چکیده: در بیابان های آمریکای شمالی گیاهی شبیه کاکتوس لوله ای به نام جوجوبا وجود دارد که می تواند در شرایط بیابانی و گرمای طاقت فرسای آن منطقه به حیات خود ادامه دهد. روغن این گیاه، ترکیب بسیار عجیبی است. این روغن همانطور که در گرمای سوزان بیابان سالم مانده، بسیار در برابر اکسیداسیون مقاوم است. از این نظر می توان آن را با روغن عنبر ماهی یا اسپرم وال مقایسه کرد. اما بر خلاف روغن اسپرم وال بوی ماهی نمی دهد.
نویسنده:
احسانحُسنانی
مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای
پکیج آموزشی
مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.
جوجوبا
در شمال مکزیک و جنوب ایالت آریزونای آمریکا بیابانی به نام سونورا قرار دارد. شرایط اقلیمی در این بیابان آنقدر سخت و خشن است که فقط گیاهان خاصی می توانند در آن شرایط دوام بیاورند.
«جوجوبا» یا «حوحوبا» نام یکی از گیاهان بومی بیابان سونورای آمریکای شمالی می باشد. جوجوبا از معدود گیاهانی است که توانسته از آب بی مقدار این بیابان بهره گرفته، در خاک بی جان آن رشد کند و در گرمای طاقت فرسا و آفتاب سوزان این بیابان به حیات خود ادامه دهد. جالب اینجاست که این گیاه محصول هم می دهد! آن هم یک محصول مغذی که دانه های روغنی آن است.
روغنی که در دانه های جوجوبا وجود دارد آنقدر مقاوم بوده که توانسته در گرمای شدید و آفتاب سوزان این بیابان سالم باقی بماند و فاسد نشود.
روغن جوجوبا شباهت زیادی به روغن عنبرماهی ( اسپرم وال ) دارد که در گذشته به وفور در فرمولاسیون های آرایشی و همچنین برای کاربردهای صنعتی استفاده می شد. با این مزیت که روغن جوجوبا بی رنگ و بی بوست و بر خلاف روغن «اسپرم وال» بوی ماهی نمی دهد! استفاده از روغن اسپرم وال در دهه 1970 برای جلوگیری از صید بی رویه و محافظت از نسل این حیوان ممنوع شد.
روغن جوجوبا و مشتقات بر گرفته از آن به خاطر ساختار شیمیایی شان از پایداری و مقاومت بسیار خوبی در برابر اتواکسیداسیون و تخریب در برابر نور برخوردارند. این روغن بر خلاف دیگر روغن های گیاهی می تواند سالها بدون اینکه تجزیه و فاسد شود در انبار نگهداری شود. علت پایداری منحصر به فرد روغنهای برگرفته از جوجوبا ساختار شیمیایی غیر تری گلیسیریدی آنها است.
روغن های بر گرفته از دانه جوجوبا بر خلاف دیگر روغن هایی که از دانه گیاهان به دست می آیند استرهای گلیسرول نیستند بلکه استر الکل های چرب می باشند و ساختار موم استری دارند.
پوشاندن و ایجاد لایه غیرقابل نفوذ بر روی پوست، یکی از مهمترین و قدیمی ترین روش های حفظ رطوبت پوستی است که با استفاده از وازلین و روغن پارافین ایجاد می شود. پوشانندگی یا انسداد یکی از مکانیزم های مورد استفاده در محصولات مرطوب کننده است.
روغن ها نیز از جمله پرکاربردترین مواد پوشاننده می باشند. روغن پارافین اگرچه در
سال اخیر مورد استفاده موضعی داشته است ولی بی گمان روغن های طبیعی از جمله پوشاننده های پرمصرف در فرآورده های آرایشی می باشند. از جمله اسیدهای چرب ضروری که در این روغن ها وجود دارد می توان به اسید لینولئیک اشاره نمود. روغن آفتابگردان که حاوی اولئیک اسید و لینولئیک اسید می باشد، علاوه بر اثرات پوشانندگی به سرعت سد دفاعی لایه شاخی را ترمیم می کند. روغن اناگر از گیاهی به نام اناگر با نام علمی Oenothera biennis
استخراج می شود حاوی
اسیدهای چرب امگا- است که هم لینولئیک اسید و هم گاما لینولئیک اسید دارد. این روغن نیز با حفظ ساختار لایه شاخی و اعمال اثرات پوشانندگی یک مرطوب کننده مناسب است. روغن زیتون علاوه بر ترکیبات چرب ضروری، دارای ترکیبات آنتی اکسیدان نیز می باشد. روغن جوجوبا نیز در فرآورده های آرایشی کاربرد فراوانی دارد.
پایه اصلی کرم ها و بسیاری از محصولات آرایشی رنگی، روغن است. روغن های آرایشی بهداشتی سه نوع معدنی، طبیعی و سنتزی هستند. پارافین مایع مثالی از روغن معدنی، روغن جوجوبا مثالی از روغن طبیعی و ایزوپروپیل میرستات مثالی از یک روغن سنتزی است.
ساختار موم استری روغن جوجوبا
دو پارامتر عدد صابونی وعدد یدوین برای این روغنها مهم است ودر کنترل کیفیت باید به آنها دقت شود.
واکس یا موم از دیدگاه شیمی، استر یک اسید چرب و یک الکل چرب است. واکس ها از اجزاء اصلی رژ لب و سایر محصولات آرایشی بهداشتی قلمی یا استیکی هستند. موم ها به چهار گروه حیوانی، گیاهی، معدنی و سنتزی طبقه بندی می شوند.
روغن جوجوبا پس از هیدروژنیزه شدن تبدیل به یک موم با نقطه ذوب 70 درجه می شود.