سورفکتانت ها: الکل سولفات ها  

سورفکتانت ها: الکل سولفات ها

نویسنده:

سید مسیح میرمقتدایی
کارشناس ارشد تحقیق و توسعه شرکت گلتاش

نامگذاری

مخففها: AS، الکل سولفات (استفاده شده در این کتاب)؛ ALS، آمونیوم لوریل سولفات؛ FAS، فتی الکل سولفات؛ LAS، گاهی استفاده می شود ولی بیشتر برای آلکیل بنزن سولفونات ها یا سولفونات های آلکانهای خطی (پارافین سولفوناتها) استفاده می شود. به همین دلیل ممکن است موجب سردرگمی شود.
نامگذاری عمومی: الکل سولفات ها
مثال: سدیم لوریل سولفات ها C12H25SO4Na

تعریف

الکل سولفات ها تنها از الکل های نوع اول خطی که از ترکیبات طبیعی یا به وسیله روش های سنتزی بدست آمده اند، تهیه می شوند. الکل سولفات ها در فرم اسیدی پایدار نبوده، لذا تنها نمک های آن ها به صورت تجاری موجود هستند که متداول ترین نوع، نمک سدیمی آن است. نمک های آمینی بر پایه منو، دی یا تری اتانول آمین و آمونیاک نیز به وسیله بیشتر تولیدکننده ها به بازار عرضه می شود؛ که عموماً اکتیو آن ها بین 30 تا 40 درصد است. محلول های 60-70 درصدی نیز قابل تولید بوده و گاهی توسط تولیدکنندگان تهیه می شوند. الکل سولفات ها امروزه به وسیله عمل سولفاسیون الکل ها با تری اکسید گوگرد تولید می شوند.

خواص عمومی

1- حلالیت: نمک های سدیمی متداول C12-C14 (دودسیل) الکل سولفات، در غلظت بیش از %30 ایجاد ژل می کنند. در زیر %30 در دمای نرمال به صورت مایع هستند ولی با افت دما به زیر 25oC به صورت خمیر نرمی در می آیند (نقطه Kraft، فصل 1). نمک های آمینی (DEA, MEA یا TEA) حلالیت بهتری دارند. DEA حلالیت کمتری نسبت به TEA دارد ولی محلولی با ویسکوزیته کمتر تولید می کند. نمک های آمینی در حین انبارش تیره می شوند بخصوص اگر در معرض نور قرار گرفته باشند. نقطه Kraft به توزیع زنجیره های کربنی در الکل مادر بستگی دارد. یک توزیع وسیع زنجیره کربنی موجب ایجاد نقطه Kraft پایین تری (حدود 10oC) شده و باعث روانی محصول در دمای اتاق می شود. محلول های فتی الکل های سولفاته نقاط ابری شدنی زیر دمای اتاق دارند که این حالت بسته به تولیدکنندگان متفاوت است. دلیل اصلی این تفاوت و مغایرت ها مقدار الکترولیت و الکل آزاد باقیمانده محصول می باشد.

2- پایداری شیمیایی: نمک هر دو نوع الکل های نوع اول و دوم سولفاته شده تحت شرایط اسیدی ناپایدار است.

3- ویسکوزیته محلول آبکی: ویسکوزیته محلول در حدود غلظت های %30-40 به سرعت افزایش یافته و به صورت ژله ایی در می آید. ولی در حدود غلظت های %60-70 به یک مایع نسبتاً روان تبدیل شده که مجدداً با افزایش غلظت، ژله ایی می شود. مقادیر حداقل غلظت های مورد نیاز جهت تغییر فرم محلول، متناسب با نوع الکل سولفاته شده مصرفی تغییر می کند، همچنین برخی از ناخالصی ها مانند الکل سولفاته نشده نیز در این مورد مؤثر خواهند بود. این مقدار حداقل، به وسیله دما نیز تحت تأثیر قرار می گیرد. ویسکوزیته محلول های آبکی را با افزودن الکل های زنجیره کوتاه و گلیکول ها می توان کاهش داد در حالی که آلکانول آمیدها (و نمک) به راحتی ویسکوزیته را افزایش می دهند. ویسکوزیته در اثر افزایش الکترولیت افزایش می یابد. مشتق نمک MEA نسبت به TEA به افزایش نمک های معدنی حساستر است (خصوصاً یون کلر). اثر نمک بر روی ویسکوزیته به غلظت الکل های چرب واکنش نداده هم بستگی دارد. برای افزایش گرانروی نمک TEA از آلکانول آمیدها یا کوکوآمیدو پروپیل بتائین استفاده می شود.

