دانستنی های پوست و مو: عیار حفاظت در برابر آفتاب

SPF که روی محصولات ضدآفتاب دیده می شود مخفف کلمات sun protection factor است و به صورت زیر تعریف می شود:
زمان لازم برای قرمز شدن پوست در اثر UV با استفاده از فراورده ضدآفتاب نسبت به همین زمان وقتی فراورده ضدآفتاب استفاده نشود
آنچه در تعریف نشان داده می شود این است که SPF کارایی یک فرآورده را نسبت به محدوده اشعه UVB نشان می دهد.
این عدد معیاری از میزان محافظت فراورده در برابر آفتاب است ولی معیار دقیقی نیست زیرا تأثیرات آفتاب محدود به ایجاد قرمزی نیست در ضمن با توجه به منحنی زیر تغییرات SPF با درصد کاهش دوز UV خطی نیست. چنانچه در منحنی نشان داده شده، از SPF حدود 15 به بعد افزایش SPF تاثیرچندانی روی کاهش UV ندارد، هر چند طبق تعریف، زمان لازم برای قرمز شدن پوست افزایش می یابد.
به عبارت دیگر، اعداد نسبت داده شده به این فاکتور، از نظر حسابی متناسب نیست؛ به عنوان نمونه یک فرآورده با SPF15 حدود ۹۳% از اشعه ماورای بنفش در محدوده UVB را جذب می کند، در حالی که در SPF 30 میزان جذب UVB معادل ۹۶/۷% است، و در یک فرآورده با SPF40 میزان جذب UVB به ۹۷/۵% می رسد.
اکنون FDA (Food & Drug Administration) حداکثر SPF مجاز یک فراورده ضدآفتاب را (برای اشخاص با پوست سفید و نازک که در معرض آفتاب کار می کنند) 30 معرفی کرده و در عوض استفاده مکرر این فراورده ها (چند بار در طول روز برای این افراد) توصیه شده، زیرا SPF بیش از حد بالا باعث می شود شخص زمان زیادتری را با خیال آسوده در برابر آفتاب سپری کند در ضمن ممکن است فراورده کم تر از حداقل مقدار مورد نیاز (2 میلی گرم به ازای هر cm² از پوست ) استفاده شده باشد.

احساس ایمنی کاذب

بالا بودن عدد SPF موجب ایجاد احساس ایمنی کاذب در اغلب افراد می شود و موجب می شود با خیال آسوده تری در مقابل آفتاب قرار بگیرند. این افراد معمولاً در اثر عدم تکرار و تجدید به موقع فراورده ضد آفتاب، دچار آفتاب سوختگی می شوند.

مضرات SPF بالا

کرم ها و لوسیون های با SPF بالا دارای فیلترهای شیمیایی بیشتری هستند. این مواد شیمیایی می توانند موجب آسیب دیدن بافت پوست، اختلالات هورمونی و ایجاد واکنش های آلرژیک گردند.

اندازه گیری SPF :

روش های مختلف اسپکتروسکوپی برای تعیین SPF موجود می باشد.

روشهای in vivo :

آزمونهایی که در آن از بدن موجود زنده به عنوان محیط آزمایش استفاده می شود. تست های این روش عبارتند از:
•  تیره شدن مداوم در اثر افزایش رنگدانه (persistent pigment darkening)
•  تیره شدن سریع در اثر افزایش رنگدانه (Immediate pigment darkeing)
در دو روش ذکرشده، مدت زمان لازم برای تیره رنگ شدن پوست، یک بار بدون استفاده از فراورده و یک بار همراه با استفاده از فرآورده تعیین می شود و نسبت این دو زمان برای بیان توان محافظتی در برابر اشعه UVA به کار می رود.

روشهای in vitro :

آزمونهایی که از آزمایشگاه به عنوان محیط آزمایش استفاده می شود
روشهای جریان سنجی لیزر- دوپلر
طیف سنجی انعکاسی
آنالیز DNA تخریب شده در اثر اکسیداسیون
استفاده از پوست جدا شده از شکم انسان در جراحی زیبایی به عنوان سوبسترا (substrate)
روش اصلاح شده دیفی رابسون
روش تعیین جذب طول موج های خاص
روش تعیین طول موج بحرانی
روش تعیین UVAPF
به طور معمول نسبت SPF یک فرآورده به UVAPF آن باید کمتر از 3 باشد. نکته دیگر میزان SPF مورد نیاز برای یک فرد است. بی تردید نوع پوست افراد از دیدگاه آفتاب سوختگی و تأثیر نور خورشید متفاوت است و با توجه به نوع پوست افراد مختلف به فرآورده هایی با SPF متفاوت نیاز خواهد بود.
بسیاری از کارشناسان عقیده دارند روشهای in vitro بر in vivo برتری دارند و بسیاری نیز بر عکس فکر می کنند در هر صورت این روشها می توانند مکمل یکدیگر باشند.
نکته ای که باید در مورد عدد SPF به آن دقت کرد آن است که هیچ یک از روشهای فوق دقیق نیست و ممکن است نتایج یکی با دیگری مطابقت نداشته باشد زیرا پارامترهایی مثل میزان فراورده ضدآفتاب مالیده شده، منبع نور، مدت زمان تابش پرتو UV و … که روی نتایج آزمایش موثرند ممکن است در روشهای مختلف و در نقاط مختلف جهان با یکدیگر تفاوت داشته باشند.

با توجه به اهمیت محافظت در برابر اشعه UVA از سال 2007، سازمان غذا و داروی ایالات متحده، دستورالعملی را برای تعیین ویژگی فرآورده های ضدآفتاب در برابر اشعه UVA ارائه نموده است که بر اساس درجه بندی با چهار ستاره استوار است. بر این مبنا، فرآورده ای که دارای یک ستاره می باشد، کمترین محافظت را در برابر اشعه UVA دارد؛ وجود دو ستاره بیانگر حداکثر محافظت در مقابل اشعه UVA است. بر این اساس در مورد فرآورده هایی که حتی یک ستاره نیز نداشته باشند، نوشتن عبارت «عدم محافظت در برابر اشعه UVA» بر روی فرآورده ضروری است.

1- فراورده ضدآفتاب = Sunscreen

2- محصولات ضدآفتاب = Suncare Products

3- تیره شدن = Pigmentation

4- طول موج = Wavelength

5- لیزر = Laser

6- کارایی = Efficacy

7- آفتاب سوختگی = Sun Burn

8- آلرژی = Allergy

9- رنگدانه = Cosmetic Pigments