سورفکتانت ها: دسته بندی شوینده ها  

سورفکتانت ها: دسته بندی شوینده ها

نویسنده:

سید مسیح میرمقتدایی
کارشناس ارشد تحقیق و توسعه شرکت گلتاش


چکیده: شوینده ها یا سورفکتانت ها را به روش های مختلفی دسته بندی می کنند. بر اساس ساختار شیمیایی، سورفکتانت ها به چهار دسته آنیونی، غیریونی، کاتیونی و آمفوتری طبقه بندی می شوند.
دسته بندی شوینده ها

دسته بندی ترکیبات شوینده

شوینده ها (Surfactants) را می توان از جهات مختلف دسته بندی کرد ولی بهترین و معمول ترین حالت، دسته بندی بر اساس ساختار شیمیایی قسمت آبدوست مولکول می باشد. بر این اساس این ترکیبات شیمیایی به صورت ذیل تقسیم بندی می شوند:
طبقه بندی سورفکتانت ها
Image source: http://slideplayer.com/slide/10971460/
آنیونی: قسمت فعال سطحی مولکول دارای یک بار منفی است مثل: C12H25 - CO – O-Na+
که در آن یک زنجیره آبگریز بلند، بار منفی را حمل می کند.

غیریونی: قسمت فعال سطحی مولکول دارای هیچ باری نمی باشد مثل:
C12H25 – O – (CH2CH2O)7 – H

کاتیونی: قسمت فعال سطحی مولکول دارای یک بار مثبت است مثل:

C12H25N(CH3)-3^+ Cl-
آمفوتری: قسمت فعال سطحی مولکول می تواند حال یک بار مثبت یا منفی و یا هر دو بوده که بسته به شرایط ممکن است متفاوت باشد مثل:
C12H25N+(CH3)2 – CH2COO-
شوینده های خاصی نیز وجود دارند که از نظر شیمیایی کاملاً متفاوتند مانند: سیلیکون و فلوروکربن ها که این ترکیبات مثال های خاصی از بخش آبگریز مولکول نیز هستند. انواع سیلکونی به صورت آنیونی، کاتیونی، غیریونی و آمفوتری وجود دارند ولی تمام آن ها زیر مجموعه انواع سیلیکونی می باشند.
دسته بندی مذکور یک تقسیم بندی کاملاً علمی نیست و بیشتر بر اساس مصرف مواد شوینده در صنعت شکل گرفته است. هرگونه دسته بندی مزایا و معایب خاصی دارد اما یک فهرست جامع باید خواننده را قادر ساخته تا به راحتی بتواند گروه ماهده مورد نظر را مشخص سازد.
برخی از نکات کلی در زمینه شوینده ها به قرار زیر است ولی باید توجه داشت که همیشه استثنائاتی نیز وجود دارند:
1- به طور کلی شوینده های آنیونی با انواع کاتیونی سازگار نیستند (و بالعکس).
2- غیریونی ها و آمفوتریک های حقیقی، با یک دیگر و همچنینی با انواع آنیونی و کاتیونی سازگار هستند.
3- اگر گروه آبگریز، یک زنجیره آلکیلی باشد، بهترین خواص شویندگی در محلول آبکی و در محدوده زنجیره های هیدروکربنی C10-C18 خواهد بود. زنجیره های آلکیلی بدون شاخه باعث افزایش ویسکوزیته و دارای خاصیت تجزیه پذیری زیستی بهتر و حلالیت کمتر نسبت به شوینده هایی هستند که زنجیره آن ها به صورت شاخه دار و یا حاوی حلقه است.
4- وجود بیش از یک گروه آبدوست در یک مولکول شوینده موجب افزایش حلالیت و تغییر طول ایده آل قسمت آبگریز به تعداد کربن های بیشتری می شود (طول شاخه آبگریز می تواند از مقدار اپتیمم ذکر شده فراتر رود).
5- اگر مولکول شوینده بتواند با اتیلن اکسید واکنش دهد، میزان حلالیت آن نسبت به مولکول اولیه در آب افزایش می یابد. اتیلن اکسید بیشتر، میزان این حلالیت را افزایش می دهد.
6- سولفات های آلی توسط اسیدهای داغ، به راحتی هیدرولیز می شوند. استرهای آلی هم به وسیله اسیدها هیدرولیز شده که این واکنش با قلیاها راحت تر صورت می گیرد. آمیدهای آلی نسبت به استرها و سولفات ها در واکنش های هیدرولیز شدن مقاوم تر هستند ولی سولفونات های آلی نسبت به هیدرولیز شدن با اسید داغ و یا حتی قلیای داغ مقاومند.