4- سازگاری با یون های آبکی: انواع دارای زنجیره های کوتاه (C10) در آب سخت پایدارند ولی با افزایش طول زنجیره هیدروکربنی حساسیت به سختی آب نیز افزایش می یابد. نمک های منیزیمی بیش از نمک های سدیمی موجب پایداری در آب های سخت شده و دارای تحمل زیادتری در شرایط قلیایی هستند.

5- خواص فعالیت سطحی:
CMC سدیم دودسیل سولفات با جرم مولکولی 288/3 gr/mol برابر 8×〖10〗^(-3) M (0/24 درصد)؛ CMC سدیم اکتا دسیل سولفات با وزن مولکولی 372/5 gr/mol برابر 2×〖10〗^(-4) M (0/007 درصد) است.

6- خواص کاربردی:
الف- کف کنندگی: میزان کف و پایداری آن در آب های سخت بیش از اب های نرم است؛ بهترین میزان کف با مخلوط C12-C14 (خصوصاً اگر مقداری الکل آزاد در آن باقیمانده باشد) از نظر کمی و کیفی در آب های سخت ایجاد می شود (حباب های ریز و کف کرم مانند تولید می کند)، C8-C10 کاهش دهنده کف است؛ C10 کف لحظه ایی را افزایش می دهد؛ C14 کفی با پایداری و حجم کمتری نسبت به مخلوط C12-C14 ایجاد می کند؛ C16-C18 کف کمی دارد.
ب- خواص مرطوب کنندگی: عوامل مرطوب کننده خوبی هستند ولی عمل سولفاسیون در طول زنجیره مولکول (الکل نوع دوم) ایجاد یک زنجیره با یک شاخه کوچک کرده که دارای خصلت مرطوب کنندگی با کاهش طول زنجیره آبگریز افزایش می یابد. امولسیفایر بسیار خوب (خصوصاً برای سبوم)؛ شویندگی عالی.

7- عیوب: پایداری ضعیف هیدرولیتیکی

کاربردها

1- زداینده های خانگی: سولفات الکل حاصل از پیه می تواند در زداینده های قوی جایگزین LABS شود که با این کار محصولات دارای کف کمتر ولی اندکی شویندگی بیشتر خواهند شد. ترکیب پیه به صورت زیر است:
2- شامپوها و مواد آرایشی: دی اتانول آمین لوریل سولفات اغلب جهت بهبود قدرت پاک کنندگی به همراه لورآمینو پروپیونات ها (آمفوتر) استفاده می شود. در گذشته سدیم لوریل سولفات شوینده اصلی شامپو بود ولی حلالیت کمی داشته (به علت وجود ترکیبات معدنی حاصل از پروسه کلروسولفونیک اسید) و جهت ایجاد محلولی شفاف، به آلکانول آمیدها (کوکو منو اتانول آمید با درصد 10-15) یا گلیکول ها نیاز بوده است. اما این ترکیب برای کرم ها و خمیرها بسیار مناسب است.
روش های جدید تولید (با SO3) الکل سولفات هایی با محتوای مواد معدنی کم، الکل کم و در نتیجه با نقطه ابری شدن چایین را امکان پذیر کرده است. برای خمیرها و کرم ها ممکن است افزودن الکل یا نمک جهت ایجاد ناپایداری لازم باشد. گاهی از الکل های C14-C18 برای افزایش ویسکوزیته یا کدورت استفاده می شود. نمک تری اتانول آمین به علت حلالیت بهترف محصولات شفافی ایجاد می کند.
افزودن سارکوزینات با TEA سولفات جهت افزایش میزان کف، توصیه می شود. این در حالی است که TEA سولفات جای خود را به نمک آمونیوم (که ارزان تر بوده و مشکل ایجاد نیتروزو را ندارد)، انواع آمفوتری و منواستر سولفوسوکسینات ها داده است. در حال حاضر آمونیوم لوریل سولفات در بیشتر شامچوها و بیش از دیگر شوینده های آنیونی استفاه می شود. ادعا می شود نمک آمونیوم تحریک کنندگی کمتری نسبت به نمک سدیمی دارد. بهینه ترین مقدار الکل مخلوط شده در شامپو C12 %70-75؛ C14%25-30 است.
3- منسوجات: شویندگی در دمای چایین برای الیاف های ظریف و حساس؛ کند کننده رنگرزی در صورتی که گروه های آمین در الیاف وجود داشته باشند؛ دیسپرس کننده رنگ در محیط های آبکی. مشخصات مواد فعال: عموماً %30-40 برای محلول های آبکی متوسط جرم مولکولی: 290-310 برای نمک سدیمی الکل C12-C14 توزیع زنجیره کربنی: DEA,MEA آزاد کمتر از %3 ترکیبات سولفاته نشده: حداکثر تا %5 ولی بیشتر محصولات کمتر از %1 حاوی آن ها هستند. سدیم سولفات: تا 2 درصد. سدیم کلراید: باید کمتر از 0/1 درصد باشد. نقطه ابری شدن (نقطه Kraft): 10-25℃ ویسکوزیته: می تواند در رنج وسیعی تغییر کند.

مطلب قبلی: سولفات ها

مطلب بعدی: الکل اتر سولفات ها

منبع

کتاب « شوینده ها و مواد فعال سطحی » ترجمه سید مسیح میرمقتدایی


• الکل سولفات ها

40cheragh3

کانال تلگرام اصلی

@hosnani1

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- حلالیت = Solubility
limited solubility = حلالیت محدود
2- سبوم = Sebum
sebocyte, any of the cells that make up the sebaceous glands, and secrete sebum = سبوسیت، سبوسایت، سلول های تشکیل دهنده غدد سبابه که سبوم ترشح می کنند 

sebumeter = سبومتر، دستگاه سنجش میزان سبوم پوست

scalp excess sebum = چربی های اضافی پوست سر
دانه هایی با خاصیت فلورسنت که برای تقلید از ملانوزوم در آزمایش ارزیابی ممانعت از ملانوزوم برای اثربخشی وایت اسنس استفاده شد.
sebum triglycerides = تری گلیسیرید های سبوم

sebum in the sebaceous glands = سبوم در غدد سبابه 
بالم، بوم یا بلسان به پمادهای معطری گفته می شود که برای رفع مشکلات پوستی استفاده می شوند. بالم لب را بوم لب و بلسان لب هم ترجمه کرده اند. بوم معادل فرانسوی کلمه بالم است و معنای لغوی آن در فرانسوی، مرهم می باشد.
excess sebum = سبوم اضافی 

sebum production = تولید سبوم
سبوم


تلفظ sebum in the sebaceous glands ↓


تلفظ sebum ↓


تلفظ sebum2 ↓
3- ویسکوزیته = Viscosity ویسکوزیته، گرانروی، قوام، مقاومت در برابر جاری شدن

high viscosity at rest = ویسکوزیته بالا در حالت سکون 
مثلا رزورسینول در فرمولاسیون رنگ موبه عنوان کوپلر استفاده می شود.
4- آنیونی = Anionic آنیونی، دارای بار الکتریکی منفی
5- مشک = Musk
6- ویسکوز = Viscose ویسکوز، با قوام
7- سنتزی = Synthetic
synthetic detergents = دترجت های صناعی، شوینده های سنتزی
سنتزی، مصنوعی، صناعی

synthetic chemicals = مواد شیمیایی سنتزی

synthetic polymer = پلیمر سنتزی 
مثال: میزان سبوم در دو طرف پیشانی با سبومتر اندازه گیری شد.

