دی اکسان چیست؟ 

تلگرام آرایشی بهداشتی تبلیغ کتاب شوینده ها

دی اکسان چیست؟

نویسنده:

ehsan hosnani
گردآوری، ترجمه و نگارش: احسان حُسنانی
مهندس شیمی - مترجم و پژوهشگر صنایع آرایشی بهداشتی


چکیده: دی اکسان محصول جانبی فرآیند اتوکسیلاسیون یا اتوکسیله کردن ( فرآیند افزودن اتیلن اکساید به اسید چرب) می باشد. دی اکسان یکی از آلاینده های شامپوهای حاوی سدیم لوریل اتر سولفات می باشد و چیزی نیست که عمدا به شامپو و محصولات آرایشی بهداشتی اضافه شود. مطابق استاندارد ایران، حد مجاز دی اکسان برای شامپوی بزرگسال و شامپوی بچه 10 میکروگرم بر گرم می باشد و روش آزمون نیز برای آن ابداع شده است.
دی اکسان چیست؟
دی اکسان چیست؟
برخی از سورفکتانت ها مثل سدیم لوریل اتر سولفات که اصطلاح تجاری آن تگزاپون است، در ترکیب بسیاری از محصولات پاک کننده آرایشی بهداشتی مثل شامپوها و لوسیون ها استفاده می شود. در طی فرآیند تولید سدیم لوریل اتر سولفات، فرآیندی به نام اتوکسیله شدن وجود دارد که در واقع فرآیند افزودن اتیلن اکساید به اسید چرب است. محصول جانبی این واکنش ماده ای ناخواسته به نام دی اکسان است که به صورت ناخالصی در مواد اولیه آرایشی بهداشتی باقی می ماند.
دی اکسان
1و4- دی اکسان را معمولا به اختصار دی اکسان می نامند زیرا سایر ایزومرهای آن نایاب است.
اوایل سال ۸۹ خبر مرجوع شدن شامپوهایی که از ایران به قطر صادر شده بود، از خبرگزاری های رسمی کشور منتشر شد. در آن خبر آمده بود که به علت وجود ماده سمی دی اکسان در شامپوهای ایرانی، کشور قطر واردات این شامپوها را ممنوع کرده و محموله های ارسالی را مرجوع نموده است.
هشدارها در مورد دی اکسان
بسیاری از ایرانی ها با شنیدن این خبرها نگران شدند و دیدگاه های تاثیر برانگیزی درج نمودند. مگر خون قطری ها از ما رنگین تر است؟ این که چرا مصرف شامپوهای الوده برای ما ایرانی ها رواست ولی برای آن ها روا نیست؟
dioxane Iran
این موضوع باعث شد که خبرگزاری ها مسؤولین را فرا خوانده و با آنها در خصوص خطر دی اکسان در شامپوها مصاحبه کردند. از آنجا که اطلاعات زیادی در مورد دی اکسان در دسترس نیست، مسؤولین نیز جواب های مبهمی می دادند و به ذکر این توضیح که دی اکسان از محصولات جانبی ایجاد شده در مرحله تولید مواد اولیه شامپو است و این که در حال حاضر امکان انجام آزمایش تعیین مقدار دی اکسان در محصول نهایی که همان شامپو باشد وجود ندارد، بسنده می کردند.
آبان ماه سال ۸۹ بود که یکی از شرکتهای واردکننده محصولات آرایشی بهداشتی در خصوص مشکل دی اکسان از من درخواست مشاوره نمود. مشکل اینجا بود که شرکت تولیدکننده، میزان دی اکسان را در شامپوها اعلام نکرده بود و وزارت بهداشت نیز از ورود آن محموله که توسط یکی از معتبرترین شرکتهای فرانسوی تولید شده بود ممانعت می کرد.
راه حل ارائه شده آن بود که با شرکت تولیدکننده مکاتبه نموده و از آنها خواستم برگ آنالیز سورفکتانت های اتوکسیله (همه آنهایی که به eth ختم می شوند مثل myreth ، oleth ، laureth ، ceteareth و همچنین پلی اتیلن گلایکول) را ارسال کنند. همچنین از آنها خواسته شد نامه ای در سربرگ شرکت صادر کنند و در آن گواهی کنند که میزان دی اکسان در محصولات تولیدی از ۱۰ppm بیشتر نیست.
استاندارد دی اکسان
حد مجاز دی اکسان در شامپو مطابق استاندارد ۳۵۷۲ ایران
این عدد را از استاندارد ملی مربوط به شامپو تحت شماره ۳۵۷۲ حد مجاز دی اکسان در شامپوها استخراج شد. از آن پس روی گواهی های بهداشت سالانه نیز عبارت زیر درج گردید:
If traces of dioxane are found, they conform to the standard of European Union (Cosmetic Directive 76/768/EEC and amendments)
البته بعد از یکی دو سال مشخص شد مسئله دی اکسان آن قدرها هم نگران کننده نبوده و مقدار آن در شامپوها در حدی نیست که به کسی آسیب چندانی وارد کند و به این ترتیب حساسیت ها کم شد و امروزه خطر دی اکسان به ندرت خبرساز می شود.

اندازه گیری دی اکسان

روش تعیین مقدار دی اکسان در سال 94 توسط مرکز آزمایشگاه های مرجع سازمان غذا و دارو با همکاری آزمایشگاه سپید که یکی از آزمایشگاه های همکار سازمان غذا و دارو است، ارائه گردید و این روش در کارگاه آموزشی جایگاه کارایی و ایمنی فرآورده های آرایشی بهداشتی که توسط مرکز تحقیقات فرآورده های آرایشی و بهداشتی برگزار شد، به صورت تئوری و عملی آموزش داده شد.
منبع
zolfaghari
خانم مهندس ذوالفقاری
رئیس آزمایشگاه آرایشی و بهداشتی مرکز آزمایشگاه های مرجع سازمان غذا و دارو

منابع:

دی اکسان و خطرات آن
safecosmetics.org 1,4-dioxane


مطلب قبلی: آمار واردات

مطلب بعدی: خطرات آرایشی تقلبی

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- لوسیون = Lotion
Oil-control lotion = لوسیون کنترل چربی 

unscented lotion = لوسیون بدون بو که قبل از مصرف عطر و ادکلن استفاده می شود


تلفظ unscented lotion ↓
2- وزارت بهداشت = Ministry Of Health
3- سورفکتانت = Surfactant

تلفظ biosurfactants ↓


تلفظ surfactants ↓


تلفظ surfactants2 ↓
4- اتوکسیله = Ethoxylated
5- مواد اولیه = Raw Materials
aminofunctional raw materials = مواد اولیۀ دارای گروه عاملی آمینی 


تلفظ raw materials ↓
6- سمی = Toxic
acute oral toxicity = مسمومیت دهانی حاد 

aquatic toxicity = سمیت آبی 

cytotoxicity = سمیت سلولی 

ecotoxicity = سمیت محیطی 

non toxic = غیر سمی

phototoxicity = سمیت نوری 


تلفظ exposure to toxic chemicals ↓


تلفظ non toxic ↓


تلفظ toxicity ↓
7- دی اکسان = Dioxane
8- سازمان غذا و دارو = Food And Drug Administration
9- پلی اتیلن = Polyethyene
10- تگزاپون = Texapon
11- اوره = Urea

تلفظ urea ↓
12- سدیم لوریل اتر سولفات = Sodium Lauryl Ether Sulfate
13- اسید چرب = Fatty Acid
coconut fatty acid diethanolamide = کوکونات فتی اسید دی اتانول آمید
از انواع سورفكتانت هاي نانيونيك است كه در محصولات آرايشي و بهداشتي مصرف زيادي دارد. مایعی گرانرواست که به عنوان ماده کف زا مورد استفاده قرار می گیرد. کوکونات فتی اسید دی اتانول آمید از ترکیب روغن کوکونات با دی اتانول آمین در حضور کاتالیزور تولید میشود. مایع ویسکوز زرد کمرنگی است که در گروه مواد فعال سطحی غیر یونی قرار دارد.
non-esterified fatty acids, NEFA = اسیدهای چرب استری نشده

unsaturated fatty acid = اسیدهای چرب غیر اشباع
اسید چربی که در آن زنجیره کربن می تواند اتم های هیدروژن بیشتری جذب نماید.
exogenous fatty acids = اسیدهای چرب منابع خارجی
14- جار = Jar

تلفظ blender jar ↓
15- اتیلن اکساید = Ethylene Oxide
16- مرجوع = Returned
17- استاندارد ملی = National Standard

مطلب فوق را در شبکه های اجتماعی زیر با دوستانتان به اشتراک بگذارید



اگر مطالعه این مطلب برایتان مفید بود، روی دکمه زیر کلیک کنید !