کروماتوگرافی = Chromatography  

کروماتوگرافی = Chromatography

نویسنده:

ehsan hosnani
گردآوری، ترجمه و نگارش: احسان حُسنانی




چکیده: معادل انگلیسی کلمه یا واژه کروماتوگرافی، Chromatography می باشد.

کروماتوگرافی چیست؟


کروماتوگرافی = Chromatography
Chromatography = کروماتوگرافی، سوانگاری، یکی از پرکاربردترین روش‌های جداسازی مواد در آزمایشگاه

thin layer chromatography, TLC = کروماتوگرافی لایه نازک 

کروماتوگرافی گازی = Gas Chromatography


واژه «کروماتوگرافی» در مقالات سایت احسان حسنانی

آنالیز اسانس های روغنی

آنالیز اسانس های روغنی بسیار مشکل است. زیرا یک اسانس از صدها ترکیب تشکیل شده است. 
 آنالیز اسانس های روغنی بسیار مشکل است. زیرا یک اسانس از صدها ترکیب تشکیل شده است. کروماتوگرفی گازی معمولا برای جداسازی ترکیبات فرار استفاده می شود. طیف سنجی جرمی، برای تعیین ساختار شیمیایی. مواد قطبیده و غیرقطبیده هر دو می توانند به عنوان فاز مایع ستون کروماتوگرافی استفاده شوند. ایزومرهای نوری در اسانس های روغنی به دو فرم راستگردان و چپ گردان و همچنین مخلوط آنها وجود دارد. روش کروماتوگرافی گازی، روشی بسیار عالی برای ارزیابی ترکیبات تشکیل دهنده اسانس های روغنیست. خروجی ستون کروماتوگرافی، از یک سمت به آشکارساز و از سمت دیگر برای ارزیابی توسط انسان هدایت می شود. به این ترتیب رایحه واقعی اسانس قابل تشخیص و ثبت است. روشهای کروماتوگرافی کروماتوگرافی نام عام روشهایی است که بوسیله انها دو یا چند ترکیب در یک مخلوط به طور فیزیکی و بوسیله توزیع متفاوت بین دو فاز از یکدیگر جدا می شوند. این دو فاز عبارتند از یک فاز ساکن که می تواند جامد یا مایع باشد و یک فاز متحرک که گاز یا مایع است و به طور مداوم در فاز ساکن جریان دارد. تفکیک اجزاء مخلوط اساساً نتیجه تمایل متفاوت آنها نسبت به فاز ساکن است. در کروماتوگرافی مایع (LC) فاز متحرک یک مایع است در حالی که در کروماتوگرافی گازی (GC) فاز متحرک یک گاز می باشد. کروماتوگرافی گاز – جامد (GSC) نوعی کروماتوگرافی است که در آن فاز ساکن جامد می باشد. در کروماتوگرافی گاز مایع (GLS)، فاز ساکن مایعی است که بر روی یک تکیه گاه جامد پخش شده است. کروماتوگرافی اولین بار در سال 1906 بوسیله یک گیاه شناس روسی به نام میشل توت کشف و نامگذاری شد. او سعی داشت رنگدانه های برگهای رنگین را بوسیله عبور دادن محلول عصاره آنها از یک ستون پرشده از ذرات گچ جذب کننده از یکدیگر جدا کند. هر رنگدانه با سرعت متفاوتی به طرف پایین ستون حرکت کرده از یکدیگر جدا شدند. اجزاء جداشده در طول ستون به صورت نوارهای رنگی به آسانی قابل تشخیص بودند. از این رو این روش، کروماتوگرافی به معنای کروما (رنگ) + گرافی (نوشتن) نامگذاری شد. کروماتوگرافی مایع – مایع (LLC) این روش در سال توسط مارتین و سینژ ابداع شد. آنها به جای یک ماده جاذب جامد، به عنوان فاز ساکن از مایعی استفاده کردند که روی سطح ماده جامدی پخش شده بود و با فاز مایع متحرک غیرقابل اختلاط بود. اجزاء و ترکیبهای موجود در مخلوط بسته به میزان حلالیت بین این دو فاز پخش می شوند. به خاطر ابداع این روش مارتین و سینژ در سال جایزه نوبل شیمی را دریافت کردند. کروماتوگرافی کاغذی (PC) در این روش تفکیک بر روی ورقه های کاغذ صافی صورت می گیرد. پی بردن به مزایای کروماتوگرافی مسطح سبب پیدایش کروماتوگرافی لایه نازک TLC شد. در این روش تفکیک بر روی لایه های نازکی از ماده جاذب پخش شده بر روی صفحات شیشه ای یا صفحات سخت دیگر انجام می شود. روش TLC از زمانی که استال در سال در این زمینه کارهای زیادی انجام داد متداول شد. برای بالا بردن قدرت تفکیک ترکیبهای یونی بوسیله PC یا TLC می توان میدانی الکتریکی در طول کاغذ یا صفحه ایجاد کرد. در این صورت روشهای حاصل به ترتیب الکتروفوز کاغذی و الکتروفوز لایه نازک نامیده می شود. کروماتوگرافی گازی (GC) این روش که اخیراً در بین سایر روشها بیشترین پیشرفت را کرده است ابتدا بوسیله مارتین و جیمز در سال معرفی شد. امروزه این روش پیچیده ترین و متداولترین روش به ویژه برای مخلوط گازها و مایعات و جامدات فرار (مثل روغنهای اسانسی) میباشد. حتی برای مخلوطهای بسیار پیچیده زمان جداسازی بوسیله GC اکنون در حدود چند دقیقه است. قدرت تفکیک بالا، سرعت عمل تجزیه و حساس بودن روش GC سبب شده است که این روش تقریباً در هر آزمایشگاه شیمی متداول و مرسوم باشد. در مورد کروماتوگرافی گازی بیشتر بدانیم
مشاهده مطلب

