آنتی اکسیدان در محصولات مراقبت از پوست

چکیده: آنتی اکسیدان همانطور که از نامش پیداست، از اکسیداسیون جلوگیری می کند. اکسیداسیون در محصولات آرایشی بهداشتی زیان آور بوده و می تواند سبب فساد محصول شود. آنتی اکسیدان ها با محدودکردن تشکیل رادیکال های آزاد با اکسایش مقابله می کنند.

نویسنده:

احسان حُسنانی مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای پکیج آموزشی مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.

آنتی اکسیدان ماده ای است که اکسیداسیون را مهار می کند. وقتی سلول اکسیژن را به انرژی تبدیل می کند، مولکول های کوچکی به نام رادیکالهای آزاد ساخته می شوند. رادیکالهای آزاد اگر به میزان طبیعی ساخته شوند، بدن را از سموم مضر رهایی می دهند و در بسیاری اعمال اصلی زندگی، شامل سیستم ایمنی، متابولیسم و تولید کلاژن شرکت می کنند. اما وقتی رادیکالهای آزاد به مقادیر بیش از حد تولید شوند، به سلولهای بدن آسیب رسانده و باعث آسیب بافتی می شوند.
اکسیداسیون در محصولات آرایشی بهداشتی زیان آور بوده و می تواند سبب فساد کامل محصول شود. در پنجاه سال گذشته مکانیسم های اکسایش با دقت و صحت هر چه تمام تر شناخته شده است. طیف بسیار گسترده مواد آلی که در معرض اکسایش قرار می گیرند و همچنین تعداد زیاد عواملی که بر سرعت و مسیر واکنش های اکسایش تأثیر می گذارند دو مسئله مهم در راه شناخت واکنش های عمومی اکسایش هستند. در خصوص مسئله دوم، می توان عواملی مانند رطوبت، دما، پرتوهای فرابنفش، حضور یا عدم حضور آنتی اکسیدان ها را مؤثر دانست.

عملکرد آنتی اکسیدان ها

آنتی اکسیدان ها یا مواد ضد اکسنده، با محدود کردن تشکیل رادیکال های آزاد یا با وارد کردن ماده ای که به محض تشکیل رادیکال های آزاد با آنها واکنش می دهد، اکسایش را محدود می کنند. جالب است بدانید که تقریباً تمام آنتی ااکسیدانها از رتینول گرفته تا چای سبز، ویتامین C، آب انگور و غیره، بدون استثناء ناپایدار هستند. بدین معنی که در معرض نور خورشید و هوا تخریب می شوند. احتمال اینکه محصولی با این ترکیبات، بتواند سطح محتویات خود را پس از باز شدن بسته بندی حفظ کند مورد تردید است.

انتخاب ماده آنتی اکسیدان

ویژگی های مهم آنتی اکسیدان خوب عبارتند از:

• پایدار بودن
• مؤثر بودن در گستره وسیعی از pH
• انحلال پذیر بودن شکل اکسید شده ماده اکسیدان
• ترکیبات واکنش آن بدون رنگ و بدون بو باشد.

سمی نبودن، سازگار بودن با اجزای تشکیل دهنده محصول و ظروف بسته بندی از نیازمندی های آشکار و ضروری یک ماده آنتی اکسیدان هستند.

معرفی برخی ترکیبات آنتی اکسیدان

توکوفرول ها:

این مواد طبیعی بسیار گران قیمت هستند. بنابراین بکارگیری آن ها در غلظت های بالاتر به نحوی که بتواند مؤثرتر باشد، عملا انجام نمی شود. موادی مانند سیتریک اسید و لسیتین، اثر هم افزایی روی این ترکیبات دارند.

گالات ها:

متیل، اتیل، پروپیل، اکتیل و دودسیل گالات معمولاً در مواد آرایشی به کار می روند. گالیک اسید به خودی خود یک ماده آنتی اکسیدان قوی است اما چنانچه مقادیر بسیار ناچیزی آهن در محصول وجود داشته باشد، رنگ آن آبی می شود.

هیدروکسی آنیسول بوتیل دار شده:

استفاده از BHA در ترکیب با استرهای گالات اثر هم افزایی دارد. این ماده، به ندرت به تنهایی استفاده می شود.

هیدروکسی تولوئن بوتیل دار شده:

این ترکیب که با نام اختصاری BHT مشهور است و توپانول از نام های تجاری آن است، یکی از مشهور ترین مواد آنتی اکسیدان در محصولات آرایشی بهداشتی است. از این ترکیب به شکل گسترده ای برای جلوگیری از فساد روغن ها و اسیدهای چرب استفاده می شود.

واکنش های اکسیداسیونی بدن

در بدن انسان دو نوع واکنش اکسیداسیونی رایج رخ می دهد که باید توسط موادی که فعالیت آنتی اکسیدانی دارند بدن را در برابر آثار مخرب آنها محافظت نمود.
1- واکنش هایی که منجر به تولید رادیکال هیدروکسیل (OH°) می شوند.
2- واکنش های نشات گرفته از هیم ها (مانند هموگلوبین آزاد) که رادیکال های از نوع اکسو فریل تولید می کنند (در اینجا Hb [Fe 3+ O2°-] ). این رادیکال های اکسوفریل با اثر بر روی آب، خود منجر به ایجاد رادیکال های هیدر وکسیل می شوند.

اندازه گیری اثر آنتی اکسیدانها

اثر آنتی اکسیدانی مواد آنتی اکسیدان را می توان با استفاده از دستگاه رنسیمَت اندازه گیری نمود.

دستگاه رنسیمت Metrohm کانادا

رنسیمت دستگاهی است که روغن و ترکیبات چربی را به صورت حرارتی تخریب و کهنه می کند. با این دستگاه می توان با سنجش زمان القای اکسیداسیون ، مقاومت یک روغن را در برابر اکسایش با روش هدایت سنجی اندازه گیری نمود. روغن اناگر که مقاومت چندانی در برابر اکسیداسیون ندارد به عنوان ماده تحت محافظت مورد استفاده قرار گرفت.