رتینوئیک اسید در محصولات مراقبت از پوست و مو  

رتینوئیک اسید در محصولات مراقبت از پوست و مو


چکیده: رتینوئیک اسید یکی از فرمهای ویتامین A است که فرزند رتینول به شمار می آید. رتینوئیک اسید به شکل مستقیم در محصولات آرایشی بهداشتی استفاده نمی شود.

نویسنده:

ehsan hosnani
احسان حُسنانی مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای پکیج آموزشی مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.



رتینول و رتینوئیک اسید فرم های مختلف ویتامین A هستند. این دو با یکدیگر رابطه خویشاوندی دارند اما از نظر ماهیتی با یکدیگر متفاوت هستند. رتینول مادر رتینوئیک اسید است. به عبارت علمی تر، رتینوئیک اسید متابولیت رتینول است و از رتینول به دست می آید.
توجه داشته باشید که از بین فرم های مختلف ویتامین A تنها رتینوئیک اسید است که روی سلول پوست تاثیر مستقیم گذاشته و علائم پیری را برطرف می کند.

 
retinol
ساختار مولکولی رتینول
•  متاسفانه رتینوئیک اسید بسیار قوی است و نمی تواند به شکل مستقیم در کرم های آرایشی بهداشتی استفاده شود.
•  خوشبختانه در داخل پوست، آنزیم هایی وجود دارد که رتینول را به رتینوئیک اسید تبدیل نموده و آن را قابل استفاده می نماید.


بسیاری از کرم های ضدچروک و جوان کننده صورت ادعا می کنند که حاوی رتینول هستند. اما اگر به ترکیبات تشکیل دهنده این محصولات (مثل نیتروژنا، رویتالیف لورآل، ایزولیفت اوریاژ) دقت کنیم عبارت های رتینیل پالمیتات یا رتینول پالمیتات را به جای رتینول می بینیم. چرا؟
چون رتینول به شکل خالص ناپایدار است و درصورت استفاده مستقیم در کرم ممکن است به راحتی تجزیه شده و از بین برود. به همین علت از فرم استری شده و پایدار آن مثل رتینیل پالمیتات استفاده می شود.
بنابراین پوست باید در یک مرحله رتینیل پالمیتات را به رتینول تبدیل کند و در مرحله بعدی رتینول را به رتینوئیک اسید (متابولیت فعال) تبدیل کند تا بتواند از مزایای آن بهره مند شوند.

انواع ویتامین A

رتینول: ویتامین A کامل که می تواند به بقیه انواع ویتامین A تبدیل شود.
رتینال: فرم آلدهیدی ویتامین A که برای بینایی چشم مفید است.
رتینوئیک اسید: فرم اسیدی و فعال ویتامین A که برای جوانی پوست مفید است.

رتین آ چیست؟

ترتینوئین که بیشتر با نام تجاری اش یعنی Retin-A شناخته می شود فرم اسیدی ویتامین A است که برای درمان جوش های صورت استفاده می شود.
رتین آ می نواند مشکلات محتلف پوست را برطرف کند. رفع آکنه، لک، چروک های نازک، چروکهای عمیق و حتی افتادگی پوست با رتین آ انجام شدنی است.  
retinoic acid molecule
مولکول رتینوئیک اسید

مقایسه رتینول و ترتینوئین؛ چرا کرم‌های رتینول گران‌تر از پماد ترتینوئین هستند؟

قیمت محصول نهایی همیشه تابع قیمت ماده فعال نیست؛ دوز مصرف، نوع محصول، برند، فرمولاسیون، بسته‌بندی و قوانین بازار نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

رتینول (Retinol)

  • یکی از مشتقات ویتامین A است.
  • بیشتر در محصولات آرایشی و مراقبت از پوست ضدچروک استفاده می‌شود.
  • معمولاً به‌صورت بدون نسخه یا OTC عرضه می‌شود.
  • برای اثرگذاری باید در پوست طی چند مرحله به رتینوئیک اسید تبدیل شود.
  • معمولاً از ترتینوئین ملایم‌تر است.
  • اثربخشی آن به درصد، پایداری و کیفیت فرمولاسیون وابسته است.

ترتینوئین یا رتینوئیک اسید (Tretinoin)

  • شکل فعال ویتامین A محسوب می‌شود.
  • یک ماده فعال دارویی یا API است.
  • برای درمان آکنه، آسیب ناشی از نور خورشید و برخی نشانه‌های پیری پوست استفاده می‌شود.
  • بدون نیاز به تبدیل، مستقیماً بر گیرنده‌های پوستی اثر می‌گذارد.
  • از رتینول قوی‌تر و معمولاً تحریک‌کننده‌تر است.
  • عمدتاً به‌صورت محصول دارویی و نسخه‌ای عرضه می‌شود.

درصد رایج در محصول نهایی

درصد رایج رتینول در محصولات ضدچروک

  • دوز پایین: ۰٫۱ تا ۰٫۳ درصد
  • دوز متوسط و رایج: ۰٫۳ تا ۰٫۵ درصد
  • دوز بالا: ۰٫۵ تا ۱ درصد
  • غلظت بیشتر از ۱ درصد برای رتینول خالص کمتر رایج است.

درصد رایج ترتینوئین در محصولات دارویی

  • ۰٫۰۲۵ درصد: غلظت پایین‌تر و ملایم‌تر
  • ۰٫۰۵ درصد: غلظت رایج و پرمصرف
  • ۰٫۱ درصد: غلظت قوی‌تر

مقایسه قیمت مواد فعال خام

قیمت رتینول ۹۹ درصد

  • معمولاً برای بازار آرایشی و مواد اولیه کازمتیک عرضه می‌شود.
  • قیمت دقیق کیلویی آن معمولاً عمومی نیست و به استعلام رسمی یا RFQ نیاز دارد.
  • در حالت کلی از ترتینوئین گرید دارویی ارزان‌تر است.
  • نوع گرید، خلوص و روش پایدارسازی بر قیمت آن تأثیر می‌گذارند.
  • نوع بسته‌بندی، حجم سفارش و شرایط حمل نیز در قیمت مؤثر هستند.
  • وجود مدارکی مانند COA و SDS باید هنگام خرید بررسی شود.

قیمت ترتینوئین گرید دارویی

  • به‌عنوان ماده اولیه فعال دارویی یا API عرضه می‌شود.
  • معمولاً به‌ازای هر گرم از رتینول ۹۹ درصد گران‌تر است.
  • قیمت دقیق کیلویی آن معمولاً عمومی نیست و باید استعلام شود.
  • قیمت آن به وضعیت GMP و انطباق با USP یا EP وابسته است.
  • وجود مدارکی مانند DMF یا CEP می‌تواند بر قیمت تأثیر زیادی داشته باشد.
  • کنترل ناخالصی‌ها و ایزومرهای ناخواسته از عوامل مهم تعیین قیمت است.
  • گرید دارویی با Reference Standard آزمایشگاهی یکسان نیست.

نتیجه مقایسه قیمت مواد اولیه

ترتینوئین گرید دارویی معمولاً به‌ازای هر گرم ماده فعال از رتینول گران‌تر است؛ اما مقدار مصرف هر دو ماده در یک تیوب بسیار کم است. بنابراین هزینه ماده فعال به‌تنهایی قیمت فروش محصول نهایی را تعیین نمی‌کند.

چرا کرم‌های رتینول بازار گران‌تر هستند؟

عوامل افزایش قیمت محصولات رتینول

  • رتینول عمدتاً به‌عنوان محصول آرایشی، زیبایی و ضدپیری فروخته می‌شود.
  • قیمت‌گذاری محصولات آرایشی آزادتر و بیشتر وابسته به جایگاه برند است.
  • هزینه تبلیغات، بازاریابی و همکاری با اینفلوئنسرها به قیمت محصول اضافه می‌شود.
  • محصولات وارداتی تحت تأثیر نرخ ارز، تعرفه، حمل‌ونقل و واسطه‌ها قرار دارند.
  • حاشیه سود فروشگاه‌ها و عرضه‌کنندگان محصولات زیبایی می‌تواند زیاد باشد.
  • ممکن است از کپسوله‌سازی، لیپوزوم یا سیستم رهایش کنترل‌شده استفاده شود.
  • رتینول به محافظت در برابر نور، اکسیژن و گرما نیاز دارد.
  • بسته‌بندی‌هایی مانند پمپ بدون هوا، تیوب مات و ظروف ضدنور هزینه بیشتری دارند.
  • فرمول ممکن است حاوی مواد گران دیگری مانند سرامید، پپتید و اسکوالان باشد.
  • نیاسینامید، هیالورونیک اسید و آنتی‌اکسیدان‌ها نیز می‌توانند در محصول وجود داشته باشند.
  • برخی محصولات به‌عنوان محصولات لوکس یا پریمیوم جایگاه‌سازی می‌شوند.

عوامل کاهش قیمت پمادها و کرم‌های ترتینوئین

  • ترتینوئین یک داروی قدیمی و ژنریک است.
  • وجود تولیدکنندگان متعدد باعث رقابت قیمتی می‌شود.
  • فرمولاسیون محصولات ژنریک معمولاً ساده‌تر است.
  • بسته‌بندی دارویی اغلب ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است.
  • معمولاً هزینه زیادی برای تبلیغات و برندینگ لوکس پرداخت نمی‌شود.
  • قیمت دارو ممکن است تحت نظارت و قیمت‌گذاری رسمی قرار داشته باشد.
  • ارز دارویی و سیاست‌های حمایتی ممکن است قیمت نهایی را کاهش دهند.
  • تولید انبوه می‌تواند هزینه تمام‌شده هر تیوب را کمتر کند.

جدول مقایسه رتینول و ترتینوئین

ویژگی رتینول ترتینوئین
نوع بازار آرایشی و ضدپیری دارویی و درمانی
درصد رایج ۰٫۱ تا ۱ درصد ۰٫۰۲۵، ۰٫۰۵ و ۰٫۱ درصد
نحوه اثرگذاری نیازمند تبدیل در پوست فرم فعال رتینوئیک اسید
قدرت اثر ملایم‌تر و وابسته به فرمولاسیون قوی‌تر و مستقیم‌تر
احتمال تحریک پوست معمولاً کمتر معمولاً بیشتر
قیمت نسبی اکتیو خام معمولاً کمتر معمولاً بیشتر
قیمت محصول نهایی گاهی بسیار بالا اغلب کمتر از محصولات رتینول لوکس
مهم‌ترین عوامل قیمت برند، فرمولاسیون، بسته‌بندی و بازاریابی استاندارد دارویی، تولید ژنریک و قیمت‌گذاری رسمی
وضعیت عرضه معمولاً بدون نسخه معمولاً دارویی یا نسخه‌ای

نکات مهم برای مقایسه محصولات

  • قیمت بالاتر کرم رتینول الزاماً به معنای گران‌تر بودن ماده فعال آن نیست.
  • قیمت بالاتر همیشه نشان‌دهنده اثربخشی بیشتر محصول نیست.
  • درصد رتینول و ترتینوئین را نباید مستقیماً معادل یکدیگر در نظر گرفت.
  • عبارت «کمپلکس رتینول ۱ درصد» لزوماً به معنای وجود ۱ درصد رتینول خالص نیست.
  • ممکن است درصد اعلام‌شده مربوط به یک مخلوط، حامل یا رتینول کپسوله‌شده باشد.
  • رتینیل پالمیتات، رتینال و رتینول سه ماده متفاوت با قدرت یکسان نیستند.
  • نوع بسته‌بندی و پایداری فرمول در عملکرد واقعی محصول بسیار مهم است.

جمع‌بندی نهایی

  • اکتیو خام ترتینوئین گرید دارویی معمولاً از رتینول گران‌تر است.
  • درصد مصرف ترتینوئین در محصول نهایی معمولاً پایین است.
  • رتینول در محصولات ضدچروک معمولاً با غلظت ۰٫۱ تا ۱ درصد استفاده می‌شود.
  • ترتینوئین معمولاً در غلظت‌های ۰٫۰۲۵، ۰٫۰۵ و ۰٫۱ درصد عرضه می‌شود.
  • محصولات رتینول به دلیل برندینگ، بسته‌بندی و بازار آرایشی ممکن است گران‌تر باشند.
  • محصولات ترتینوئین به دلیل ژنریک بودن و قیمت‌گذاری دارویی ممکن است ارزان‌تر باشند.
  • قیمت محصول نهایی را نمی‌توان فقط بر اساس قیمت ماده فعال قضاوت کرد.
  • درصد واقعی اکتیو، پایداری فرمول، کیفیت بسته‌بندی و تحمل پوست اهمیت بیشتری دارند.

مقایسه آداپالن و ترتینوئین

آداپالن و ترتینوئین هر دو از مشتقات ویتامین A و از خانواده رتینوئیدها هستند، اما از نظر قدرت، میزان تحریک، پایداری و کاربرد اصلی تفاوت‌های مهمی دارند.

۱. معرفی سریع دو ماده

آداپالن (Adapalene)

  • یک رتینوئید سنتزی و نسل جدیدتر است.
  • بیشتر برای درمان آکنه، کومدون، جوش‌های زیرپوستی و التهاب پوستی استفاده می‌شود.
  • به‌صورت انتخابی روی برخی گیرنده‌های پوستی اثر می‌گذارد.
  • نسبت به بسیاری از رتینوئیدهای قدیمی پایدارتر و قابل‌تحمل‌تر است.
  • معمولاً برای پوست‌های چرب، مستعد آکنه و حساس گزینه مناسب‌تری محسوب می‌شود.

ترتینوئین (Tretinoin)

  • شکل فعال رتینوئیک اسید و از رتینوئیدهای قدیمی‌تر و شناخته‌شده‌تر است.
  • برای درمان آکنه، لک، آسیب نوری و علائم پیری پوست استفاده می‌شود.
  • مستقیم‌تر و قوی‌تر بر گیرنده‌های پوستی اثر می‌گذارد.
  • معمولاً از آداپالن تحریک‌کننده‌تر است.
  • در جوانسازی و بهبود خطوط ریز، سابقه علمی و بالینی بسیار قوی دارد.

۲. تفاوت در ساختار و نسل رتینوئید

  • آداپالن: یک رتینوئید نسل سوم و سنتزی است که به‌صورت هدفمندتر طراحی شده تا اثر درمانی خوبی با تحریک کمتر ایجاد کند.
  • ترتینوئین: یک رتینوئید نسل اول و فرم فعال رتینوئیک اسید است که عملکرد وسیع‌تر و معمولاً قوی‌تری دارد.
  • ساختار آداپالن باعث می‌شود از نظر پایداری نوری و شیمیایی بهتر از ترتینوئین عمل کند.

۳. تفاوت در کاربرد اصلی

آداپالن بیشتر برای چه مواردی مناسب است؟

  • آکنه خفیف تا متوسط
  • جوش‌های سرسیاه و سرسفید
  • جوش‌های زیرپوستی
  • پوست چرب و مستعد انسداد منافذ
  • افرادی که با رتینوئیدها تازه شروع می‌کنند

ترتینوئین بیشتر برای چه مواردی مناسب است؟

  • آکنه مقاوم‌تر یا درمانی
  • لک‌های پس از جوش و آسیب نوری
  • چروک‌های سطحی و خطوط ریز
  • بهبود بافت پوست و جوانسازی
  • افرادی که به‌دنبال اثر ضدپیری قوی‌تر هستند

۴. تفاوت در میزان تحریک پوست

  • آداپالن: معمولاً خشکی، قرمزی و پوسته‌ریزی کمتری ایجاد می‌کند.
  • ترتینوئین: معمولاً قوی‌تر است و بیشتر باعث سوزش، قرمزی، خشکی و حساسیت می‌شود.
  • برای پوست‌های حساس، شروع درمان با آداپالن اغلب آسان‌تر از ترتینوئین است.
  • تحمل‌پذیری پوست به غلظت، دفعات مصرف، پایه فرمول و روتین مراقبتی نیز وابسته است.

۵. تفاوت در پایداری و سازگاری با نور

  • آداپالن: از نظر شیمیایی پایدارتر است و نسبت به نور و اکسیداسیون مقاومت بیشتری دارد.
  • ترتینوئین: نسبت به نور حساس‌تر است و معمولاً فقط در روتین شب توصیه می‌شود.
  • هر دو بهتر است همراه با ضدآفتاب مناسب در طول روز مصرف شوند.

۶. تفاوت در ترکیب با سایر درمان‌ها

  • آداپالن: معمولاً سازگاری بهتری با بنزوئیل پراکسید دارد و در درمان آکنه ترکیب رایجی محسوب می‌شود.
  • ترتینوئین: در ترکیب با برخی مواد فعال می‌تواند تحریک بیشتری ایجاد کند و نیاز به تنظیم دقیق‌تر روتین دارد.
  • در هر دو مورد، استفاده هم‌زمان با اسیدها، لایه‌بردارها یا شوینده‌های قوی باید با احتیاط انجام شود.

۷. غلظت‌های رایج

آداپالن

  • ۰٫۱ درصد: رایج‌ترین غلظت مصرفی
  • ۰٫۳ درصد: غلظت قوی‌تر در برخی محصولات درمانی

ترتینوئین

  • ۰٫۰۲۵ درصد: شروع ملایم‌تر
  • ۰٫۰۵ درصد: غلظت رایج
  • ۰٫۱ درصد: غلظت قوی‌تر

جدول مقایسه آداپالن و ترتینوئین

ویژگی آداپالن ترتینوئین
نسل رتینوئید نسل سوم و سنتزی نسل اول و رتینوئیک اسید
کاربرد اصلی درمان آکنه و کومدون آکنه، لک و جوانسازی
میزان تحریک پوست معمولاً کمتر معمولاً بیشتر
تحمل‌پذیری برای شروع مناسب‌تر برای شروع نیازمند احتیاط بیشتر
پایداری در برابر نور بیشتر کمتر
اثر ضدپیری و لک محدودتر قوی‌تر و شناخته‌شده‌تر
سازگاری در روتین آکنه معمولاً ساده‌تر نیازمند تنظیم دقیق‌تر
مناسب برای پوست چرب، حساس و مستعد جوش پوست مقاوم‌تر یا اهداف ضدپیری

۹. کدام‌یک بهتر است؟

  • اگر هدف اصلی کنترل جوش، کومدون و التهاب با تحریک کمتر باشد، آداپالن معمولاً انتخاب مناسب‌تری است.
  • اگر هدف اصلی جوانسازی، بهبود لک، خطوط ریز و اثر قوی‌تر باشد، ترتینوئین معمولاً گزینه مؤثرتری است.
  • انتخاب نهایی باید بر اساس نوع پوست، تحمل‌پذیری، هدف درمان و نظر پزشک انجام شود.

۱۰. جمع‌بندی نهایی

آداپالن معمولاً ملایم‌تر و مناسب‌تر برای درمان آکنه است، در حالی که ترتینوئین قوی‌تر و مناسب‌تر برای جوانسازی، لک و درمان‌های پوستی عمیق‌تر محسوب می‌شود.

• Retinoic Acid
• رتینوئیک اسید

مطلب قبلی: ایزوترتینوئین

مطلب بعدی: آلفا هیدروکسی اسید

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- چروک های نازک = Fine Wrinkles
2- سرسیاه و سرسفید = Blackhead Vs Whitehead
3- آلدهید = Aldehyde
4- جوانسازی = Rejuvenate
5- اثر درمانی = Therapeutic Effect
6- رتینوئیک اسید = Retinoic Acid
7- محصولات رتینول = Retinol Products
8- رتینیل پالمیتات = Retinyl Palmitate
9- سرامید = Ceramide
10- آداپالن = Adapalene
11- متابولیت = Metabolite
12- مستعد آکنه = Acne Prone
13- نیاسینامید = Niacinamide
14- علائم پیری = Signs Of Aging
15- لیپوزوم = Liposome
16- خطوط ریز = Fine Lines
17- ماده اولیه = Raw Material
18- افتادگی پوست = Skin Sagging
19- سرسفید = Whitehead
20- سرسیاه = Blackheads