تلفظ synthetic chemicals ↓
8- ناخالصی = Impurity ناخالصی، آلودگی
9- نرمی = Softness نرمی
10- الکترولیت = Electrolite الکترولیت 
11- آمونیاک = Ammoniac آمونیاک
12- گلی = Floral
hyrdosol, Herbal distillates, floral waters, hydrosols, hydrolates, herbal waters, and essential waters, are aqueous products of distillation. = هیدروسل، مقطره گیاهی، گلاب، هیدرولات ها، آب اسانسی، محصول آبی تقطیر
پلی هولوزیدها مشابه هیالورونیک اسید تا چندین برابر حجم خود آب جذب می کنند. فلورال، بر پایه رایحه گل ها
13- مواد آرایشی = Cosmetic Materials مواد آرایشی
14- آمونیوم = Ammonium آمونیوم
15- جار = Jar

تلفظ blender jar ↓
16- سختی آب = Hardness Of Water
17- ناپایدار = Unstable ناپایدار
18- نرم = Loose
adherent and loose white flakes = پوسته های سفید نرم و چسبنده

loose powder = پودرهای نرم
شل، نرم


تلفظ loose powder ↓
19- بتائین = Betaine بتائین، کوکامیدو پروپیل بتائین سورفکتانت آمفوتری رایج در شامپوها که برای افزایش کف و قوام و همچنین افزایش ملایمت شامپو استفاده می شود. 

cocamidopropyl betaine = کوکامیدو پروپیل بتائین، سورفکتانت آمفوتری


تلفظ cocamidopropyl betaine ↓
20- شویندگی = Detergency پاک کنندگی، دترجنسی

Detergency mechanism = مکانیسم شویندگی
21- سولفاسیون = Sulfation سولفاتاسیون، سولفاسیون، سولفاته کردن
22- آمفوتری = Amphoteric آمفوتری، آمفوتریک
23- آب سخت = Hard Water آب سخت


تلفظ hard water ↓
24- قلیا = Alkali
alkalizing agent = عامل قلیایی کننده، ماده ای که به محصول خاصیت قلیایی می دهد، مثل آمونیاک در رنگ مو
قلیاها، مواد قلیایی، بازها، مواد با خاصیت بازی
قلیا، باز متضاد اسید

alkalizing ingredient = ماده قلیایی کننده
پودرهای آرایشی که به فرم نرم و پرس نشده عرضه می شوند. در مقابل پودرهای فشرده
alkalinity = قلیاییت


تلفظ alkalizing ingredient ↓
25- امولسیفایر = Emulsifier
co-emulsifier = کمک امولسیون کننده، ترکیباتی که با کاهش اندازه ذرات و معلق کردن ان ها به امولسیون کردن کمک می کنند. 

lamellar emulsifier = امولسیون کننده های لاملار 
امولسیون ساز، امولسی فایر

surfactant or emulsifier = سورفکتانت یا امولسیفایر

co-emulsifiers = کمک امولسیون کننده 


تلفظ emulsifier ↓
26- سولفوسوکسینات = Sulfosuccinate سولفوسوکسینات، نوعی ماده سورفکتانت آنیونی ملایم
27- سدیم لوریل سولفات = Sodium Lauryl Sulfate سدیم لوریل سولفات 


تلفظ sodium lauryl sulfate ↓
28- تری اتانول آمین = Triethanolamine تری اتانول آمین
29- انبارش = Storage
storage, shipment and retuns of products = انبارش، حمل و نقل و بازگرداندن محصولات
انبارش، نگهداری در انباز، ذخیره کردن


تلفظ storage, shipment and retuns of products ↓
30- دی اتانول آمین = Diethanolamine دی اتانول آمین 


تلفظ diethanolamine ↓
31- شامپوها = Shampoos
selenium shampoos, Shampoos containing selenium sulfide such as Head & Shoulders. Selenium sulfide is a key ingredient in dandruff shampoos; it treats seborrheic dermatitis, dandruff and tinea versicolor. = شامپوهای حاوی سلنیوم سولفید مثل برخی شامپوهای هد اندر شولد؛ سولفید سلنیوم یکی از ترکیبات کلیدی در شامپوهای ضدشوره است و سبوره درماتیت را نیز درمان می کند

shampoos, shampoo = شامپو، شامپوها 


تلفظ selenium shampoos ↓


تلفظ shampoos ↓
32- عیوب = Blemishes
blemishes, blemish, small mark or flaw on the face = بلمیش، لکه یا عیوب کوچک روی پوست
33- شیمی = Chemistry
organic chemistry = شیمی آلی 
شیمی 


تلفظ chemistry ↓


تلفظ organic chemistry ↓
34- لوریل = Lauryl
sodium lauryl sulfate = سدیم لوریل سولفات 


تلفظ lauryl ↓


تلفظ sodium lauryl sulfate ↓

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید