چکیده: آکنه یکی از شایعترین بیماریهای پوستی است که در بسیاری از افراد پس از بهبود، آثار و ضایعاتی به نام اسکار آکنه بر جای میگذارد. این اسکارها در اثر آسیب به لایههای عمیقتر پوست و اختلال در روند ترمیم طبیعی بافت ایجاد میشوند. اسکار آکنه میتواند از نظر ظاهری و روانی برای افراد آزاردهنده باشد. شناخت علل ایجاد اسکار، انواع آن و روشهای پیشگیری و درمان میتواند نقش مهمی در کاهش این عارضه داشته باشد. در این مقاله به بررسی کامل اسکار آکنه، عوامل ایجادکننده و روشهای درمان آن پرداخته میشود.
نویسنده:
احسانحُسنانی
مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای
پکیج آموزشی
مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.
آکنه ولگاریس یک بیماری التهابی مزمن واحد پیلوسباسه است که بیشتر در دوران نوجوانی و جوانی دیده میشود، اما ممکن است در سنین بالاتر نیز رخ دهد. در برخی موارد، پس از بهبود ضایعات آکنه، تغییراتی در بافت پوست ایجاد میشود که به صورت فرورفتگی، برجستگی یا تغییر رنگ باقی میماند. این تغییرات به عنوان اسکار آکنه شناخته میشوند. اسکارها زمانی ایجاد میشوند که فرآیند ترمیم زخم در پوست بهدرستی انجام نشود و تولید کلاژن در محل آسیب دچار اختلال شود.
مکانیسم ایجاد اسکار آکنه
در آکنههای التهابی، دیواره فولیکول مو ممکن است تخریب شود و محتویات آن شامل چربی، باکتریها و سلولهای مرده به داخل بافت اطراف نشت کند. این فرآیند باعث ایجاد التهاب شدید در پوست میشود.
در پاسخ به این التهاب، بدن تلاش میکند با تولید کلاژن و ترمیم بافت آسیبدیده، ناحیه را بازسازی کند. اگر تولید کلاژن کمتر از حد طبیعی باشد، اسکارهای فرورفته ایجاد میشوند و اگر تولید کلاژن بیش از حد باشد، اسکارهای برجسته شکل میگیرند.
انواع اسکار آکنه
اسکارهای آکنه از نظر ظاهری به چند دسته تقسیم میشوند. یکی از شایعترین انواع آن اسکارهای آتروفیک یا فرورفته است. این نوع اسکار به دلیل کاهش بافت کلاژن در محل آسیب ایجاد میشود و به صورت فرورفتگی در سطح پوست دیده میشود.
اسکارهای آتروفیک خود شامل چند شکل مختلف هستند:
◆
اسکارهای آیسپیک
به صورت فرورفتگیهای عمیق و باریک دیده میشوند و شبیه سوراخهای کوچک روی پوست هستند.
◆
اسکارهای باکسکار
دارای لبههای مشخص و فرورفتگی نسبتاً پهن هستند و معمولاً روی گونهها دیده میشوند.
◆
نوع دیگر اسکار رولینگ است که به صورت موجدار و ناهموار روی سطح پوست دیده میشود و ظاهر پوست را ناصاف میکند.
انواع اسکارهای آکنه که عبارتند از: مثلثی (ice pick)، مربعی (boxcar)، گرد (Rolling) و برجسته. به مدل برجسته آن هایپر تروفیک گفته می شود. نوع برجسته در اثر گوشت اضافه آوردن آکنه ایجاد می شود و آیسپیک سخت ترین نوع اسکار آکنه است که فقط با روش هایی مثل سابسیژن یا لایه برداری با تری کلرواستیک اسید آنهم توسط متخصص پوست قابل درمان است.
نوع دیگری از اسکار آکنه اسکارهای هیپرتروفیک و کلوئید هستند.
این اسکارها به دلیل تولید بیش از حد کلاژن ایجاد میشوند و به صورت برجستگی روی سطح پوست دیده میشوند.
اسکارهای هیپرتروفیک معمولاً در محل زخم باقی میمانند، اما کلوئیدها ممکن است از محدوده اولیه ضایعه فراتر بروند. این نوع اسکار بیشتر در نواحی مانند قفسه سینه، پشت و شانهها دیده میشود.