اسانس روغنی لاواند

اسانس روغنی لاواند معمولاً از سرشاخه های گلدار گیاه و با روش تقطیر جداسازی می شود. 
 لاواند دارای رایحه ای آرامش بخش و طراوت بخش می باشد. اسانس روغنی لاواند تنش های عصبی را رفع می کند، درد را تسکین می دهد، پوست سر را ضدعفونی می کند و گردش خون مویرگی را تقویت می نماید. لغت لاواند از ریشه Lavare است که در لاتین به معنای پاکیزگی می باشد. اسانس روغنی لاواند معمولاً از سرشاخه های گلدار گیاه و با روش تقطیر جداسازی می شود. در عطرسازی قدیمی، اسانس روغنی لاواند به عنوان یکی از اجزاء استفاده می شد. اسانس روغنی لاواند در رایحه درمانی نیز کاربرد دارد. ترکیبات اصلی تشکیل دهنده اسانس روغنی لاواند لینالول ( %) و لینالیل استات (%) هستند. با روش کروماتوگرافی گازی می توان سایر ترکیبات تشکیل دهنده اسانس روغنی لاواند را شناسایی نمود.
مشاهده مطلب

کروماتوگرافی گازی چیست؟

کروماتوگرافی گازی یکی از روشهای آنالیز اسانس های روغنی است که اساس آن بر جداسازی ترکیبات بر اساس مکانیزم حلالیت در گازهای حامل است.
 کروماتوگرافی گازی GC نوعی کروماتوگرافی توزیعی است که از بسیاری جهات شبیه روشهای HPLC، کروماتوگرافی کاغذی و غیره است. وجوه تفاوت در این است که فاز متحرک یک گاز است و حرکت اجزاء و ترکیبها در ستون کروماتوگرافی و جدا شدن آنها از یکدیگر تابع نفوذ و پخش متفاوت این ترکیبها در فاز گازی است. بسیاری از تفاوتهای بین HPLC و GC از خواص فیزیکی متفاوت فاز متحرک ترکیبها مثل گرانروی، قدرت اسیدی، قدرت بازی و تراکم پذیری ناشی شده است. اما علت جدا شدن ترکیبها از یکدیگر همان متفاوت بودن ثابت توزیع در فازهای متحرک است.
 دستگاه کروماتوگرافی گازی در کروماتوگرافی گازی نیز همچون روشهای کروماتوگرافی دیگر دو پدیده دخالت دارند:
 •  فرآیندهای دینامیکی یا جریانی (از جمله انتقال جرم) که باید به وسیله سینتیک توضیح داده شوند. دستگاه کروماتوگرافی گازی یک کروماتوگراف گازی شامل قسمتهای زیر است:
 دستگاه کروماتوگرافی گازی مدل شیماتسو
 آزمایشگاه اسانس گیری موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع ستونهای کروماتوگرافی گازی متداولترین ستونهای کروماتوگرافی گازی لوله های خمیده ای هستند که از ذرات جامد نسبتاٌ یکنواخت آغشته شده به یک فاز ساکن مایع پر شده اند.
 جنس لوله نیز بستگی به نوع آزمایشهایی دارد که باید انجام شوند. معمولاً لوله های آلومینیومی و مسی به کار می روند، اما به دلیل وجود اکسیدهای حساس و فعال کاتالیتیکی روی سطوح داخلی و خارجی این فلزات، برای مواد شیمیایی فعال آلی این نوع ستونها کاربرد ندارند. از لوله های شیشه ای یا فولاد ضدزنگ نیز استفاده می شود. از نظر شیمیایی لوله های شیشه ای مناسب ترند، اما کار با آنها مشکل تر است. ستونهای لوله ای باز نازک معمولاٌ به طول 25 الی 100 متر و قطر داخلی 0.3 تا 0.6 میلیمتر بوده و از جنس فولاد ضدزنگ، شیشه یا کوارتز (سیلیس ذوب شده) هستند که از داخل با یک فاز ساکن اندود شده اند. انواع ستونهای سیلیس ذوب شده به دلیل خنثی بودن (و در نتیجه تشکیل پیکهای تیز و بدون دنباله) و انعطاف پذیری مکانیکی زیاد، محبوبیت فراوانی کسب کرده اند. انعطاف پذیری ستون ناشی از یک پوشش پلیمری خارجی روی ستون است که ستون را از رطوبت و انواع فرآیندهای فاسد کننده حفظ می کند و در نتیجه دوام و نرمی ستون حفظ می شود. البته آغشته کردن درون این نوع ستون به یک لایه فاز ساکن مایع بسیار مشکل است، اما می توان این کار را به طور شیمیایی و با تهیه فازهای پیونددار با ستون انجام داد. یعنی تقریباً همان کاری که در تهیه فازهای دارای پیوند شیمیایی با ماده پرکننده ستون در کروماتوگرافی مایع انجام می شود.
 یکی دیگر از انواع ستونهای کروماتوگرافی ستونهای کاپیلاری (موئینه) است که در همان دهه اول پیدایش کروماتوگرافی گازی مطرح شدند. اما به تدریج مورد استفاده قرار گرفتند. در سالهای 1970 با افزایش نیاز به جداسازی و تفکیک مخلوطهای پیچیده تر (به ویژه در مطالعات زیست محیطی و زیست شیمیایی) و همزمان با تکامل بیشتر ستونهای موئینه، این نوع ستونها مجدداً مطرح شدند و گسترش سریعی یافتند. آشکارسازهای کروماتوگرافی گازی سه نوع آشکارساز بسیار متداول در کروماتوگرافی گازی آنهایی هستند که بر اساس هدایت گرمایی، یونی شدن در اثر شعله، و ربایش الکترون کار می کنند. اولی که در عین حال قدیمی ترین آشکارساز است بر اساس هدایت حرارتی متفاوت گازها و بخارها کار می کند. دومی و سومی تغییرات در جریانهای الکترونی را اندازه گیری می کنند. الکترون در دومی در اثر سوزاندن نمونه تولید می شود و در سومی در اثر مواجهه با یک منبع رادیواکتیو ایجاد می گردد.
مشاهده مطلب

واژه «کروماتوگرافی» در منابع و ترجمه های احسان حسنانی



gc shimatzu
دستگاه گازکروماتوگرافی شیماتسو ژاپن
gc
شماتیک دستگاه گازکروماتوگرافی یا کروماتوگرافی گازی


مطلب قبلی: کلروفرم

مطلب بعدی: مزمن


scent marketing
مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید



درصورتی که این مطلب برای شما مفید است با کلیک روی لینک زیر آن را حمایت و توصیه کنید