هیدروکینون چیست؟

چکیده: هیدروکینون یک ماده شیمیاییست که با مهار آنزیم تیروزیناز، ملانین سازی را متوقف می کند. هیدروکینون رایج ترین ترکیبیست که در محصولات ضد لک و روشن کننده استفاده می شود.

نویسنده:

احسان حُسنانی مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای پکیج آموزشی مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.

هیدروکینون یک ماده شیمیایی هیدروکسی فنلی است که با بازداری آنزیم Tyrosinase سرعت تشکیل ملانین را کاهش می دهد. هیدروکینون معمولاً وقتی استفاده می شود که علت ایجاد هایپرپیگمنتاسیون تغییرات هورمونی نباشد. هیدروکینون در ظرف چند هفته، اثر درمانی خود را نشان می دهد. عوارض جانبی این ماده درماتیتهای تماسی آلرژیک و تحریکی و بی رنگ شدن ناخن می باشد.

هیدروکینون

هیدروکینون به عنوان یک آنتی اکسیدان، سبب مهار مسیر اکسیداسیون آنزیماتیک تایروسین و نتیجتاً مهار تولید ملانین می گردد. هیدروکینون به شدت به اکسیداسیون حساس است و از روش های مختلف برای محافظت آن استفاده می شود (مانند استفاده توام از سدیم متابی سولفیت، ویتامین C و حفظ pH در محدوده 6-4، همراه با ملاحظات فرمولاسیون و بسته بندی).

ایمنی هیدروکینون

غلظت ۱ تا ۲ درصد هیدروکینون، بدون نسخه در دسترس بوده، با میزان ۴% و بیشتر تنها با تجویز پزشک قابل استفاده می باشد.
با توجه به پژوهش های گوناگون پیرامون ایمنی هیدروکینون، از سال ۲۰۰۰ استفاده از این ماده در فرآورده های بدون نسخه، با محدودیت هایی روبرو شده است و کمتر در این گونه محصولات استفاده می شود. کاربرد موضعی طولانی مدت فرآورده های هیدروکینون ۴% و بالاتر، ضایعات آبی تیره ای (ochronosis) را در سطح پوست ایجاد می کند که این مورد نیز از عوارض این ماده است. تأثیر هیدروکینون بر روند ساخت آنزیم های دخیل در ساخت رنگدانه است که تجمع همین مواد به شکل غیرطبیعی در طولانی مدت چنین عارضه ای را به دنبال دارد. راش های پوستی و تغییر رنگ ناخن از دیگر عوارض این ماده است.

• Hydroquinone
• هیدروکینون

مطلب قبلی: هیدروکورتیزون

مطلب بعدی: آربوتین

هایپرپیگمنتاسیون - درمان لک و تیرگی پوست

پیگمانتاسیون می تواند هایپر یا هایپو باشد. هایپرپیگمنتاسیون یا هایپرپیگمنتیشن یکی از عوارض پوستی است که در اثر تجمع غیریکنواخت رنگدانه های ملانین در پوست اتفاق می افتد. این عارضه شایع اما بی ضرر است. از 40 سالگی به بعد از هر 3 خانم یک نفر دچار لکه های پیری می شود و از 50 سال به بالا بیش از 90 درصد خانم ها به هایپرپیگمنتیشن مبتلا می شوند. برای از بین بردن کک و مک، لکه های پیری و هایپرپیگمنتاسیون از لیزر می توان استفاده نمود.

درمان های مختلفی برای لک وجود دارد. از هیدروکینون گرفته تا جایگزین های هیدروکینون، درمان های کلینیکی مثل لیزرها و درمان های خانگی که در مورد آنها نیز صحبت خواهیم کرد. اینکه کدام یک از آنها را به عنوان گزینه مطلوب انتخاب کنیم و چه محصولی را انتخاب بکنیم هدف این مقاله است.

اما وقتی که از هیدروکینون استفاده می کنیم یا از مکانیزمی استفاده کنیم که تولید را کم می کند به حدود 4 هفته زمان نیاز داریم تا اثربخشی آن را ببینیم.

گاهی به اشتباه، لک های صورت را به بدکاری کبد نسبت می دهند. با کمال احترامی که به تفسیر طب های مختلف داریم اما با وجود اینکه نام دیگر این لکه ها Liver spot یا لکه های کبدی است اما ربطی به بد کار کردن کبد ندارد. از آنجا که این لکه ها، سطحی هستند به درمان با پیلینگ شیمیایی خوب جواب می دهند. هیدروکینون، روشن کننده های غیرهیدروکینونی و حتی ماسک های خانگی ممکن است جواب دهد. اگر اینها جواب نداد می توان از درم ابرژن و نهایتاً کرایوتراپی استفاده کرد.

بهتر است که یک عامل روشن کننده همیشه وجود داشته باشد سردسته عوامل روشن کننده هیدروکینون است

سردسته ترکیبات روشن کننده هیدروکینون است و یک لیست دیگر از ترکیباتی که غیرهیدروکینونی هستند

هیدروکینون انتخاب طلایی برای درمان لک می باشد چرا که به طور کامل تیروزیناز را مهار می کند.

چرا هیدروکینون منع مصرف پیدا کرده است؟ علتش آن است که در برخی تحقیقات در کشور ژاپن در مورد موش ها موتاسیون ژنی ایجاد می کند. گاهی نیز حساسیت ایجاد می کند و ضایعات اوکرونوز را که روی گونه تشکیل می شود به هیدروکینون نسبت می دهند. دکتر نیل شوز که یک دماتولوژیست معروف است می گوید که من 30-40 سال است که در بالاترین سطح جهانی درمان می کنم اما تا کنون یک اوکرونوز در اثر هیدروکینون ندیده ام. واقعیت این است که به هیدروکینون خیلی ظلم شده است. در اتحادیه اروپا و ژاپن، هیدروکینون منع مصرف در فرآورده های آرایشی و بهداشتی دارد اما در آمریکا می توانند تا 2 درصد در محصولات استفاده کنند. به همین علت برخی از برندهای خارجی که منشا امریکایی دارند 2 تا 4 درصد هیدروکینون دارند اما اروپایی ها هیدروکینون ندارند. اما در کلیه کشور ها همچنان به عنوان یک داروی موثر درمانی مورد استفاده پزشکان بوده و هست .پزشکان معتقدند برای درمان لک های مقاوم، راهی به جز هیدروکینون وجود ندارد و توصیه می شود به عنوان یک گزینه مهم در درمان استفاده شود.

بنابراین عوارض هیدروکینون واقعاً آنقدرها جدی نیست. اما دو عارضه ای که ممکن است اذیت کند آنست که هیدروکینون بعد از مدتی حساسیت به نور ایجاد می کند. به همین علت پزشکان عمدتاً به صورت دوره ای از هیدروکینون استفاده می کنند به این معنا که سه ماه به بیمار هیدروکینون می دهند و بعد به مدت سه تا چهار ماه هیدروکینون نمی دهند.

موقعی که درمان لک انجام می دهید حتماً از فرد سابقه ویتیلیگوی خودش و خانواده اش را بپرسید. ویتیلیگو ضایعه برص یا سفید شدگی پوست است. چون امکان دارد هیدروکینون ویتیلیگو را مشتعل کند مثلا اگر لک ویتیلیگو روی بازوی فرد باشد و فرد بخواهد روی صورتش از هیدروکینون استفاده کند ممکن است لک ویتیلیگوی بازو فلرآپ یا مشتعل شده و افزایش پیدا کند بنابراین حتی اگر فرد در خانواده اش سابقه ویتیلیگو دارد برایش هیدروکینون تجویز نکنید.

· ضد لک آردن حاوی هیدروکینون

در محصولات خارجی شاهد این هستیم که برخی محصولات روی بسته بندی عبارت هیدروکینون درج نشده ولی مشاوران و نمایندگان علمی وقتی به پزشکان مراجعه می کنند می گویند که داخل این محصول هیدروکینون وجود دارد.

