ملانین چیست؟
چکیده: ملانین رنگدانه اصلی پوست و مو است که در سلولهای ملانوسیت ساخته می شود. ملانین رنگدانهای حیاتی است که علاوه بر تعیین رنگ پوست، نقش مهمی در محافظت از بدن در برابر اشعه UV دارد. تولید این ماده توسط ملانوسیتها انجام میشود و تعادل در تولید آن برای سلامت و یکنواختی رنگ پوست اهمیت زیادی دارد.
نویسنده:
احسان حُسنانی مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای پکیج آموزشی مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.
ملانین رنگدانه اصلی پوست و مو است که در سلولهای ملانوسیت ساخته می شود.
یوملانین Eumelanin (رنگ دانه های مشکی) این رنگدانه مسئول رنگهای مشکی و قهوه ای در مو می باشد.
فیوملانین Pheomelanin (رنگ دانه های قرمز رنگ) این رنگدانه مسئول رنگهای زرد و قرمز در مو می باشد.
نسبت و اندازه این دو رنگدانه رنگ نهائی مو را تعیین می کند. در جدول زیر نسبت و اندازه این دو رنگدانه و تاثیر این دو پارامتر در رنگ نهائی مو دیده می شود.
ملانین در مو
در موی انسان دو نوع ملانین وجود دارد:یوملانین Eumelanin (رنگ دانه های مشکی) این رنگدانه مسئول رنگهای مشکی و قهوه ای در مو می باشد.
فیوملانین Pheomelanin (رنگ دانه های قرمز رنگ) این رنگدانه مسئول رنگهای زرد و قرمز در مو می باشد.
نسبت و اندازه این دو رنگدانه رنگ نهائی مو را تعیین می کند. در جدول زیر نسبت و اندازه این دو رنگدانه و تاثیر این دو پارامتر در رنگ نهائی مو دیده می شود.
یوملانین |
فئوملانین |
رنگ طبیعی مو |
اندازه بزرگ و تعداد بالا |
تقریبا هیچ |
مشکی |
اندازه متوسط و تعداد بالا |
خیلی کم Very little |
قهوه ای |
تعداد کم و اندازه کوچک |
کم وبیش Some |
بلوند |
تقریبا هیچ |
تعداد بالا و اندازه بزرگ |
قرمز |
تقریبا هیچ |
تقریبا هیچ |
خاکستری |
ملانین در پوست
در اثر موجهه با پرتوهای فرابنفش آفتاب، فرایند ملانین سازی در پوست انسان آغاز شده و پوست برنزه می شود. ملانین بخش عمده پرتوهای فرابنفش را جذب می کند به همین علت محافظ پوست به شمار می آید و در جلوگیری از سرطان پوست نقش مهمی دارد. ملانوسیت های پوست در لایه بازال اپیدرم قرار گرفته اند.• Pheomelanin
• ملانین
مطلب قبلی: ملانوسیت
مطلب بعدی: ملانین سازی
چلچراغ کابین: مبانی اسکین کر و فیشیال
چلچراغ کابین مهمترین آیتم و پیشنیاز همه آموزش های پکیج اسکین کر است. همان طور که یک چلچراغ از تعدادی شاخه اصلی تشکیل شده و از هر شاخه چندین زیرشاخه منشعب می شود، در این آموزش نیز که چراغ راه اسکین تراپیستها، فیشیالیست ها و بیوتی تراپیست ها است و به عنوان مرجع توسط بسیاری از آن عزیزان استفاده می شود. مبانی کابین های پوستی در ده شاخه اصلی ارائه شده است. شاخه ها عبارتند از: 1- تعاریف و مبانی 2- برندشناسی محصولات کابین و سالنی 4- آنالیز و مشاوره، 5- پوست چرب و جوشدار، 6- پوست خشک و دهیدراته 7- لک و تیرگی پوست 8- جوانسازی 9- اکتیوشناسی و ترکیب شناسی محصولات سالنی کابین 1- آموزش هوم کر به زیباجویان.
• شاخه هفتم: لک و تیرگی پوست (30 دقیقه) – ملانوسیت و مهار ملانین سازی، محورهای درمان لک، لک و تیرگی در کابین
مشاهده مطلب
هشت پا: کارگاه لک به زبان ساده
هشت پا تشبیهی است بر سلولهای ملانوسیت یا رنگدانه ساز پوست. همان سلولهایی که در اثر آفتاب فعال می شوند و لک و تیرگی پوست را ایجاد می کنند. برای درمان لک ابتدا باید نوع آن را بشناسیم: کک و مک، لک پیری، ملاسما، لک های ناشی از التهاب یا PIH تقسیم بندی انواع لک هستند. باید بدانیم لک چرا تشکیل می شود؟ به عبارت دیگر چرا سلولهای هشت پا مانند ملانوسیت به تولید ملانین تحریک می شوند. در مرحله بعدی باید با تدوین روتین های علمی بدون اینکه عارضه ایجاد کنیم، به درمان لک بپردازیم. درمان لک مستلزم صبر، شناخت دقیق اکتیوهای روشن کننده و محصولات ضدلک و روش صحیح به کارگیری تکنیک های روشن کردن پوست از جمله اسیدتراپی است.مشاهده مطلب
آناتومی تخصصی پوست
دانستن لایه های پوست و شناخت اجزاء کلیدی پوست و مو اولین درسی است که باید برای ورود به حیطه اسکین کر و اسکالپ یاد بگیرید. به همین علت مبحث آناتومی پوست و مو در دو سطح مقدماتی و تخصصی در این سایت آموزش داده شده است. بخش مقدماتی رایگان است و به صورت فایل ویدئویی در دسترس است برای دسترسی به مبحث مقدماتی آناتومی پوست و مو کافیست به بخش ویدئوهای رایگان مراجعه کنید. اما برای یک اسکین تراپیست و اسکالپ تراپیست حرفه ای، شناخت دقیق ساختار پوست و لایه های تشکیل دهنده آن و سلولهای کلیدی پوست از جمله کراتینوسیت ها، ملانوسیت ها، فیبروبلاست ها، پیوندهای سلولی، فعال و انفعالاتی که در پوست اتفاق می افتد تا یک مشکل پوستی بوجود آید و درمان شود بسیار مهم است. به همین علت یک آموزش تخصصی به آن اختصاص داده شده است که می توانید سرفصلهای آن را در این صفحه مشاهده کنید. تجربه شخصی من نشان داده، یادگیری این مبحث با روش مالتی مدیا یعنی فیلم آموزشی که همزمان اسلایدها جابجا می شود و توضیحات ارائه می شود بسیار سریعتر و کارآمد تر از یادگیری آن از روی کتاب است.
• آناتومی لک: روند تولید ملانین در ملانوسیت، هورمون تحریک کننده
• ملانوسیت چیست و چگونه ملانین سازی را تحریک می کند؟
مشاهده مطلب
هایپرپیگمنتاسیون - درمان لک و تیرگی پوست
پیگمانتاسیون می تواند هایپر یا هایپو باشد. هایپرپیگمنتاسیون یا هایپرپیگمنتیشن یکی از عوارض پوستی است که در اثر تجمع غیریکنواخت رنگدانه های ملانین در پوست اتفاق می افتد. این عارضه شایع اما بی ضرر است. از 40 سالگی به بعد از هر 3 خانم یک نفر دچار لکه های پیری می شود و از 50 سال به بالا بیش از 90 درصد خانم ها به هایپرپیگمنتیشن مبتلا می شوند. برای از بین بردن کک و مک، لکه های پیری و هایپرپیگمنتاسیون از لیزر می توان استفاده نمود.
تعریف لک پوست یا هایپرپیگمنتیشن:
به افزایش تراکم و تعداد رنگدانه ای ملانین در لایه های مختلف پوست که به صورت ضایعات پررنگ تر در سطح پوست تظاهر می یابد Hyperpigmentation می گویند.
تعاریف کلیدی دیگر:
• ملانوسیت: سلول های تولید کننده ملانین که در لایه بازال اپیدرم قرار دارند و ملانین تولید می کنند.
ملانوسیت ها در واقع کارخانه های تولید ملانین هستند هر ملانوسیت تقریباً 36 کراتینوسیت را از ملانین پر می کند.
یادمان باشد که تولید ملانین در اصل، یک مکانیزم حفاظتی است که در بدن انسان تکامل یافته است. یعنی وقتی اشعه آفتاب به پوست ما برخورد میکند ، این مکانیزم حفاظتی شروع به کار می کند. خداوند در سلول، سیستم محافظتی قرار داده است که دقیقاً مثل حالتی عمل می کند که وقتی نور شدید به چشمتان می خورد شما عینک آفتابی می زنید.