عوامل مؤثر در ایجاد اسکار آکنه
شدت و نوع آکنه یکی از مهمترین عوامل در ایجاد اسکار است. آکنههای التهابی شدید مانند ندولها و کیستها بیشتر احتمال دارند که باعث ایجاد اسکار شوند. دستکاری و فشار دادن جوشها نیز یکی از عوامل مهم در ایجاد اسکار است، زیرا باعث گسترش التهاب و آسیب بیشتر به بافت پوست میشود.
تأخیر در درمان آکنه نیز میتواند خطر ایجاد اسکار را افزایش دهد. علاوه بر این، عوامل ژنتیکی در برخی افراد باعث میشوند پوست آنها مستعد ایجاد اسکار باشد. نوع پوست، میزان التهاب و نحوه ترمیم زخم در بدن نیز در این موضوع نقش دارند.
آکنه بیماری التهابی مزمن واحد پیلوسباسه است. مراحل مختلف تشکیل آکنه در این شکل نشان داده شده است. از سمت چپ به راست عبارتند از: تجمع سلول های اپیتلیال و کراتین، تجمع کراتین های ریخته شده و سبوم، تکثیر باکتری پروپیونی آکنه که منجر به التهاب ملایم می شود، التهاب گسترده که موجب اسکار می شود.
روشهای پیشگیری از اسکار آکنه
مهمترین راه پیشگیری از اسکار آکنه، درمان بهموقع و کنترل مناسب آکنه است. استفاده از داروهای موضعی یا خوراکی که توسط پزشک تجویز میشود میتواند التهاب را کاهش دهد و از ایجاد ضایعات شدید جلوگیری کند. خودداری از دستکاری و فشردن جوشها نیز اهمیت زیادی دارد.
استفاده منظم از ضدآفتاب میتواند از تیره شدن محل ضایعات و باقی ماندن لک جلوگیری کند. مراقبت مناسب از پوست، استفاده از محصولات غیرکومدوژنیک و حفظ بهداشت پوست نیز در پیشگیری از ایجاد اسکار مؤثر است.
روشهای درمان اسکار آکنه
درمان اسکار آکنه به نوع و شدت آن بستگی دارد و معمولاً ترکیبی از روشهای مختلف برای بهبود ظاهر پوست استفاده میشود. لایهبرداری شیمیایی یکی از روشهایی است که با استفاده از مواد خاص، لایههای سطحی پوست را برداشته و به بازسازی پوست کمک میکند.
میکرونیدلینگ از روشهای دیگر درمان است که با ایجاد سوراخهای بسیار ریز در پوست، تولید کلاژن را تحریک میکند و به بهبود اسکارهای فرورفته کمک میکند. لیزر درمانی نیز یکی از روشهای مؤثر برای بهبود بافت پوست و کاهش ظاهر اسکارها محسوب میشود.
در برخی موارد از تزریق فیلر برای پر کردن فرورفتگیهای عمیق استفاده میشود. همچنین روشهایی مانند سابسیژن، درم ابریژن و تزریق کورتیکواستروئید برای درمان برخی انواع خاص اسکار کاربرد دارند.
سابسیژن یک روش راحت و ملایم است که در مطب انجام می شود و به صورت ایمن اسکارهای آکنه را درمان می کند.
سابسیژن که به آن جراحی بدون برش زیرپوستی گفته می شود به جراحی جزئی گفته می شود که برای درمان اسکارهای فرو رفته و چروک ها استفاده می شود و در مطب انجام می گردد. در این روش با سوزن های زیرپوستی اریب که از طریق سوراخ هایی به داخل سطح پوست وارد می شود و لبه های تیز آن زیر بخش مشکل دار حرکت داده می شود تا برش های زیرپوستی داده شود. اساس این اقدام پزشکی آن است که تارهای از جنس فیبر را که اسکار را به بافت زیرپوستی زیرین متصل کرده شکسته شود. با این کار فرورفتگی بالا آورده می شود و عمل رهاسازی انجام می شود. در پروسه بهبود زخم بافت های پیوندی تشکیل می شود.
کلام آخر
اسکار آکنه یکی از عوارض شایع آکنههای التهابی است که در اثر آسیب به بافت پوست و اختلال در روند ترمیم ایجاد میشود.
این اسکارها ممکن است به صورت فرورفتگی یا برجستگی در پوست ظاهر شوند و بر ظاهر فرد تأثیر بگذارند. پیشگیری از اسکار با درمان بهموقع آکنه و پرهیز از دستکاری ضایعات پوستی امکانپذیر است. امروزه روشهای درمانی مختلفی برای بهبود اسکار آکنه وجود دارد که بسته به نوع و شدت اسکار انتخاب میشوند و میتوانند ظاهر پوست را تا حد قابل توجهی بهبود دهند.
آکنه بیماری دستگاه پیلوسباسه است که شامل ضایعات التهابی و غیرالتهابی می باشد. ضایعات غیرالتهابی را کمدون می گویند. کمدون ها می توانند سرسیاه یا سرسفید باشند. پاپول ها، پوستچول ها، نگول ها، کیست ها از دیگر انواع آکنه هستند. آکنه های خفیف با آنتی بیوتیک و آکنه های شدید با ایزوترتینوئین درمان می شوند.
اسکار آکنهاسکار آکنه در اثر عدم درمان آکنه های التهابی تشکیل می شود. وقتی آکنه عفونی می شود، چرک ها وارد بافت پیوندی می شوند. بعد که درمان شد و چرک از بین رفت، خالی می کند و اسکارهای فرورفته تولید می شود.
اسکار های فرورفته را هایپرتروفیک و آتروفیک هم می نامند.
گاهی پوست برای اینکه بافت خود را ترمیم کند بیش از حد کلاژن تولید می کند. در این جور موارد اسکارهای هایپرتروفیک می شوند و به اصطلاح عامیانه گوشت اضافه می آورند.
آکنه های التهابی
آکنه های
پاپولوپوسچولار
از آن جا که پاپول و پوسچول به هم نزديک هستند و گاهي در اثر 24 ساعت ممکن است به هم تبديل شوند اصطلاح پاپولوپوسچولار استفاده مي شود.
Hyperpigmentation or darker blotches of color
هایپرپیگمنتاسیون یا نواحی تیره رنگی
Hyperpigmentation, wrinkles or sagging will all be present in the skin
لک، چروک یا افتادگی پوست ظاهر خواهند شد
anti pigmentation effect
اثر ضدلک
hyperpigmentation
هایپرپیگمنتاسیون، عارضه بی خطر پوستی که در آن بخش هایی از پوست تیره تر از بخش های دیگر است، تجمع غیریکنواخت رنگدانه های ملانین در پوست، تیرگی پوست، لک پوست
استروئیدهای موضعی؛ داروهای ضدالتهاب پوستی که اگر در عفونت قارچی ناشناخته استفاده شوند میتوانند ظاهر ضایعه را تغییر داده و باعث تینئا اینکوگنیتو شوند.
topical hydrocarbons
هیدروکربنهای موضعی مانند روغنها، گریسها یا فرآوردههای نفتی که میتوانند فولیکولها را مسدود کرده و فولیکولیت ایجاد کنند.
topical corticosteroids
کورتیکواستروئیدهای موضعی؛ داروهای ضدالتهاب پوستی که مصرف طولانی یا نامناسب آنها میتواند فولیکولیت یا آکنهفرم ایجاد کند.
Topical antifungal agents
داروهای ضدقارچ موضعی؛ کرم، ژل، لوسیون یا شامپوهای ضدقارچ مانند آزولها، آلیلآمینها یا سیکلوپیروکس که برای عفونتهای سطحی محدود استفاده میشوند.
Residues of topical products
بقایای محصولات موضعی؛ ذرات یا لایههای باقیمانده از داروها، شامپوها، ژلها، اسپریها یا کرمها روی پوست سر و مو که ممکن است با ضایعات واقعی اشتباه شوند.
topical antibacterial therapy
درمان ضدباکتری موضعی؛ استفاده از داروهای آنتیبیوتیکی یا ضدعفونیکننده روی پوست برای کاهش بار باکتریایی و کنترل ضایعات سطحی.
prescription oral and topical retinoids
رتینوئیدهای موضعی یا خوراکی دارویی