آزالئیک اسید آزالئیک اسید یکی از درمان های آکنه می باشد و خاصیت کومدولیتیک دارد. آزالئیک اسید روشن کننده نیز هست و با غلظت های 15 و 20 درصد موجود است اثربخشی آن با هیدروکینون 4 درصد مقایسه شده است در ترکیب با دیفرین با احتیاط مصرف شود. در حاملگی قابل مصرف می باشد. موجب تحریک پوستی، لایه برداری و حساسیت می شود.

آربوتین یک هیدروکینون گلیکولیزه شده، گیاهی که معمولاً در غلظت 1 تا 3 درصد در ترکیب های ضد لک به کار می رود. تأثیر آن از اسیدکوجیک کمتر است و می تواند در حاملگی مورد استفاده قرار بگیرد.

جالب آن‌که به‌صورت کاملاً تصادفی مشخص شد مصرف خوراکی آن، در دوزهای پایین و به‌ویژه سه بار در روز، می‌تواند اثر روشن‌کنندگی پوست و تقویت عملکرد هیدروکینون را افزایش دهد. همین ویژگی باعث شد ترانکزامیک اسید به یکی از ترکیبات نوظهور در درمان لک‌های مقاوم به درمان مانند ملاسما تبدیل شود.

برای افرادی که لک های مقاومتری نسبت به درمان دارند جایگزین هیدروکینون است. ترکیبات آن عبارتند از: عصاره شیرین بیان + آلفا هیدروکسی 12 درصد + ویتامین C

مواجهه با آفتاب تیرگی این لکه ها را از هر نوعی که باشد تشدید می کند. چرا که ملانین انرژی پرتوهای زیان بار خورشید مانند پرتوهای فرابنفش را جذب می کند تا پوست را در برابر مواجهه بیش از حد محافظت نماید. نتیجه معمول این فرایند تیره شدن پوست است که باعث تیره تر شدن این لکه ها می شود. به همین علت استفاده از ضدآفتاب یک ضرورت محسوب می شود. ضدآفتاب باید وسیع الطیف باشد (یعنی جلوی هر دو نوع پرتو فرابنفش UVA و UVB را بگیرد). یک روز مواجهه بیش از حد در برابر آفتاب، می تواند نتیجه چند ماه درمان را از بین ببرد! اغلب کرمهای نسخه ای که برای روشن کردن پوست به کار برده می شوند حاوی هیدروکینون می باشند. روشن کننده ها با کاهش سرعت تولید ملانین قسمتهای تیره پوست را روشن و کمرنگ نموده و به تدریج آن را به رنگ اولیه اش بر می گرداند. مقدار هیدروکینون در کرم های روشن کننده نسخه ای دو برابر کرم ها روشن کننده بدون نسخه است. کرم های نسخه ای حاوی ترتینوئین و کورتیزون نیز ممکن است برای لکه های شدیدتر استفاده شوند. این کرم ها ممکن است در پوست های حساس ایجاد خارش نمایند. 3 تا 6 ماه طول می کشد تا اثر درمانی آنها دیده شود. امروزه همچنین روشهای درمانی بسیار موثری با استفاده از تکنیک های لیزر در دسترس می باشند. تکنیک های جدید لیزر حتی قادرند بدون ایجاد جای زخم، لکه های پوست را از بین ببرند. البته لازم است قبل از عمل، درمان بر روی یکی از لکه ها به صورت آزمایشی انجام شود چرا که بعضی وقتها نتیجه عمل، لکه ها را حتی بدتر از آنچه که قبلاً بوده می کند.

مشاهده مطلب

نقش آنزیم پنج آلفا ردوکتاز در پوست و مو

آنزیم ها، کاتالیزورها یا کاتالیستهای بیوشیمیایی هستند. تبدیل شدن هورمون تستوسترون به دی هیدرو تستوسترون نیاز به آنزیمی به نام 5 آلفا ردوکتاز دارد. مهار این آنزیم، مکانیزم اصلی بسیاری از ترکیبات روشن کننده از جمله هیدروکینون است.
مشاهده مطلب

رزورسینول در محصولات مراقبت از پوست و مو

رزرسینول یک هیدروکسی فنل است که به عنوان ضدلک در محصولات آرایشی بهداشتی استفاده می شود.

رزرسینول ایزومر هیدروکینون و کتکول می باشد. گروه های هیدروکسی در رزرسینول در موقعیت متا ولی در هیدروکینون در موقعیت پارا قرا گرفته است.

مشاهده مطلب

آشنایی با لکه های پیری، لکه های خورشیدی

لک‌های پیری در واقع نتیجه‌ی سال‌ها تماس با نور خورشید هستند و بیشتر جنبه زیبایی دارند تا خطر پزشکی. مهم‌ترین عامل در پیشگیری و درمان، محافظت مداوم در برابر UV است. روش‌های درمانی متنوعی از کرم‌های روشن‌کننده تا لیزر وجود دارد که بسته به نوع پوست و شدت لک انتخاب می‌شوند.

هیدروکینون (کاهش تولید ملانین)

مشاهده مطلب

ملانین سازی چیست؟

ملانوژنز یا سنتز ملانین در پوست از اسید آمینه تایروسین شروع شده و با کاتالیزگری تیروزیناز پس از عبور از DOPA و دوپاکینون، دو نوع رنگدانه به نام های یوملانین و فائوملانین تولید می شود. این فرآیند کاملاً تنظیم‌شده، چندمرحله‌ای و تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، هورمونی و محیطی (به‌خصوص UV) است.

• دسته ای دیگر از مواد با تغییر پتانسیل اکسیداسیون – احیاء عمل می کنند مانند هیدروکینون و ایندوفنول.

مشاهده مطلب

روشن کردن پوست

گرایش به پوست روشن یا تیره در فرهنگ های مختلف فرق می کند. مثلاً خانم های آسیایی دوست دارند پوست روشن داشته باشند اما خانم های اروپایی برنزه بودن برایشان جذاب است. محصولات روشن کننده نه فقط برای روشن کردن پوست بلکه برای از بین بردن لک های پوست استفاده می شوند. هیدروکینون، آربوتین، کوجیک اسید از جمله ترکیبات روشن کننده پوست می باشند.

محصولات آرایشی بهداشتی ضدلک و روشن کننده پوست روشن کردن یا سفیدکردن پوست از گذشته موضوع بحث برانگیزی بوده است. محصولات سفید کننده پوست در گذشته حاوی اجزاء نا ایمنی همچون جیوه و هایدروکوئینون بوده اند که عوارض جانبی خطرناکی دارند. در حال حاضر در بسیاری از کشورها، استفاده از این مواد ممنوع می باشد. سفیدکننده ها را می توان به منظور روشن کردن رنگ کلی پوست یا برای کمرنگ کردن لکه های قهوه ای استفاده نمود. یک سفید کننده ایده آل، محصولی است که اثر روشن/سفید کنندگی اش قوی ، سریع و نسبت به ملانوسیتهای بیش فعال شده گزینشی باشد، تولید ملانین را کاهش داده، عوارض جانبی کوتاه مدت یا درازمدتی نداشته باشد و فرایند ملانین سازی را در یک یا بیش از یک مرحله متوقف نماید. ضدلک و سفیدکننده های کلاسیک: مهارکننده های آنزیم تیروزیناز ضد لک های بر پایه هیدروکینون هیدروکینون یکی از رایج ترین مواد روشن کننده پوست می باشد. معمولاً این ماده در مقادیر - درصد اثرات روشن کنندگی مناسبی از خود نشان می دهد. اثر روشن کنندگی هیدروکینون کند است و پس از چند هفته مصرف این اثرات بروز می کند. فرآورده هایی با مقادیر % و حتی گاه با غلظت های بیشتر نیز در بازار وجود دارد، البته باید در نظر داشت در برخی افراد این درصد بالا ممکن است سبب سرخی و حالت سوختگی پوست شود.

در مورد هیدروکینون بیشتر بدانیم ضد لک های بر پایه آلوازین آلوازین یک کرومون حاوی قند است که از گیاه آلوئه ورا استخراج می شود. این ماده به طور رقابتی آنزیم تیروزیناز را مهار می کند و مانع هیدروکسیله شدن تیروزین به دوپا و دوپا به دوپاکینون می گردد و بدین وسیله مسیر ساخت ملانین را متوقف می کند. این ماده و چند کرومون دیگر، اثرات مهارکننده تیروزیناز قوی تر نسبت به آربوتین و کوجیک اسید دارند. ضد لک های بر پایه آربوتین (Arbutin): آربوتین یک بتا – دی – گلوکوپیرانوزید طبیعی است که در ساختار خود دارای یک اتصال خود دارای یک اتصال هیدروکینون به یک ملکول گلوکز می باشد. این ماده در برگ درخت گلابی و برخی گیاهان دیگر مانند گندم یافت می شود. مکانیسم روشن کنندگی پوست این ماده، ناشی از مهار برگشت پذیر آنزیم تیروزیناز است. میزان سودمندی این ماده هنوز کاملاً آشکار نشده است. یک مشتق سنتتیک از این ماده به نام دزوکسی آربوتین، عملکرد بهتری را نشان داده است. ضد لک های بر پایه فلاونوئیدها مهم ترین ویژگی این مواد اثرات آنتی اکسیدانی آن ها است، ولی این مواد اثرات مهارکنندگی آنزیم تیروزیناز نیز دارند. رسوراترول (resveratrol)، اکسی رسوراترول و ژنتول (gnetol) از جمله فلاونوئیدهایی هستند که اثرات مهارکننده تیروزیناز دارند.

مشاهده مطلب

پوست و مو در بارداری

در دوران بارداری و حاملگی پوست تغییرات زیادی می کند. علاوه بر این در سه ماه اول بارداری برای ایمنی جنین توصیه می شود که مصرف برخی محصولات آرایشی مثل اسپری موهای حاوی فتالات یا کرم های حاوی هیدروکینون یا اسید سالیسیلیک استفاده نشوند. استفاده از رنگ مو در سه ماه اول حاملگی مطلقاً ممنوع است و برای استفاده از لاک ناخن محدودیت وجود دارد. برای تطابق پوست با شرایط دوران بارداری اقداماتی نظیر استفاده از روغن ها و محصولات آنتی استرچ مارک توصیه می شود. ترک های پوست، لکه های پوست، به هم خوردن نظم رشد و ریزش مو، شکننده شدن ناخن ها، تغییر شکل عروق خونی از جمله مواردیست که در دوران بارداری برای پوست اتفاق می افتند و باید مدنظر قرار داده شوند.

در سه ماه اول بارداری هر چه از محصولات آرایشی اضافه استفاده نشود بهتر است. در اسپری های مو موادی به نام فتالات وجود دارد که اگرچه هنوز اثبات نشده، اما می تواند در مقادیر بالا ایجاد ناهنجاری های جنین نماید. در صورت نیاز به مصرف کرم های مرطوب کننده از کرم هایی استفاده نمایید که فاقد موادی مثل هیدروکینون یا اسید سالیسیلیک می باشند.

مشاهده مطلب

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- بازداری = Retard

2- هایپرپیگمنتاسیون = Hyperpigmentation

Hyperpigmentation or darker blotches of color
هایپرپیگمنتاسیون یا نواحی تیره رنگی

Hyperpigmentation, wrinkles or sagging will all be present in the skin
لک، چروک یا افتادگی پوست ظاهر خواهند شد

hyperpigmentation
هایپرپیگمنتاسیون، عارضه بی خطر پوستی که در آن بخش هایی از پوست تیره تر از بخش های دیگر است، تجمع غیریکنواخت رنگدانه های ملانین در پوست، تیرگی پوست، لک پوست

3- اثر درمانی = Therapeutic Effect

4- هیدروکینون = Hydroquinone

hydroquinone
هیدروکینون، ترکیب شیمیایی که در فرآورده های ضد لک کاربرد دارد. اثر هیدروکینون مهار آنزیم تیروسیناز است.

5- عوارض جانبی = Side Effect

A contra indication is a condition that client has or a treatment that client is undergoing that may cause a negative side effect during a facial treatment
کنتراندیکاسیون به شرایطی گفته می شود که مشتری دارد یا درمانی که بیمار تحت آن است که در آن شرایط یا بیماری می تواند اقدام فیشال را با عوارض جانبی مواجه کند

side effect
عوارض جانبی

side effects of phototherapy include redness, itching and blistering

6- تغییرات هورمونی = Hormonal Changes

7- آلرژی = Allergy

atopic dermatitis describes skin inflammation that results from an allergy
درماتیت آتوپیک ، التهاب پوست که در اثر یک آلرژی بوجود آمده را توصیف می کند

atopic refers to allergy
کلمه آتوپیک به آلرژی اشاره دارد

8- درماتیت = Dermatitis

chronic dermatitis

درماتیت مزمن؛ التهاب طولانی‌مدت پوست که معمولاً با خارش، پوسته‌ریزی، ضخیم‌شدن پوست و تغییرات بافتی مزمن همراه است.

Contact dermatitis

درماتیت تماسی؛ التهاب پوست ناشی از تماس با ماده محرک یا آلرژن که می‌تواند با خارش، اریتم، وزیکول، ترشح و پوسته‌ریزی همراه باشد.

perioral dermatitis

درماتیت اطراف دهان؛ بیماری التهابی با پاپول‌ها و پاپولوپوسچول‌های اطراف دهان، گاهی مرتبط با مصرف کورتون موضعی.

Seborrheic dermatitis

درماتیت سبورئیک؛ بیماری التهابی شایع نواحی چرب پوست مانند پوست سر با اریتم، خارش و پوسته‌های زرد یا چرب.

allergic contact dermatitis
درماتیت تماسی آلرژیک
درماتیت تماسی آلرژیک

atopic dermatitis or atopic eczema
درماتیت آتوپیک یا اگزمای آتوپیک

dermatitis venenata
درماتیت ونناتا

dermatitis
درماتیت، نوعی اگزما، التهاب پوست در اثر واکنش های آلرژی یا عوامل بیرونی

excess sebum can also cause seborrheic dermatitis an inflammatory skin disorder
سبوم اضافی می تواند باعث درماتیت سبورئیک شود که یک بیماری التهابی پوست است

irritant contact dermatitis
درماتیت تماسی تحریکی

seborrheic dermatitis can cause dandruff of the scalp as well as itchy, flaky, or scaly skin
درماتیت سبورئیک می تواند باعث شوره سر و ایجاد احساس خارش پوست سر و پوسته پوسته شدن پوست سر شود

seborrheic dermatitis
درماتیت سبورئیک، درماتیت سبوره ای، اگزمای سبوره

skin diseases like psoriasis, atopic dermatitis and vitiligo

9- موضعی = Topical

Topical steroids

استروئیدهای موضعی؛ داروهای ضدالتهاب پوستی که اگر در عفونت قارچی ناشناخته استفاده شوند می‌توانند ظاهر ضایعه را تغییر داده و باعث تینئا اینکوگنیتو شوند.

topical hydrocarbons

هیدروکربن‌های موضعی مانند روغن‌ها، گریس‌ها یا فرآورده‌های نفتی که می‌توانند فولیکول‌ها را مسدود کرده و فولیکولیت ایجاد کنند.

topical corticosteroids

کورتیکواستروئیدهای موضعی؛ داروهای ضدالتهاب پوستی که مصرف طولانی یا نامناسب آن‌ها می‌تواند فولیکولیت یا آکنه‌فرم ایجاد کند.

Topical antifungal agents

داروهای ضدقارچ موضعی؛ کرم، ژل، لوسیون یا شامپوهای ضدقارچ مانند آزول‌ها، آلیل‌آمین‌ها یا سیکلوپیروکس که برای عفونت‌های سطحی محدود استفاده می‌شوند.

Residues of topical products

بقایای محصولات موضعی؛ ذرات یا لایه‌های باقی‌مانده از داروها، شامپوها، ژل‌ها، اسپری‌ها یا کرم‌ها روی پوست سر و مو که ممکن است با ضایعات واقعی اشتباه شوند.

topical antibacterial therapy

درمان ضدباکتری موضعی؛ استفاده از داروهای آنتی‌بیوتیکی یا ضدعفونی‌کننده روی پوست برای کاهش بار باکتریایی و کنترل ضایعات سطحی.

prescription oral and topical retinoids
رتینوئیدهای موضعی یا خوراکی دارویی