موقع مواجهه با آفتاب، ملانین هم اطراف هسته سلول قرار می گیرند و مانع از رسیدن اشعه آفتاب به هسته سلول و آسیب دیدنDNA آن می شوند به این ترتیب مولکول های حیاتی سلول حفاظت می شود. اگر نه در طی چند میلیون سالی که بشر زندگی می کند آنقدر نور آفتاب، هسته سلول های ما را از بین می برد و جهش های ژنتیکی مختلفی ایجاد می کرد که بشر به شکل امروزی دیگر نبود. پس بدانید که ملانین سازی در واقع یک اثر محاظتی طبیعی است.
دو نوع ملانین وجود دارد: یوملانین که ملانین های قهوه ای و سیاه رنگ هستند. در تیپ های بالاتر مخصوصاً در ایرانی ها که تیپ های 3 و 4 و 5 دارند از این نوع ملانین بیشتر دیده می شود. انواع تیپ های پوستی را در شکل زیر ملاحظه می کنید:
اما برخی از لکه ها یا ضایعات هیپرپیگمنتاسیون، درمال هستند. در این نوع از ضایعات، کراتینوسیت ها به لایه درم نفوذ کرده و حاشیه ضایعات، محو می باشد. درمان لکه های درمال سخت تر است و برگشت پذیری بالاتری دارد. برای درمان این نوع لکه ها از لیزر استفاده می شود. در لکه های درمال، کراتینوسیت های ملانین دار و ملانوسیت ها به داخل درم نفوذ می کنند. در این حالت، شرایط درمان متفاوت است. در اینجا از یک کرم موضعی حاوی AHA نباید انتظار داشت که لک را برطرف کند.
ملانین در چند مرحله تشکیل می شود که در طی آن اسید آمینه تیروزین با کاتالیزگری آنزیم های تیروزیناز و ترکیبات حاوی یون مس، تبدیل به ملانین می شوند.
هنر درمان لک های پوستی ما آن است که از تبدیل شدن تیروزیناز به ملانین جلوگیری کنیم.
کارخانه های رنگ پوست و مو
فرایند ملانین سازی شبیه یک کارخانه است در این کارخانه یک قسمت سفارش می دهد و یا تحریک ایجاد می کند در بخش فابریکیشن یا محل تولید ملانین سنتز می شود. قدیمی ترین و مهمترین عامل تحریک این کارخانه، اشعه UV یا فرابنفش آفتاب است. برخی از التهاب ها نقش همین تحریک کنندگی را دارند.
در بعضی از خانم ها می بینید که وقتی که مثلاً اگزما یا خارشی ایجاد می شود جای آن لک می شود. دلیلش آن است که مدیاتورهای التهابی باعث تحریک ملانین سازی می شود و باعث می شود که این کارخانه، ملانین بیشتری بسازد.
در کارخانه دو اتفاق دیگر بعد از ساخت، می افتد. یکی انتقال یا رسانش است که ملانین های ساخته شده را از ملانوسیت به کراتینوسیت ها منتقل می کند و مرحله آخر بارگذاری ملانین در سطح پوست یا Installation است که در طی آن ملانین ساخته شده، در جای خود قرار می گیرد. این پروسه از ابتدای تولید تا قرار گرفتن ملانین در بخش فوقانی پوست حدوداً 4 هفته زمان می برد پس اگر امروز با درمانی بیاییم و کارخانه را تعطیل کنیم، حدوداً 3 تا 4 هفته دیگر روشن شدن پوست اتفاق می افتد. مگر آنکه بخواهیم از یک لایه بردار استفاده کنیم که از بالا به پایین بیاییم. مثلاً میکرودرم ابریژن انجام دهیم یا لایه برداری انجام دهیم. یا مثلاً لیزر آی پی ال استفاده کنیم.
مکانیسم MSH بسیار جالب است. باید در جریان باشید که غده هیپوفیز که در سر ما قرار دارد، وقتی که بدن در معرض آفتاب قرار می گیرد هورمونی را ترشح می کند. این هورمون وارد ملانوسیت می شود و ملانوسیت را تحریک می کند و ملانوسیت، ملانین می سازد. ببینید خداوند چگونه تنظیم کرده است!
در هنگام درمان لک باید از درمان های مختلف به شکل موازی استفاده شود. همه درمان ها از مهارکننده های تیروزیناز نباشد. وقتی که لایه بردار می دهیم در واقع قسمت 4 شکل زیر را دست می زنیم. از این به بعد با یکدیگر قرار می گذاریم که هر درمانی را می خواهیم توضیح دهیم بگوییم در کدام از مراحل 4 گانه زیر اثر می گذارد. در شکل زیر نشان می دهد که اگر بخواهیم سفیدکنندگی را داشته باشیم یا باید لایه برداریم یا باید جلوی سنتز ملانین گرفته شود.
لکه های ملاسما
یکی از عوامل مؤثر در سنتز ملانین، هورمون ها هستند. در خانم ها هورمون استروژن مهمترین محرک سنتز ملانین است چرا که این هورمون در دوران بارداری افزایش پیدا می کند. لک ملاسما معمولاً در ناحیه پل بینی اتفاق می افتد. این لکه ها 90 درصد در خانم ها دیده می شود و احتمال اینکه در آقایان اتفاق بیفتد 10 درصد است. معمولاً در ناحیه پیشانی، پل بینی و گونه ها اتفاق می افتد. از آنجا که ایرانی ها کلاً تیپ 3 و 4 هستند بیشتر مستعد این نوع لک می باشند. عامل ژنتیک بسیار مهم است به همین خاطر اگر خانمی مادرش این مشکل را داشته باید دقت کند خیلی وقت ها 5 تا 6 ماه بعد از حاملگی این مشکل برطرف می شود اما متاسفانه ملاسما امکان بازگشت و recurrence بالایی دارد. بنابراین کسی که دچار ملاسما شده و این لک او درمان شده است تا آخر عمر باید محافظت مضاعفی داشته باشد اما همانطور که قرار گذاشتیم برای آنکه بهترین درمان را برای لک پیدا کنیم باید منشأ آن را شناسایی کنیم. در مورد ملاسما متأسفانه هر دو نوع درمال و اپیدرمال و حتی ترکیب این دو (مختلط) را داریم.
نقش ژنتیک، هورمون زنانه استروژن و استرس بسیار برجسته است. چه بخواهیم چه نخواهیم، استرس ایجاد کننده برخی مدیاتورهای التهابی در بدن است. این مدیاتورهای التهابی یا التهاب بعد از زخم، باعث می شود که ملانین افزایش پیدا کند پس یادتان باشد کسانی که مشکل لک دارند در پروسه بهبودی شان باید تأکید شود باید آرامش بیشتری داشته باشند، استرس را از خود دور کنند چون چه بخواهیم چه نخواهیم عامل تحریک کننده می باشد. درمان لکه های ملاسما متأسفانه تا 40 درصد برگشت پذیری دارد. درمان های آن می تواند موضعی یا لیزر کیوسوییچ باشد.
لک شدن پوست در اثر التهاب
یکی از عوامل ایجاد کننده تحریک برای فرایند ملانین سازی، التهاب است. مثلا وقتی جراحتی به پوست وارد می شود سلول ها، عوامل التهابی را برای ترمیم بافت های بدن ترشح می کنندکه این عوامل محرک تولید ملانین هم هستند . مثلاً وقتی صورت یا دستتان در جایی بریده می شود و جای بخیه بهبود می یابد ممکن است در آن ناحیه، لک تشکیل شود. در سوختگی ها و آکنه ها نیز چنین عارضه لک داری ایجاد می شود.
چون کارخانه ملانین سازی آنها بسیار حساس است. تا التهابی وارد شود سریعاً ایجاد لک می کنند. خیلی وقت ها می بینید که پزشکی برای زیبایی و کلاژن سازی، لیزر فرکشنال می کند ولی متأسفانه بعد از مدتی جای آن تیره می شود. بنابراین در انتخاب مراجعانی که می خواهید با آنها کار کنید و پوست تیره دارند با احتیاط خیلی زیادی دست به پوستشان بزنید.
مکانیسم اثر ترانگزامیک اسید چیست؟
در پوست آنزیمی به نام پلاسمین وجود دارد که با فعالکردن فاکتور رشد ملانوسیتی تولید ملانین را افزایش میدهد. ترانکزامیک اسید با مهار تبدیل پلاسمینوژن به پلاسمین، این زنجیره را قطع میکند. در نتیجه پیامهای تحریک ملانوسیت کاهش یافته و لک ملاسما روشنتر میشود.
نیاسین آمید انتقال ملانین را مهار می کند.
ترکیبات سویا هم شایع است و انتقال ملانین را مهار می کند.
هیپرپیگمانتاسیون یا تجمع غیر یکنواخت رنگدانه ها در پوست، یک عارضه شایع اما بی ضرر است که در آن رنگ قسمت هایی از پوست، تیره تر از رنگ عادی پوست در اطراف آن ناحیه می شود. این تیرگی هنگامی رخ می دهد که ملانین اضافی در پوست تشکیل رسوب دهد. ملانین رنگدانه قهوه ای موجود در پوست است که رنگ طبیعی پوست را تولید می کند. این عارضه رنگ پوست افراد هر نژادی را ممکن است تحت تاثیر قرار دهد.
هیپرپیگمانتاسیون به تجمع متمرکز یا پراکنده لکه های تیره روی صورت، قفسه سینه و دست ها اطلاق می شود.
از
سالگی به بعد از هر خانم یک نفر به این عارضه مبتلا می شود.
در خانمهای بالای سال، بیش از مبتلا به هیپرپیگمانتاسیون هستند.
افزایش تولید ملانین مسبب ایجاد این عارضه است.
مواجهه مکرر در برابر آفتاب، پیری طبیعی پوست و واکنش های آلرژی می توانند هیپرپیگمانتاسیون را افزایش دهند.
لکه های پیری یا لکه های خورشیدی
لکه های پیری یا لکه های خورشیدی یک شکل رایج از هایپرپیگمنتاسیون هستند که به علت آسیب دیدن پوست در اثر آفتاب ایجاد می شوند. این لکه های تیره معمولاً بر روی دستها و صورت که بیشتر در معرض آفتاب هستند مشاهده می شوند.
بیش از
%
خانمهای بالای سال،
مبتلا به هیپرپیگمانتاسیون هستند.
لکه های ملازما و کلازما
لکه های ملازما و کلازما که از نظر شکل ظاهری شبیه لکه های پیری اما وسیعتر از آنها هستند بیشتر در اثر تغییرات هورمونی ایجاد می شوند مثلاً حاملگی ممکن است موجب تولید بیش از حد ملانین شده و پوست صورت، شکم و دیگر مناطق بدن را مبتلا به این عارضه کند. خانم هایی که قرص های ضدحاملگی مصرف می کنند نیز در بدنشان تغییرات مشابهی ایجاد می شود و ممکن است دچار این عارضه شوند. افرادی که این لکه ها واقعاً اذیتشان می کند باید مصرف قرص های ضد حاملگی را قطع نماید. تغییر رنگ پوست ممکن است علت های بیرونی داشته باشد. مثلا بیماری های پوستی مانند آکنه (جوش) بعد از بهبودی ممکن است لکه های تیره بر روی پوست بر جای گذارند. جراحات ایجاد شده در اثر جراحی های پوست هم ممکن است چنین لکه هایی را در پوست ایجاد کند.
مواجهه با آفتاب تیرگی این لکه ها را از هر نوعی که باشد تشدید می کند. چرا که ملانین انرژی پرتوهای زیان بار خورشید مانند پرتوهای فرابنفش را جذب می کند تا پوست را در برابر مواجهه بیش از حد محافظت نماید. نتیجه معمول این فرایند تیره شدن پوست است که باعث تیره تر شدن این لکه ها می شود. به همین علت استفاده از ضدآفتاب یک ضرورت محسوب می شود. ضدآفتاب باید وسیع الطیف باشد (یعنی جلوی هر دو نوع پرتو فرابنفش UVA و UVB را بگیرد).
یک روز مواجهه بیش از حد در برابر آفتاب، می تواند نتیجه چند ماه درمان را از بین ببرد!
اغلب کرمهای نسخه ای که برای روشن کردن پوست به کار برده می شوند حاوی هیدروکینون می باشند. روشن کننده ها با کاهش سرعت تولید ملانین قسمتهای تیره پوست را روشن و کمرنگ نموده و به تدریج آن را به رنگ اولیه اش بر می گرداند.
مقدار هیدروکینون در کرم های روشن کننده نسخه ای دو برابر کرم ها روشن کننده بدون نسخه است. کرم های نسخه ای حاوی ترتینوئین و کورتیزون نیز ممکن است برای لکه های شدیدتر استفاده شوند. این کرم ها ممکن است در پوست های حساس ایجاد خارش نمایند. 3 تا 6 ماه طول می کشد تا اثر درمانی آنها دیده شود.
امروزه همچنین روشهای درمانی بسیار موثری با استفاده از تکنیک های لیزر در دسترس می باشند. تکنیک های جدید لیزر حتی قادرند بدون ایجاد جای زخم، لکه های پوست را از بین ببرند. البته لازم است قبل از عمل، درمان بر روی یکی از لکه ها به صورت آزمایشی انجام شود چرا که بعضی وقتها نتیجه عمل، لکه ها را حتی بدتر از آنچه که قبلاً بوده می کند.
مشاهده مطلبپیاز مو چیست؟
پیاز مو بخش پیازی شکل ریشه مو است. بخش میانی پیاز مو به سمت داخل فرو رفته و برآمدگی های درم را احاطه می کند.
بخش پیازی شکل ریشه مو را پیاز مو می گویند. بخش وسط پیاز مو به سمت داخل فرو رفته و درمال پاپیلا را احاطه می کند.
درمال پاپیلا حاوی مویرگ و رشته های عصبی بوده، مواد مغذی و اکسیژن توسط درمال پاپیلا جذب شده و برای ساخته شدن و رشد مو استفاده می شود. سلول های مو که با درمال پاپیلا تماس دارند، ماتریس مو نامیده می شوند. این سلول ها مسئول ساخت مو هستند. به عبارت دیگر، ماتریس مو، مواد مغذی و اکسیژن دریافتی از مویرگ های درمال پاپیلا را جذب نموده و موزایی می کند و برای تقسیم سلولی استفاده می کند. سلول های ملانوسیت که وظیفه ساخت ملانین مو را دارند، بخشی از ماتریس مو می باشند. شکل زیر، یک مدل بزرگنمایی شده از پیاز مو را نشان می دهد.
خطی که در قطر بزرگ بیضی پیاز مو رسم شده را خط بحرانی اوبر می نامند. این خط، مرز بین بخش بالایی و پایینی پیاز مو را تعیین می کند. بخش پایینی پیاز مو در واقع ماتریس مو می باشد که حاوی سلول های در حال تکثیر و متمایز نشده است. تقریباً همه تقسیمات سلولی در نیمه پایینی پیاز مو صورت می گیرد و تقریبا در نیمه بالایی پیاز مو، عمل تکثیر اتفاق نمی افتد.
سلول های ماتریس مو که به طرف نیمه بالایی پیاز مو حرکت می کند، ساقه مو را تشکیل می دهد. آنها رشد می کنند، تکثیر می شوند و مدولا، کورتکس، کوتیکول، غلاف داخلی ریشه مو که از کراتین ساخته شده را تشکیل می دهد. این فرایند شباهت بسیاری با فرایندی دارد که در لایه شاخی پوست اتفاق می افتد. در آنجا نیز، کراتینوسیت های لایه زیرین اپیدرم به طور پیوسته تکثیر شده و به طرف بیرونی سطح مو حرکت می کنند. کراتینوسیت های اپیدرم مسئول فرایند کراتین سازی نرمال هستند و نهایتاً به سلول های کراتین تبدیل می شوند که همگی شبیه یکدیگرند. در فرایند کراتین سازی، همه سلول ها شبیه هم نیستند. سلول های مدولا، کورتکس، کوتیکول و غلاف داخلی ریشه مو به سلول هایی که مورفولوژی خاصی دارند تبدیل می شوند و هر یک نوع خاصی از کراتین هستند.
مشاهده مطلب
کاربرد پپتید (پپتاید) در صنایع مراقبت از پوست
به تازگی بایوپپتیدهایی ساخته شده که قادر به از بین بردن خطوط و چروکهای پوست هستند. پپتیدها، پروتئین های کوچکی هستند که بسیاری از مولکول های حیاتی بدن از جنس آن است. برخی پپتیدها، پیام رسان هستند. برخی در بدن گشت زنی می کنند و برای سلول ها تعیین تکلیف می کنند. مثلاً پپتیدی به نام فاکتور رشد هپاتوسیت وجود دارد که به فیبروبلاست دستور کلاژن سازی بیشتر را می دهد. یا پپتیدی به نام ملانوتروپین وجود دارد که ملانوسیت ها را برای کمتر یا بیشتر ساختن ملانین تحریک می کند. در این مقاله با پپتیدها بیشتر آشنا می شویم.
پپتید چیست؟
پتیدها پروتئین های خیلی کوچک یا مینی پروتئینها هستند. پروتئین ها ملکولهای بزرگی هستند که از اتصال تعداد زیادی اسید آمینه تشکیل شده اند. یک پروتئین می تواند از یک صد تا چندصدهزار اسیدآمینه تشکیل شده باشد. حال اگر تعداد این اسیدهای آمینه به چند عدد کاهش یاید، چیزی که باقی می ماند همان پپتید است.
بسیاری از ملکولهای حیاتی بدن پپتید هستند. برخی از پپتیدهای طبیعی مهم بدن که در دنیای آرایشی بهداشتی اهمیت دارند عبارتند از فاکتور رشد هپاتوسیت (1) ، فاکتور رشد انتقالی (2)، ملانوتروپین یا هورمون تحریک کننده ملانین (3). این پپتیدها می توانند در نقش پیام رسان عمل کنند. به این معنا که در درون بدن گشت زنی کنند و به سلول های مختلف بگویند که چه کار بکنند و چه کاری نکنند. مثلا فاکتور رشد هپاتوسیت می تواند به فیبروبلاست بگوید که کلاژن بیشتری بساز! یا مثلا ملانوتروپین می تواند به ملانوسیت بگوید که ملانین کمتری یا ملانین بیشتزی بساز!
مشاهده مطلب
پپتیدها در محصولات کازمتیک
ویتامین C چیست؟
ویتامین C به شکل های مختلفی وجود دارد که رایج ترین آن آسکوربیک اسید است. اثر آنتی اکسیدانی ویتامین های سی بسیار معروف است. این ویتامین همچنین در مهار آنزیم تیروزیناز نقش داشته و به همین علت در محصولات روشن کننده نیز کاربرد دارد.
این ویتامین به اشکال مختلف موجود می باشد. رایج ترین اشکال آن آسکوربیک اسید، آسکوربیل فسفات (به صورت نمک سدیم یا منیزیم) و سایر مشتقات ویتامین ث (مانند آسکوربیل پالمیتات، آسکوربیل گلوکوزید) است. این ویتامین دارای اثرات آنتی اکسیدان می باشد. ویتامین C با مهار آنزیم تیروزیناز (این آنزیم یکی از عوامل مؤثر در بیوسنتز رنگدانه های پوست از جمله ملانین می باشد) سبب روشن شدن رنگ پوست می گردد. این ویتامین دارای اثرات ضد التهاب نیز می باشد.
ویتامین C با القای بیوسنتز کلاژن اثر ضد چروک نیز دارد.
مشاهده مطلبهیدروکینون چیست؟
هیدروکینون یک ماده شیمیاییست که با مهار آنزیم تیروزیناز، ملانین سازی را متوقف می کند. هیدروکینون رایج ترین ترکیبیست که در محصولات ضد لک و روشن کننده استفاده می شود.
هیدروکینون یک ماده شیمیایی هیدروکسی فنلی است که با بازداری آنزیم Tyrosinase سرعت تشکیل ملانین را کاهش می دهد. هیدروکینون معمولاً وقتی استفاده می شود که علت ایجاد هایپرپیگمنتاسیون تغییرات هورمونی نباشد. هیدروکینون در ظرف چند هفته، اثر درمانی خود را نشان می دهد. عوارض جانبی این ماده درماتیتهای تماسی آلرژیک و تحریکی و بی رنگ شدن ناخن می باشد.
مشاهده مطلبجوش سرسیاه و سرسفید چه فرقی باهم دارند؟
سرسیاه ها باز هستند و به علت مواجهه محتویات کومدون با هوا و ملانین موجود در لاشه سلولها سیاه به نظر می رسند. سرسفید موقعی است که محتویات کومدون هنوز راهی به بیرون از منافذ پوست پیدا نکرده و بسته است. به کومدون های بسته که به صورت سفید رنگ ظاهر می شود، کومدون سرسفید می گویند.مشاهده مطلب
لایه خاردار اپیدرم پوست
لایه خاردار اپیدرم، ضخیم ترین بخش زنده اپیدرم بوده و از ۳ تا ۱۰ ردیف سلول چندوجهی تشکیل شده است.
محل تجمع ملانین ها و ایجاد رنگ پوست در این سلول ها می باشد. سلول های این لایه نیز از نظر میتوکندری چندان غنی نبوده و دستگاه گلژی به ندرت در آن ها مشاهده می شود. سلول ها هرچه به سطح نزدیک تر می شوند پهن تر می گردند. از ویژگی های سلول های این لایه وجود گرانول های لاملار است که نشانگر ساخت اولیه پروتئین کراتین است.
در لایه خاردار، اتصالات بین سلولی به نام دسموزوم وجود دارد.
مشاهده مطلب
لایه خاردار اپیدرم پوست
اثر استرس بر پوست و مو
در داخل فولیکول مو سه دسته سلول وجود دارد. سلولهای کراتینوسیت که مسئول کراتین سازی یا موزایی هستند. سلولهای ملانوسیت که مسئول ملانین سازی و مشکی بودن مو هستند و سلولهای فیبروبلاست که درمال پاپیلا را تشکیل میدهند. در اثر استرس، رادیکال های آزاد تولید می شود. رادیکال های آزاد برای تامین الکترون مورد نیاز خود به سلولهای کراتینوسیت حمله می کند و آنها را ازکار می اندازد. به این ترتیب موزایی متوقف می شود. همچنین به سلولهای ملانوسیت حمله می کنند و از غشا و هسته آن سلول الکترون می دزدند و سلول را از کار می اندازند. به این ترتیب سلولهای ملانین ساز از بین رفته و مو سفید می شود. همچنین با پروکسی کردن لیپیدهای غشاء سلولهای فیبروبلاست و ازکار انداختن آنها موجب کوچک شدن درمال پاپیلا و سست شدن استحکام مو به پوست سر می شود. همچنین با اثرگذاری روی سلولهای فیبروسیت پوست سایر نواحی بدن، کلاژن سازی و الاستین سازی را متوقف نموده و موجب پیرشدن پوست می شوند.
کراتینوسیت ها مو می سازند، ملانوسیت ها ملانین مو را می سازند و در نتیجه اگر این رادیکال آزاد به سلول کراتینوسیت حمله کند چه اتفاقی می افتد؟ کراتین دیگر ساخته نمی شود، مو دیگر ساخته نمی شود. رادیکال آزاد به سلول ملانوسیت حمله کند چه اتفاقی می افتد؟ دیگر ملانین ساخته نمی شود. چرا؟ چون ملانوسیت دارد از بین می رود. وقتی ملانین تولید نشود، رنگدانه تولید نشود، موهای ما دیگر سیاه نیست، سفید خواهد شد. این است که می گوییم استرس باعث می شود که هم موها بریزد هم موها سفید بشود.
مشاهده مطلببه توالی خاصی از اسیدهای آمینه در یک پپتید یا یک پروتئین که مسئول اثربخشی خاصی است توالی فعال می گویند. مثلا هورمون تحریک کننده ملانوسیت که به آن ملانوتورپین می گویند یک تری دکا پپتید (پپتید 13 تایی) با توالی خاص است. ملانوستاتین (ماده آرایشی مهارکننده ملانین سازی) و کلارن (پپتید آرایشی تحریک کننده کلاژن سازی) از توالی فعال ملانوتروپین در مکتنیسم محصولاتشان استفاده می کنند. فایل اطلاعات فنی این دو محصول توسط احسان حسنانی ترجمه شده است.
مشاهده مطلب
آناتومی و ساختار مو
مو یكی از ضمائم پوست است كه به صورت زائده ای باریك و رشته مانند از پوست سر خارج شده است. وظیفه مو محافظت از بدن می باشد. به علت فقدان رشته های عصبی، تارهای مو فاقد هرگونه حس می باشند. مو از دو بخش ساقه و ریشه تشکیل شده که ساقه بخش قابل رویت و ریشه زیر سطح پوست قرار گرفته است. در مورد آناتومی مو بیشتر بدانیم.