مطلب قبلی: تئوری شوینده ها

مطلب بعدی: پدیده جذب

منبع

کتاب « شوینده ها و مواد فعال سطحی » ترجمه سید مسیح میرمقتدایی


• دسته بندی شوینده ها

40cheragh2

کانال تلگرام اصلی

@hosnani1

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- حلالیت = Solubility
limited solubility = حلالیت محدود
2- ویسکوزیته = Viscosity ویسکوزیته، گرانروی، قوام، مقاومت در برابر جاری شدن

high viscosity at rest = ویسکوزیته بالا در حالت سکون 
مثلا رزورسینول در فرمولاسیون رنگ موبه عنوان کوپلر استفاده می شود.
3- سورفکتانت = Surfactant
biosurfactants, amphiphilic compounds produced on living surfaces = بیوسورفکتانت ها، ترکیبات آمفی فیلی (دو خصلتی) که توسط ارگانیسم های سطحی تولید می شوند 

micelles, micelle, aggregate of surfactant molecules that arrange themselves in a spherical form in aqueous solutions = میسل، مایسل، تجمع مولکول های سورفکتانت که به شکل کروی در محلول آبی
سورفکتانت، ماده فعال سطحی 
سورفکتانت، ماده فعال سطحی

surfactant or emulsifier = سورفکتانت یا امولسیفایر


تلفظ biosurfactants ↓


تلفظ surfactants ↓


تلفظ surfactants2 ↓
4- آنیونی = Anionic آنیونی، دارای بار الکتریکی منفی
5- ویسکوز = Viscose ویسکوز، با قوام
6- کاتیونی = Cationic
aluminum salts and cationic ingredients = نمک های آلومینیوم و ترکیبات کاتیونی 
کاتیونیک، کاتیونی

cationic peptide = پپتید کاتیونی
7- هیدرولیز = Hydrolysis
8- شویندگی = Detergency پاک کنندگی، دترجنسی

Detergency mechanism = مکانیسم شویندگی
9- آمفوتری = Amphoteric آمفوتری، آمفوتریک
10- قلیا = Alkali
alkalizing agent = عامل قلیایی کننده، ماده ای که به محصول خاصیت قلیایی می دهد، مثل آمونیاک در رنگ مو
قلیاها، مواد قلیایی، بازها، مواد با خاصیت بازی
قلیا، باز متضاد اسید

alkalizing ingredient = ماده قلیایی کننده
پودرهای آرایشی که به فرم نرم و پرس نشده عرضه می شوند. در مقابل پودرهای فشرده
alkalinity = قلیاییت


تلفظ alkalizing ingredient ↓
11- قلیاها = Alkalis قلیاها، مواد قلیایی، بازها، مواد با خاصیت بازی
12- سیلیکون = Silicon
silicone oil, liquid polymerized siloxane with organic side chains. The most important member is polydimethylsiloxane = روغن سیلیکون، سیلوکسان مایع پلیمریزه شده دارای شاخه های آلی و ارگانیک

to substitute silicones = برای جایگزین کردن با ترکیبات سیلیکونی (دایمتیکون ها و سیلوکسان ها )

silicone-like skin feel = احساس لمس پوستی شبیه سیلیکون، نرم و لغزنده مثل سیلیکون 

silicone free = عاری از سیلیکون، بدون سیلیکون 

Silicone Elastomer Blend, Dow Corning® 9040, a mixture of high molecular weight silicone elastomer in cyclopentasiloxane = آمیزه الاستومر سیلیکون 

silicon rubber replica = رپلیکای سیلیکون کائوچو

silicone-based primers = پرایمرهای سیلیکونی

silicone coated = پوشیده با سیلیکون
آنزیم های فلزی تجزیه کننده پروتئین که مهار آن ها در پیری پوست مورد توجه قرار می گیرد. سیلیکون 


تلفظ silicon ↓
13- سورفکتانت = Surfactants
biosurfactants, amphiphilic compounds produced on living surfaces = بیوسورفکتانت ها، ترکیبات آمفی فیلی (دو خصلتی) که توسط ارگانیسم های سطحی تولید می شوند 
سورفکتانت، ماده فعال سطحی 


تلفظ biosurfactants ↓


تلفظ surfactants ↓


تلفظ surfactants2 ↓
14- شیمی = Chemistry
organic chemistry = شیمی آلی 
شیمی 


تلفظ chemistry ↓


تلفظ organic chemistry ↓

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید