چکیده: دپنتنول یا پرو ویتامین B5 برای رطوبت رسانی به پوست و همچنین خواص تسکینی اش در محصولات آرایشی بهداشتی استفاده می شود.
نویسنده:
احسانحُسنانی
مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای
پکیج آموزشی
مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.
پانتنول و دکسپانتنول
پانتنول یا پروویتامین ب5 به نام پنتوتنول و پنتوتنیل الکل نیز شناخته می شود.
ایزومر نوری راست گردان پنتنول را دکسپانتنول می نامند.
پنتنول محلول در آب و پایدار است. وزن مولکولی پایینی دارد و به راحتی به داخل لایه شاخی نفوذ می کند.
کاربردهای دکسپانتنول
پانتنول برای درمان زخم ها، کبودی ها، اسکارها، سوختگی ها، ترمیم بخیه های جراحی و درماتوزها کاربرد دارد.
دکسپانتنول پیش ساز پنتوتنیک اسید (ویتامین ب5) است. پنتوتنیک اسید بخشی از کوانزیم A است که در انتقال گروه آسیل در فرایند بیوسنتز لیپیدها ایفای نقش می کند. با افزایش سنتز لیپیدهای پوستی، سد دفاعی پوست را اصلاح می کند.
پنتنول با افزایش تکثیر و تقسیم فیبروبلاست ها و re-epithelialization اپیدرمال در ترمیم زخم ها نقش دارد.
اخیرا کشف شده که پانتنول را می توان به عنوان ابزاری برای افزایش نفوذ سایر ترکیبات به داخل پوست استفاده کرد.
ویژگی های پانتنول
پانتنول موضعی به خوبی توسط پوست تحمل می شود. پوست را رطوبت رسانی می کند. زبری پوست را کاهش می دهد. قوام و خاصیت ارتجاعی پوست را بهبود می بخشد. از پوست در برابر عوامل تحریک و آسیب های ناشی از سدیم لوریل سولفات محافظت می کند. تسکین دهنده پوست، ضدالتهاب و ضدخارش است.
Antipruritic = ضدخارش
رطوبت رسانی
پانتنول خاصیت هیگروسکوپی (جذب آب) دارد. یک مرطوب کننده موثر برای لایه شاخی می باشد و در کنار گلیسرول اثربخش تر هم می شود. خشکی، زبری، خارش و قرمزی پوست را برطرف می کند. برای درمان درماتیت آتوپیک، ایکتیوز، پسوریازیس و درماتیت تماسی موثر است.
همچنین عوارض جانبی پوستی ناشی از رتینوئید تراپی (اسیدتراپی با رتینوئیدها) را کاهش می دهد.
پانتنول به خاطر رطوبت رسان بودنش برای محصولات مراقبت از مو نیز ماده موثره خوبی به شمار می آید. خاصیت ارتجاعی مو را افزایش می دهد، مو را نرم می کند و شانه کردن مو را آسان می کند.
پرو ویتامین و ویتامین
پنتنول، پانتنول، پنتوتنول واژه های مترادف هستند.
دپنتنول یا دکسپنتنول ایزومر نوری راست گرد پنتنول است.
پانتنول یا دکسپانتنول به عنوان پیش ساز ویتامین ب5 یا پروویتامین ب5 می شناسند.
پرو ویتامین ها در پوست تبدیل به ویتامین می شوند.
مثلا پانتنول (پرو ویتامین ب5) در پوست متابولیزه شده و توسط سیستم های آنزیمی پوست تبدیل به پانتوتنیک اسید (ویتامین ب5) می شود.
«ویتامین ب5» یا پنتوتنیک اسید به ویتامین پوست و مو معروف است. وجود ویتامین ب5 باززایی اپیتلیوم ها (سلولهای پوششی) و ترمیم زخم های پوستی ضروری است. این ویتامین یک عنصر مهم در متابولیسم (سوخت و ساز) سلولی به شمار می رود.
دپنتنول قدرت نفوذ بالایی در پوست دارد. به همین علت می توان از این ماده به عنوان یک ماده فعال (اکتیو) بسیار موثر در محصولات آرایشی استفاده نمود. دپنتنول علاوه بر اینکه رطوبت را خوب نگه می دارد ، خواص تسکینی نیز دارد و احساس سوزش ناشی از پوست دهیدراته را کاهش می دهد.
ایزومر نوری D پانتنول، تحت عنوان دکسپانتنول، کاربرد وسیعی در داروسازی دارد.
پانتنول محلول در آب، پایدار و با وزن ملکولی پایین است و به راحتی به لایه شاخی نفوذ می کند.
پانتنول به صورت موضعی برای درمان زخم، کوفتگی، اسکار، زخم های ناشی از فشار، سوختگی، جای زخم پس از جراحی و درماتوز به کار می رود.
مکانیسم اثر این ویتامین به طور دقیق شناخته نشده است. پانتوتنیک اسید جزیی از ساختار کوآنزیم A می باشد، که در مسیر بیوسنتز اسیدهای چرب نقش دارد. این ویتامین با تأثیر بر ساخت لیپیدها در اصلاح وضعیت چربی های پوست و به دنبال آن وضعیت عملکرد و سلامت پوست مؤثر می باشد و سبب ترمیم زخم می گردد. این ویتامین بر تمایز فیبروبلاست ها و افزایش تولید سلول های اپیدرم نیز تأثیر دارد که بر روند ترمیم زخم مؤثر است.
پانتنول موضعی به خوبی توسط پوست تحمل می شود. استفاده از این ماده سبب هیدراسیون پوست (این ویتامین تا حدودی اثر جاذب الرطوبه نیز دارد)، صاف شدن سطح پوست، افزایش الاستیسیته درم، محافظت در برابر عوامل تحریک زا، اثر ضد التهاب و تأثیر ضد خارش می گردد. به طور معمول این ویتامین در محدوده 1% در فرمولاسیون فرآورده ها به کار می رود.