مغز مو (Medulla)
درونی ترین لایه مو
مدولا
یا
مغز مو
نام دارد.
مدولا فقط در موهای ضخیم وجود دارد.
موهای کرکی فاقد این لایه می باشند.
مدولا عملکرد مشخصی ندارد.
احتمالاً در راست ایستادن و استحکام مو نقش دارد.
مغز مو یا مدولا ممکن است موجود نباشد یا از بین برود، بدون اینکه تار مو ضعیف شود.
پوسته مو (Cortex)
لایه میانی مو
کورتکس
نام دارد.
استحکام و قابلیت کشسانی مو مربوط به این لایه می باشد.
رنگدانه های ملانین مو در کورتکس مو قرار گرفته اند.
کورتکس بخش اصلی مو به حساب می آید و تعیین کننده استحکام ، قابلیت انعطاف ، رنگ و بافت مو می باشد.
ماتریس لیپیدی کورتکس، همانند چسب سیمانی عمل می کند و کراتین های مو را به هم می چسباند.
کورتکس از رشته های طناب مانند پروتئینی ساخته شده که کوتیکول از آن محافظت می کند. چنانچه کوتیکول آسیب ببیند، کورتکس بدون محافظ باقی مانده، رطوبت خود را از دست داده و عوارضی مثل موخوره ایجاد می شود. ضخامت مو بیشتر مربوط به کورتکس است. رنگدانه های مو در این لایه قرار دارند. در صورتی که رنگدانه ملانین در کورتکس مو زیاد باشد، رنگ مو تیره و در صورتی که ملانین کم باشد، رنگ مو روشن می شود.
پوشش مو (Cuticle)
خارجی ترین لایه مو کوتیکول نام دارد.
پولک های کوتیکول، همانند پولک های ماهی روی یکدیگر قرار گرفته و پوششی نازک، بی رنگ و محافظ روی مو تشکیل می دهند. این پوشش همانند سپری از بخش های داخلی مو محافظت می کند.
در مورد شیمی مو بیشتر بدانیم
مو حدوداً با سرعت تا میلی متر در روز رشد می کند.
ویژگی های نهادین مو
رنگ طبیعی مو
رنگ طبیعی مو که یکی از مهمترین ویژگی های نهادین مو به شمار می آید تابع مستقیمی از نژاد افراد می باشد. این ویژگی به علت وجود رنگدانه های طبیعی مو موسوم به ملانین می باشد.
در مورد ملانین بیشتر بدانیم
قطر تارهای مو
ضخامت و یا قطر تارهای مو بستگی به نژاد سن و جنسیت دارد.
مشاهده مطلب
ساختار لایه ای پوست: اپیدرم، درم و هیپودرم
دکلره مو چیست؟
اگر بخواهید رنگ موهایتان را سه درجه از رنگ فعلی روشن تر نمایید، باید اول موها را دکلره کنید.
شیمی دکلره کردن
دکلره کردن یا بی رنگ کردن مو معمولاً با اکسید کردن ملانین (رنگ دانه های مو) انجام می شود. بسیاری از دکلره های مو از دو بطری تشکیل شده که با یکدیگر آمیخته می شوند. یک بطری حاوی ماده قلیایی و دیگری حاوی محلول آبی هیدروژن پراکساید می باشد.
دکلره های قوی تری نیز وجود دارند که حاوی ماده تقویت کننده (آمونیوم و پرسولفات های دیگر) می باشند و برخی انواع دیگر حاوی پیروسولفیت سودا که به محلول قلیایی اضافه می شود.
دیکشنری آرایشی بهداشتی احسان حسنانی
دکلره مو در واقع از بین بردن رنگ مو از طریق اکسایش شیمیایی (Oxidation) رنگدانه های طبیعی مو، موسوم به ملانین(Melanin) است. این عمل اغلب در حضور اکسیدکننده معروف آب اکسیژنه با فرمول شیمیایی H-O-O-H انجام می گردد.
ماده موثره پودر جامد دکلره «پروکساید» می باشد. پروکساید ترکیب شیمیایی دارای گروه پروکسی (-O-O-) است که پرسولفات S-O-O-S نمونه ای از آن می باشد.
این ماده اکسید کننده در اثر تجزیه، تبدیل به آب و یون پرهیدروکسیل (-HOO) می گردد، این یون در مرحله بعدی به ملکول ملانین حمله کرده و آن را اکسید می کند و در نتیجه ملانین رنگ خود را( که در واقع رنگ طبیعی مو می باشد ) از دست می دهد .
نکات ایمنی
در میان بقیه روش های شیمیایی آرایشی مو دکلره بیشترین آسیب را به مو می رساند از این رو لازم است قبل از آنکه دست به این عمل بزنید تمامی اقدامات پیشگیرانه (Precautions) را رعایت نمایید:
مشاهده مطلب
دکلره کردن موها در آرایشگاه
دی هیدروکسی استون چیست؟
دی هیدروکسی استون ماده مؤثره اغلب محصولات برنزه کننده است. این ماده با آمینواسیدهای پوست واکنش شیمیایی داده و پوست را قهوه ای می کند. این واکنش ها به صورت آنی انجام نمی شوند.
در واکنش قهوه ای شدن میلارد، گروه آمینی اسیدهای آمینه، پپتیدها یا پروتئین ها با گروه هیدروکسیل گلیکوزیدی این قند واکنش می دهد. دی هیدروکسی استون در این واکنش می تواند یک قند سه کربنی در نظر گرفته شود که با گروه های آمینی آزاد موجود در آمینواسیدها، پپتیدها و پروتئین های کراتین پوست واکنش داده و محصولات و کروموفورهایی که به آن ها ملانوئیدین گفته می شود، تشکیل دهد. ملانوئیدین ها ویژگی های فیزیکوشیمیایی مشابه با ملانین طبیعی دارند.
مشاهده مطلببرنزه کردن پوست بدن بدون آفتاب و با استفاده از اتوبرنزه کننده ها
یکی از معایب برنزه کردن با آفتاب این است که پوست در معرض پرتوهای فرابننفش خورشید قرار می گیرد و ممکن است آسیب ببیند. به همین علت روش ایمن تری به نام برنزه کردن بدون آفتاب با برنزه کننده ها ی خودکار یا اتوبرنزه کننده ها ابداع شد. در این مقاله روش صحیح برنزه کردن بدون آفتاب برای شما شرح داده می شود.
وقتی که پوست در معرض حملات پرتوهای نور آفتاب قرار می گیرد، ملانین سازی تازه آغاز می شود. به تدریج ملانین بیشتر و بیشتری در اعماق اپیدرم ساخته می شود و بعد از دو هفته میزان ملانین در پوست به حداکثر خود می رسد. اما دو هفته زمان زیادی است. یک مسافرت تابستانی معمولاً دو هفته به طول می انجامد. در این دو هفته، نور خورشید فرصت کافی دارد تا به سلول های پوست آسیب برساند.
ترجمه:
تمایل به استفاده از محصولات برنزه کننده، همزمان با افزایش آگاهی مردم از خطرات ناشی از مواجهه با پرتوهای فرابنفش افزایش یافت و به این ترتیب فرآورده های برنزه کننده مصنوعی وارد بازار شد. فرمولاسیون محصولات برنزه کننده بدون آفتاب یا اتوبرنزه کننده ها امروزه پیشرفت چشمگیری در زمینه افزایش زیبایی محصول داشته است. دی هیدروکسی استون، یکی از مواد موثره به کار رفته در محصولات برنزه کننده بدون آفتاب است که پوست را با مکانیزم رنگ آمیزی تیره می کند.
دی هیدروکسی استون در دیکشنری بین المللی مواد اولیه آرایشی به عنوان ماده رنگ کننده یا رنگ ماده رنگی بدون رنگ (colorless dye) طبقه بندی شده است. در کنار این ماده، شتاب دهنده های فرایند رنگی شدن پوست وجود دارد که پیش سازهای تیروزین هستند و شتاب دهنده های دیگر که حاوی پسورالن بوده و به مواجهه با پرتو فرابنفش برای عملکرد خود نیاز دارند. این نوع از مواد که شتاب دهنده نام دارند
مواد موثره اتوبرنزه کننده ها
دی هیدروکسی استون
دی هیدروکسی استون با فرمول شیمیایی C3H6O3 یک پودر بلوری سفید جاذبالرطوبه است. این قند سه کربنی در محلول های آبی به فرم دایمر یا دوتایی در می آید. با حرارت دادن محلول الکلی، اتری یا استونی آن، دوباره به مونومر تبدیل می شود. شکل مونومری این ماده، در واکنش قهوه ای شدن پوست اهمیت دارد. دی هیدروکسی استون در پ.هاش 4 تا 6 پایدار است و در pH بالای 7 اثر خود را از دست داده و به رنگ قهوه ای در می آید. محلول بافر شده در pH 5 پایدارترین شکل است. حرارت دادن این ماده در دمای بالای 38 درجه سانتیگراد برای مدت زمان طولانی می تواند پایداری آن را تحت تأثیر قرار دهد. دی هیدروکسی استون باید در جای خشک و خنک نگهداری شود.
