدرم هستند و سایر لایه ها از جمله لایه شفاف، دانه دار، زایا بخش زنده اپیدرم را تشکیل می دهند. در اپیدرم زنده، لایه ای به نام لایه زایا وجود دارد که در آن کراتینوسیت ها و ملانوسیت ها وجود دارند. ملانوسیت ها، رنگدانه ملانین را وارد کراتینوسیت ها می کنند. در این شکل، سلول های لایه خاردار به صورت خاردار نمایش داده شده تا به خوبی در ذهن بماند. ولی در واقعیت به این شکل نیست. این شکل کاملا شماتیک می باشد. به همین منظور، سلول های لایه دانه دار به صورت نقطه نقطه و دانه دار نشان داده شده است.
ساختار آجر و ملات سیمانی لایه شاخی. لیپیدهای اپیدرم، مثل ملات سیمانی فضای بین سلول ها را پر می کند.
ملانوسیت و ملانین در لایه زایای اپیدرم پوست
فرورفتگی های اپیدرم و برآمدگی های درم
تنه مو یا شافت مو، آن بخشی از موست که از سطح پوست بیرون زده و دیده می شود. لایه شاخی یا استراتوم کورنئوم، ملانوسیت ها، غدد اکرینی عرق، غدد آپوکرینی عرق، بافت آدیپوز حاوی سلول های چربی، غدد سباسه یا سبابه، ماهیچه راست کننده یا ارکتور پیلی، بافت همبند با لایه سابکوتانوس یا زیرپوستی که به آن هیپودرم نیز گفته می شود. لایه درمیس یا درم، لایه اپیدرمیس یا اپیدرم در این شکل دیده می شوند.
در پوست انسان گیرنده های عصبی زیادی وجود دارد که در بین آنها ذرات پاسینی با وضوح بیشتری دیده می شود. پاسینی ها همان هایی هستند که فشار را تشخیص می دهند. در مثانه وجود دارد و حس دفع ادرار را تشخیص می دهد. پاسینی ها در اعماق درم قرار گرفته اند. در این شکل گیرنده های حسی رافینی نیز دیده می شود که کشش های جانبی و پیچ خوردگی را متوجه می شود. مایسنرز در درم پاپیلار قرار گرفته و لمس خفیف را تشخیص می دهد و مختص پوست های بدون مو است. همانطور که در این شکل می بینید رشته های عصبی آزاد و سلول های مرکل در اپیدرم قرار گرفته اند.
دیاگرام اپیدرم پوست.
سلول های مرکل در لایه زایای اپیدرم قرار گرفته و شباهت زیادی به ملانوسیت ها دارد. به طوری که به راحتی از ملانوسیت قابل تشخیص نیست (منبع: کتاب آکرمن، 1997) در این شکل ذرات میسنر (قرار گرفته در درم پاپیلار) و گیرنده های پاسینی که به شکل رشته های درهم پیچیده در اعماق درم هست و انتهای عصبی رافینی دیده می شود.
لایه های پوست: اپیدرم، درم و سلول های چربی
اپیدرمیس، درمیس، هیپودرمیس لایه های پوست
تشخیص لک های درمال و اپیدرمال به اسکنر پوستی. لک های اپیدرمال حاشیه های واضح دارند و پررنگ هستند
در این شکل گیرنده های پاسینی به رنگ آبی، رافینی به رنگ سبز، میسنر به رنگ قهوه ای دیده می شود. گیرنده هایی که به فولیکول مو وصل است به رنگ زرد دیده می شود و نام آنها پلکسوس های ریشه مو است. دیسک های مرکل در لایه بازال اپیدرم قرار گرفته و لمس را تشخیص می دهد. رشته های آزاد عصبی که در اپیدرم قرار گرفته درد و دما را تشخیص می دهد.
لایه شاخی، بیرونی ترین لایه اپیدرم بوده و شامل سلول های مرده، کورنئوسیت ها بوده که بدون هسته و اندامک می باشد. پوسته ریزی از سطح لایه شاخی صورت می گیرد و موجب تعادل در ساخت کراتینوسیت در لایه زایا می شود.
اپیدرم، لایه بازال و درم
لایه خاردار اپیدرم پوست
ساختار اپیدرم را در این شکل می بینید لایه های اپیدرم عبارتند از: بازال، خاردار، دانه دار، شفاف و شاخی.
اندازه گیری ترانس اپیدرمال واتر لوس یا اتلاف آب ترانزممبران
آکنه می تواند از نوع خفیف کمدونی تا انواع شدید التهابی متغیر باشد آکنه وقتی در مرحله کمدون است فقط حاوی سبوم و کراتین می باشد اما موقعی که باکتری پروپیونی آکنه شروع به رشد می کند پاپول ها و پوسچول ها تشکیل می شود. در مرحله پاپول، التهاب خفیف دیده می شود. پوسچول همان پاپول است با این تفاوت که داخل آن چرک وجود دارد. وقتی تجمع سبوم و کراتین بیش از حد شده و باکتری پروپیونی آکنه بیش از حد ترشح می کند التهاب شدیدتر و وسیع تر شده و منجر به تشکیل ندول و کیست می شود. در مرحله التهابی ممکن است دیواره فولیکول گسیخته شده و ذرات چرک از آن خارج شود و وارد پوست شود (هم داخل اپیدرم و هم داخل درم)
توامتر: دستگاه اندازه گیری اتلاف آب ترانزاپیدرمال با پروب
هر چه طول موج پرتو UV بالاتر باشد نفوذ آن بیشتر است به طوری که UVA به اعماق پوست نفوذ می کند اما UVC حتی از ازن نفوذ نمی کند UVB تا اعماق اپیدرم نفوذ می کند.
اپیدرم زنده شامل لایه زایا، خاردار، دانه دار و شفاف
phototype, the Fitzpatrick skin type, Skin phototype depends on the amount of melanin pigment in the skin. It is assessed on a scale from 1 to 6. = فتوتیپ، تیپ پوستی فیت پاتریك، فتوتیپ پوست بستگی به مقدار رنگ دانه های ملانین در پوست دارد و از یك تا شش شماره گذاری می شود.
scale = flake, dry skin like dandruff
پوسته، شوره خشک
The dermal papillae (DP) are small, nipple-like extensions of the dermis into the epidermis. = درمال پاپیلا، برآمدگی های درم به داخل اپیدرم
papillary layer = the first layer of dermis located beneath epidermis and above the reticular layer = لایه پاپیلاری = اولین لایه درم که زیر اپیردم و بالای درم رتیکولار قرار گرفته است
stratum spinosum layer of the epidermis that is located between stratum granulosum and stratum germinativum = استراتوم اسپینوزوم لایه ای از اپیدرم است که بین لایه دانه دار و بازال قرار گرفته است
epidermis
ایپدرم، روپوست
epidermis2
اپیدرمیس
papillary layer = the first layer of dermis located beneath epidermis and above the reticular layer
لایه پاپیلاری = اولین لایه درم که زیر اپیردم و بالای درم رتیکولار قرار گرفته است
stratum spinosum layer of the epidermis that is located between stratum granulosum and stratum germinativum
استراتوم اسپینوزوم لایه ای از اپیدرم است که بین لایه دانه دار و بازال قرار گرفته است