در واکنش قهوه ای شدن میلارد، گروه آمینی اسیدهای آمینه، پپتیدها یا پروتئین ها با گروه هیدروکسیل گلیکوزیدی این قند واکنش می دهد. دی هیدروکسی استون در این واکنش می تواند یک قند سه کربنی در نظر گرفته شود که با گروه های آمینی آزاد موجود در آمینواسیدها، پپتیدها و پروتئین های کراتین پوست واکنش داده و محصولات و کروموفورهایی که به آن ها ملانوئیدین گفته می شود، تشکیل دهد. ملانوئیدین ها ویژگی های فیزیکوشیمیایی مشابه با ملانین طبیعی دارند.
آریترولوز
نوعی قند گیاهی است که به لحاظ شیمیایی ساختاری مشابه و سازگار با
DHA
دارد. هنگامی که DHA در پوست فعالیت می کند رنگ پوست به قهوه ای مایل به قرمز یا نارنجی متمایل می گردد. از این رو، آریترولوز، کمک می کند تا رنگ آن به سمت برنزه متمایل به طلایی پیش رود.
مشاهده مطلب
ترکیب دی هیدروکسی استون و اریترولوز در برنزه کننده های مصنوعی یا اتوبرنزه کننده ها استفاده می شود.
محصولات برنزه کننده پوست
به جای حمام آفتاب گرفتن و قرار دادن پوست در معرض آفتاب سوختگی و سرطان، بسیاری از مردم ترجیح می دهند از کرم ها، روغنها، اسپری ها و سایر محصولات آرایشی بهداشتی برنزه کننده پوست استفاده کنند.
برنزه شدن با آفتاب یا بهتر بگوییم برنزه شدن با پرتوهای فرابنفش روشی است که در آن فرد، روغن های برنزه کننده حاوی فاکتور حفاظتی پایین مثلا 4 تا 6 را روی پوست خود می مالد و سپس چند ساعت به صورت کنترل شده زیر نورآفتاب یا در داخل تختهای برنزه کننده قرار می گیرد.
برنزه کننده های شتاب دهنده
بتا کاروتن
این ماده ساختاری شبیه به ویتامین A دارد. این ماده به صورت قرص (Tanning pill) در بازار وجود دارد، ولی به طور طبیعی در میوه هایی مانند هویج، گوجه فرنگی، انبه و پرتقال یافت می شود. مصرف زیاد این ماده سبب می شود تا پوست رنگ زرد متمایل به نارنجی بگیرد، که در صورت قرار گرفتن در معرض تابش نور خورشید حالت برنزه به پوست می دهد. مصرف زیاد و خارج از کنترل این ماده، سبب تغییر رنگ نامناسب پوست و حتی گاه بروز مسمومیت با کاروتن گردد.
استیل تیروزین
این ماده پیش ساز ملانین است، لذا به نظر می رسد مصرف این ماده می تواند در تیره رنگ شدن پوست مؤثر باشد. البته در برخی از پژوهش ها، استفاده از این ماده مورد سئوال است.
مثال تجاری: کاربرد استیل تیروزین به عنوان ماده شتاب دهنده برنزه کننده
مشاهده مطلب
کلیات برنزه کردن پوست
در مبحث برنزه کننده های آرایشی، معرفی دی هیدروکسی استون به عنوان معروفترین ماده برنزه کننده و شرح فرآیند ملانین سازیث وجود دارد.
معرفی تعدادی برنزه کننده خارجی
ملانین سازی
ملانین سازی یک فرایند آنزیمی است که در آن تایروسین به یوملانین (رنگدانه های مشکی قهوه ای) و فائوملانین (رنگدانه های قرمز قهوه ای) تبدیل می گردد.
مهمترین تحریک کننده سنتز ملانین، پرتوهای فرابنفش هستند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم ملانوسیتها را تحریک می کند.
در مورد فرایند ملانین سازی بیشتر بدانیم
مشاهده مطلبفلسفه لایه برداری – پیلینگ چیست و چرا انجام می شود؟
در لایه اپیدرم پوست، دو پدیده همیشه در حال انجام است: نوسازی سلولی و ریزش سلولی. نوسازی سلولی را کراتینیزاسیون می گوییم و ریزش سلولی را دسکواماسیون. سرعت نوسازی سلولی در یک پوست سالم برابر ریزش سلولی است یعنی به همان تعداد که از سطح پوست سلول مرده می ریزد، تقریبا به همان تعداد نیز سلول تازه در لایه زایای اپیدرم تولید می شود. این دو همواره در تعادل هستند. هرگاه این تعادل به هم بخورد. مثلا ریزش سلولی بیشتر شود، خود به خود نوسازی سلولی نیز افزایش می یابد تا جبران کند. در لایه برداری یه صورت کنترل شده و با استفاده از مواد لایه بردار، ریزش سلولی را افزایش می دهیم. به این ترتیب، پوست برای اینکه بتواند این آسیب را جبران کند شروع به سلولسازی می کند به این ترتیب، پوست شاداب تر و جوان تر می شود. لایه برداری همچنین باعث می شود تیرگی پوست برطرف شود زیرا رنگدانه های ملانین که قبلا دراعماق اپیدرم ساخته شده بودند و به لایه های بالایی مهاجرت کردند، از پوست زدوده می شود. با لایه برداری همچنین درب منافذ پوست باز می شود. هوا به داخل منافذ پوست جریان پیدا می کند و باکتری های بی هوازی، که در اثر مسدود شدن منافذ وانباشت چربی ایجاد شده بود از بین می روند. به این ترتیب لایه برداری هم موجب جوان سازی می شود، هم لک را کاهش می دهد و پوست را روشن می کند و هم باعث می شود که کومدون ها ای جوش های سرسفید و سرسیاه زدوده شوند.
درمان لک با کمک لایه برداری
لک در اثر چه عواملی تشکیل می شود؟
سلول های ملانوسیت ملانین تولید می کنند. این ملانین توسط کراتینوسیت ها مهاجرت می کند و روی لایه های فوقانی پوست قرار می گیرد. در واقع روی لایه شاخی سوار می شود. وقتی شما لایه برداری می کنید ملانینی که قبلا ساخته شده و الان روی سطح پوستتان قرار گرفته است از روی سطح پوست خارج می شود و به این ترتیب به روشن شدن پوست کمک می کند.
مشاهده مطلبگرین پیل چیست؟ برای چه پوستهایی مناسب است؟ بررسی کامل مزایا و معایب
گرین پیل (Green Peel) یک روش لایهبرداری و بازسازی طبیعی پوست است که با استفاده از ترکیبات گیاهی مانند جلبکها و اسپیکیولها (سوزنهای گیاهی بسیار ریز) انجام میشود. این روش بدون مواد شیمیایی و با تحریک ملایم پوست، به جوانسازی، کاهش لک، بهبود بافت پوست و کاهش منافذ کمک میکند. گرین پیل با فعالسازی گردش خون و بازسازی سلولی، گزینهای مناسب برای افرادی است که به دنبال پاکسازی عمقی و روشنتر شدن پوست خود بهصورت ایمن و تدریجی هستند.Arbutin: روشنکننده گیاهی، مهار تولید ملانین و کاهش لکهای تیره.
مشاهده مطلب
آشنایی با لکه های پیری، لکه های خورشیدی
لکهای پیری در واقع نتیجهی سالها تماس با نور خورشید هستند و بیشتر جنبه زیبایی دارند تا خطر پزشکی. مهمترین عامل در پیشگیری و درمان، محافظت مداوم در برابر UV است. روشهای درمانی متنوعی از کرمهای روشنکننده تا لیزر وجود دارد که بسته به نوع پوست و شدت لک انتخاب میشوند.مشاهده مطلب
ملانوسیت ها یا سلولهای ملانین ساز پوست
ملانوسیتها سلولهای کلیدی تولید رنگ پوست هستند که با تولید ملانین از پوست در برابر آسیبهای محیطی بهویژه اشعه UV محافظت میکنند. تفاوت رنگ پوست بیشتر به میزان فعالیت این سلولها مربوط است تا تعداد آنها. اختلال در عملکرد ملانوسیتها میتواند باعث لک، روشن شدن غیرطبیعی یا حتی سرطان پوست شود.
ملانوسیت سلول هایی هستند که در بخش پایینی اپیدرم پوست قرار گرفته و مسئولیت ساخت رنگدانه های ملانین را به عهده دارند.
ملانین رنگدانه ای است که رنگ پوست و مو را تشکیل می دهد.
ملانوسیت های پوست
بعد از اینکه ملانین در ملانوسیت های اپیدرم پوست ساخته شد، به کراتینوسیت های اپیدرم منتقل می شود و رنگ طبیعی پوست را تشکیل می دهد.
ملانوسیت های پوست
ملانوسیت های مو
بعد از اینکه ملانین در ملانوسیت های فولیکول مو ساخته شد، به کراتینوسیت های پیاز مو منتقل می شود و رنگ طبیعی مو را تشکیل می دهد.
در ملانوسیت، اندامکهایی به نام ملانوزوم (دانه های قرمز شکل فوق) وجود دارند که فرایند ملانین سازی در آن ها صورت می پذیرد.
مشاهده مطلب
ملانوسیت ها، سلول های دندانه دار هستند که ملانین تولید می کنند و رنگدانه های ملانین تولید شده از طریق دندانه ها وارد کراتینوسیت های مجاور می شود
ملانین سازی چیست؟
ملانوژنز یا سنتز ملانین در پوست از اسید آمینه تایروسین شروع شده و با کاتالیزگری تیروزیناز پس از عبور از DOPA و دوپاکینون، دو نوع رنگدانه به نام های یوملانین و فائوملانین تولید می شود. این فرآیند کاملاً تنظیمشده، چندمرحلهای و تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، هورمونی و محیطی (بهخصوص UV) است.
ملانین سازی در پوست
در یک پوست سالم، مواجهه در برابر تابش آفتاب با عکس العمل برنزه شدن همراه است که در واقع یک مکانیسم دفاعی پوست است. در افراد حساس، تابش نور شدید آفتاب می تواند سبب بروز سرخی و آسیب دیدن پوست گردد. توان برنزه شدن بستگی به میزان تولید رنگدانه ملانین در ملانوسیت ها دارد. اشعه های نور در محدوده ماورای بنفش و مرئی می توانند سبب تحریک این سلول ها در تولید ملانین شوند.
ملانین سازی در پوست یک فرایند آنزیمی است که در آن اسیدآمینه تایروسین توسط یک سلسله واکنش آنزیمی به رنگدانه های ملانین تبدیل می گردد.
سنتز ملانین از تایروسین
رنگدانه دوم فئوملانین است. پیش ساز ساخت این رنگدانه نیز تایروسین است. در این مسیر بیوسنتز، دوپاکینون در یک مسیر دیگر با سیستئین واکنش داده و سپس در یک فرآیند اکسیدانی (که احتمالاً آنزیماتیک نمی باشد) حد واسط هایی را تولید می کند، که ایجاد رنگدانه زرد مایل به قرمز فئوملانین می کند.
مراحل ملانین سازی
ملانین سازی یک فرایند آنزیمی است که در آن تایروسین به یوملانین (رنگدانه های مشکی قهوه ای) و فائوملانین (رنگدانه های قرمز قهوه ای) تبدیل می گردد. آنزیم هایی چون آنزیم تیروزیناز ، پروتئین تیروزینازی شماره یک (TRP-1) و پروتئین تیروزینازی شماره دو (TRP-2) در این سلسله واکنشها دخیل هستند.
ماده پیش ساز ساخت ملانین اسید آمینه تایروسین می باشد. این ماده تحت تأثیر آنزیم تیروزیناز (tyrosinase) به دوپا (DOPA) تبدیل می شود و مجدداً تحت اثر همان آنزیم تیروزیناز به دوپاکینون تبدیل می شود. ادامه این روند در نهایت منجر به تولید رنگدانه ملانین می گردد. توان بالای این ماده در جذب طول موج های ناحیه ماورای بنفش، سبب اثر محافظتی در برابر نور خورشید می گردد.
سنتز و توزیع ملانین در اپیدرم شامل مراحل زیر می باشد:
1- ساخته شدن ملانین
3- انبارش ملانین در ملانوزوم ها
بنابراین تیره شدن پوست نه فقط به تولید ملانین در ملانوسیت، بلکه به انتقال ملانین به کراتینوسیتهای مجاور و توزیع آن در سطح پوست نیز وابسته است.
مهمترین تنظیم کننده سنتز ملانین پرتوهای فرابنفش هستند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم (از طریق وادار کردن کراتینوسیتها به ترشح پاراکرینی مواد تحریک کننده ای مثل α-MSH ) ملانوسیتها را تحریک می کند.
مهار ملانین سازی
آنزیم تیروزیناز در دو نقطه اعمال اثر می کند که برای عملکرد خود به مقادیر بسیار جزئی از عنصر مس نیز نیاز دارد.
فلزات دیگری مانند کبالت، نیکل و وانادیم نیز در این عمل نقش دارند ولی اهمیت آن ها به مراتب کمتر از نقش مس می باشد.
•
برخی مواد از طریق رقابت با تایروسین مانع از ساخت ملانین می گردند مانند 3- فلوروتایروسین، ان-استیل تایروسین، ان-فرمیل تایروسین، فنیل الانین و 3- آمینو تایروسین.
•
برخی عوامل از طریق ایجاد کمپلکس با یون مس مسیر بیوسنتز ملانین را مختل می سازند مانند فنیل تیو اوره، دی اتیل دی تیو کاربامات، سیستئین، گلوتاتیون، هیدروژن سولفاید و سیانیدها.
مشاهده مطلبروشن کردن پوست
گرایش به پوست روشن یا تیره در فرهنگ های مختلف فرق می کند. مثلاً خانم های آسیایی دوست دارند پوست روشن داشته باشند اما خانم های اروپایی برنزه بودن برایشان جذاب است. محصولات روشن کننده نه فقط برای روشن کردن پوست بلکه برای از بین بردن لک های پوست استفاده می شوند. هیدروکینون، آربوتین، کوجیک اسید از جمله ترکیبات روشن کننده پوست می باشند.
محصولات آرایشی بهداشتی ضدلک و روشن کننده پوست
روشن کردن یا
سفیدکردن پوست از گذشته موضوع بحث برانگیزی بوده است. محصولات سفید کننده پوست در گذشته حاوی اجزاء نا ایمنی همچون جیوه و هایدروکوئینون بوده اند که عوارض جانبی خطرناکی دارند. در حال حاضر در بسیاری از کشورها، استفاده از این مواد ممنوع می باشد.
سفیدکننده ها را می توان به منظور روشن کردن رنگ کلی پوست یا برای کمرنگ کردن لکه های قهوه ای استفاده نمود. یک سفید کننده ایده آل، محصولی است که اثر روشن/سفید کنندگی اش قوی ، سریع و نسبت به ملانوسیتهای بیش فعال شده گزینشی باشد، تولید ملانین را کاهش داده، عوارض جانبی کوتاه مدت یا درازمدتی نداشته باشد و فرایند ملانین سازی را در یک یا بیش از یک مرحله متوقف نماید.
ضدلک و سفیدکننده های کلاسیک: مهارکننده های آنزیم تیروزیناز
ضد لک های بر پایه هیدروکینون
هیدروکینون یکی از رایج ترین مواد روشن کننده پوست می باشد. معمولاً این ماده در مقادیر - درصد اثرات روشن کنندگی مناسبی از خود نشان می دهد. اثر روشن کنندگی هیدروکینون کند است و پس از چند هفته مصرف این اثرات بروز می کند. فرآورده هایی با مقادیر % و حتی گاه با غلظت های بیشتر نیز در بازار وجود دارد، البته باید در نظر داشت در برخی افراد این درصد بالا ممکن است سبب سرخی و حالت سوختگی پوست شود.
در مورد هیدروکینون بیشتر بدانیم
ضد لک های بر پایه آلوازین
آلوازین یک کرومون حاوی قند است که از گیاه آلوئه ورا استخراج می شود. این ماده به طور رقابتی آنزیم تیروزیناز را مهار می کند و مانع هیدروکسیله شدن تیروزین به دوپا و دوپا به دوپاکینون می گردد و بدین وسیله مسیر ساخت ملانین را متوقف می کند. این ماده و چند کرومون دیگر، اثرات مهارکننده تیروزیناز قوی تر نسبت به آربوتین و کوجیک اسید دارند.
ضد لک های بر پایه آربوتین (Arbutin):
آربوتین یک بتا – دی – گلوکوپیرانوزید طبیعی است که در ساختار خود دارای یک اتصال خود دارای یک اتصال هیدروکینون به یک ملکول گلوکز می باشد. این ماده در برگ درخت گلابی و برخی گیاهان دیگر مانند گندم یافت می شود. مکانیسم روشن کنندگی پوست این ماده، ناشی از مهار برگشت پذیر آنزیم تیروزیناز است. میزان سودمندی این ماده هنوز کاملاً آشکار نشده است. یک مشتق سنتتیک از این ماده به نام دزوکسی آربوتین، عملکرد بهتری را نشان داده است.
ضد لک های بر پایه فلاونوئیدها
مهم ترین ویژگی این مواد اثرات آنتی اکسیدانی آن ها است، ولی این مواد اثرات مهارکنندگی آنزیم تیروزیناز نیز دارند.
رسوراترول (resveratrol)، اکسی رسوراترول و ژنتول (gnetol) از جمله فلاونوئیدهایی هستند که اثرات مهارکننده تیروزیناز دارند.
نمونه ای از ضد لک بر پایه سویا
ضدلک و سفیدکننده های آنتی اکسیدانی
ویتامین C
ویتامین C قادر است با احیای دوپاکینون و برگرداندن آن به DOPA سبب مهار ساخت ملانین می گردد. از جمله مشتقات این ویتامین می توان آسکوربیل اولئات اشاره نمود که با میزان 5-3% دارای اثر روشن کنندگی پوست می باشد.
مشاهده مطلبهایپوپیگمنتیشن یا کاهش رنگدانه پوست؛ دلایل و روشهای بهبود
هایپوپیگمنتیشن به وضعیتی گفته میشود که در آن بخشی از پوست رنگپریدگی یا روشنتر شدن نسبت به نواحی اطراف پیدا میکند و این بهدلیل کاهش رنگدانه ملانین در پوست است. این حالت ممکن است در اثر التهاب، آسیبهای پوستی، برخی بیماریها مانند پیتیریازیس آلبا یا ویتیلیگو، مصرف داروهای خاص یا حتی عفونتهای قارچی ایجاد شود. لکهای ناشی از هایپوپیگمنتیشن معمولاً بدون خارش و درد هستند و بسته به علت زمینهای، ممکن است بهمرور زمان بهبود یابند یا نیاز به درمان تخصصی داشته باشند.
هایپوپیگمنتیشن چیست؟:
هایپوپیگمنتیشن به معنای کاهش رنگدانه یا ملانین در پوست است که باعث روشنتر شدن برخی نواحی پوست نسبت به رنگ طبیعی میشود.
علت اصلی ایجاد هایپوپیگمنتیشن:
کاهش فعالیت یا آسیب به سلولهای ملانوسیت که مسئول تولید ملانین (رنگدانه پوست) هستند.
مشاهده مطلبپروتئین ملانوتروپین در محصولات مراقبت از پوست و مو
ملانوتروپین، هورمون ملانین سازی و به عبارت دیگر هورمون تحریک کننده ملانوسیت است. این ماده طبیعی در برنزه شدن پوست نقش دارد. ملانوتروپین یک پپتید 13 تائی است که 7 پپتید 4 تا 10 مسئول فعالیت ملانوتروپ و 3 پپتید 11 تا 13 مسئول اثر ضد التهابی می باشند. آگونیست ها و آنتاگونیست های هورمون ملانوتروپین در این بخش توضیح داده شده است.
تیروزیناز با تثبیت α-MSH بر روی رسپتور ویژه اش یعنی MC1-R تحریک می شود. تیروزیناز در اثر تحریک، اسید آمینه تایروسین را هیدروکسیل دار نموده و آن را به دی هیدروکسی فنیل آلانین (DOPA) تبدیل می کند. سپس واکنش اکسیداسیون DOPA و تبدیل آن به «DOPA – کوئینون» را کاتالیز می کند. مرحله نهایی سنتز ملانین در اندامک هایی به نام ملانوزوم در [سلول های] ملانوسیت انجام می شود. α-MSH یک پپتید سیزده تایی (تری-دکاپپتید ) با فرمول زیر است.
Melanotropin (α-MSH): Acetyl-Ser-Tyr-Ser-Met-Glu-His-Phe-Arg-Trp-Gly-Lys-Pro-Val-NH2
اثبات شده که توالی فعال α-MSH که مسئول فعالیت ملانوتروپ است، هفت پپتید 4 تا 10 می باشد.
در حالیه که سه پپتید 11 تا13 مسئول اثر ضدالتهابی است.
اتصال α-MSH (به عنوان یک لیگاند طبیعی و فیزیولوژیک) به رسپتور MC1بر روی سلول های ملانوسیت اولین مرحله در ملانین سازی و تشکیل رنگدانه است. با مسدود کردن رسپتور MC1می توان مسیر ملانین سازی درون سلولی را مهار نموده و از سنتز بیش از حد ملانین توسط ملانوسیت ها جلوگیری به عمل آورد. برای دستیابی به این مهم می توان از آنتاگونیست های α-MSH استفاده نمود.
آنتاگونیست و آگونیست های α-MSH
•
آنتاگونیست های α-MSH
در رقابت با این هورمون بر روی رسپتورهای
MC1-R
نشسته و جای آن را اشغال می کنند، به این ترتیب از سنتز ملانین جلوگیری می کنند.
•
آگونیست های α-MSH
در همیاری با این هورمون بر روی رسپتورهای
MC1-R
نشسته و نقش آن را تقلید می کنند، به این ترتیب به سنتز ملانین کمک می کنند.
مشاهده مطلبداروغه های زیبایی - رادیکال های آزاد
رادیکال های آزاد ترکیباتی تشنه الکترون هستند که الکترون های سلول های بدن را می دزدند. درست مثل داروغه که داخل شهر گشت زنی می کرد، مالیات مالیات می کرد و مردم بیچاره را می چاپید. ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها نقش رابین هود را بازی میکنند. به رادیکال های آزاد الکترون می دهند تا دست از سر سلولها بردارد. میوه ها و سبزیجات تازه، ویتامین سی، قرص جوشان، کرم های حاوی ترکیبات آنتی اکسیدان مثل کیوتن، کرم های حاوی ویتامین E و ویتامین C تعدادی از راه های تامین انتی اکسیدان مورد نیاز پوست است.
در داخل بدن ما هم داروغه هایی وجود دارد به نام رادیکال آزاد (Free radical). این رادیکال های آزاد به سلول های بدن رحم نمی کنند. سلول های پوست را که معرفی کردیم در ویدئوهای قبلی، مثل سلول های ملانین ساز (Melanin maker)، مثل سلول های کراتین ساز (Kratin maker)، سلول های کلاژن ساز (Collagen maker) و الاستین ساز (Elastin maker) این ها در دیوارشان، در هسته شان الکترون هایی است که این داروغه دوست دارد این ها را از آن ها بدزد.
مشاهده مطلبمعادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب
3- سرطان پوست = Skin Cancer
vitamin A is an antioxidant that helps to prevent skin cancer
ویتامین A آنتی اکسیدانی است که جلوی سرطان پوست را می گیرد
ویتامین A آنتی اکسیدانی است که جلوی سرطان پوست را می گیرد
4- لایه بازال = Basal Layer
6- ملانوسیت = Melanocyte
Rete ridge melanocytes
ملانوسیتهای رتهریج؛ سلولهای تولیدکننده ملانین در برجستگیهای اپیدرمی که در ایجاد الگوهای رنگدانهای پوست نقش دارند.
melanocytes 2
melanocytes(1)
melanocytes
ملانوسیتها، سلولهای رنگدانه ساز
ملانوسیتها، سلولهای رنگدانه ساز
7- رنگدانه = Cosmetic Pigments
8- فرابنفش = Ultraviolet
ultraviolet or uv radiation
پرتوهای فرابنفش
پرتوهای فرابنفش
ultraviolet rays of the sun
پرتوهای فرابنفش خورشید
پرتوهای فرابنفش خورشید