آشنایی با پیشه عطرسازی یا عطاری

بینی چیست؟

بینی یا nose یک اصطلاح عامیانه است که به افرادی اطلاق می شود که شامه تیزی دارند و به حرفه عطرسازی مشغولند. بینی این افراد قادر به تشخیص بوهای پیچیده است.

برای اینکه یک نفر بتواند به عنوان عطرساز در کمپانی های بزرگ عطرسازی شروع به کار کند، علاوه بر استعداد ذاتی بویایی، باید حدود سه سال آموزش ببیند. در این سه سال باید بتوانند رایحه 2000 ماده معطر را به خاطر بسپارند. بعد از آن در کنار عطرسازهای ماهرتر به عنوان دستیار کارآموزی کنند تا هنر عطرسازی را بیاموزند.

خانم ترودی لورن عطرساز استه لودر در پاسخ به این سوال که چگونه وارد پیشه عطرسازی شد گفت: رشته بیوشیمی خوانده بود و در آزمایشگاه شیمی تجزیه یک شرکت عطرسازی کار می کرد. یک روز در آن شرکت از او تست بویایی گرفته شد و از او خواستند که مواد معطر را شناسایی کند. چون در تشخیص بوها موفق بود، او را وارد دوره های عطرسازی کردند و به این ترتیب وارد این پیشه شد.
یکی از عوامل کلیدی موفقیت در این کار داشتن عشق است. با وجور سختی هایی که دارد، تنها کسانی می توانند در این کار موفق باشند که عاشق عطر و رایحه باشند و از این کار لذت ببرند.
شاید از خودمان بپرسیم چگونه می توان 2000 ماده مختلف را به خاطر سپرد. لغت ها و شعرها را می توان نوشت و چند بار از روی آن خواند. اما رایحه عطر را که نمی توان نوشت! پس چطور باید حفظ کرد؟ یکی از جالب ترین تکنیک هایی که عطرسازها برای به خاطر سپردن روایح استفاده می کنند راهکار زیر است:
عطر را روی کاغذ تست بو کنید. آن را کنار بگذارید، سپس اولین چیزی که به ذهنتان خطور می کند و به رایحه آن عطر ربط پیدا می کند را بنویسید. این کار کمک زیادی در به خاطر سپردن روایح می کند.


بخش کوتاهی از مصاحبه با خانم ترودی لورن را به صورت کلیپ کردم، روی آن زیر نویس گذاشتم و در صفحه اینستاگرامم به اشتراک گذاشتم.
آدرس صفحه اینستاگرام من:
Ehsan.hosnani


 

سختی های بینی شدن را بدانیم

البته ذکر این نکته خالی از لطف نیست که کار کردن به عنوان «بینی» در شرکت های عطرسازی علاوه بر هیجان، سختی های خودش را نیز دارد. شما در طول روز با انواع اقسام بوها سروکار خواهید داشت. در کارگاه های مدرن عطرسازی این کار در اتاق های با تهویه مناسب انجام می شود. اما در صورت نداشتن تهویه، بینی شما در معرض انواع و اقسام بوها قرار می گیرد و پس از مدتی ممکن است سردرد های وحشتناک به سراغتان بیاید. بنابراین اگر به پیشه عطرسازی مشغول هستید، تهویه را بسیار جدی بگیرید.

در کارگاه آموزشی اسانس گیری در خدمت آقای احمد قنبری از مجله عطر و طعم بودیم. ایشان در این کلاس از مشکلات کارکردن در سیستم های بویایی گفتند و این که چه سردرد های وحشت ناکی به سراغ آدم می آید. از مرکز آموزش علمی کاربردی گروه صنعتی گلرنگ به خاطر برگزاری این کلاس و همچنین از آقای احمد قنبری به خاطر مطالب خوبشان تشکر می کنم.

 Main source: Book of Esther در فهرستی که پس از شکست داریوش سوم (330 ق.م.) به دست اسکندر، از بخشی از اموال وی تهیه شد، به 14 عطرساز نیز اشاره شده است. به طور کلی 40 نفر عطرساز به همراه موکب شاه، به هر کجا که وی می‌رفت، می‌رفتند تا شاه در همه حال به انواع عطریات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشد.

 عطار یا بینی برای اینکه بتواند عطری را مهندسی معکوس کند کار سختی در پیش داشت. داستین هافمن هنرپیشه معروف آمریکایی در فیلمی به نام «عطر: داستان یک جنایتکار» نقش یک عطار را بازی می کند که می خواهد عطری به نام عشق و دیوانگی را نظیرسازی کند. در این فیلم خیالی نشان می دهد که در قرن 18 میلادی، یک عطرساز برای مهندسی معکوس یک عطر چه کار سختی در پیش داشت. عطار وارد اتاقی که به این منظور طراحی شده بود وارد شد. به دستیارش گفت که کسی را به داخل اتاق راه نده چون باید با تمرکز کامل کار کنم. همسرش یک دسته دستمال تمیز برای او آورد. عطار یکی یکی دستمال ها را بر می دارد، یک قطره از عطر الگو را روی آن می ریزد. سپس با دقت بو می کند تا پی ببرد چه چیزهایی در داخل آن است. این کار آنقدر سخت بود که پشت میز خوابش می برد.

 با تکنیک های شیمی تجزیه از جمله دستگاه کروماتوگرافی گازی می توان اطلاعات زیادی در مورد ترکیبات تشکیل دهنده یک عطر به دست آورد. البته کسی ادعا نمی کند که با این دستگاه ها می توان فرمول عطر را به صورت دقیق به دست آورد و مشابه آن را ساخت بلکه می توان فرمول کلی عطرها را به دست آورد. از تکنیک های مهندسی معکوس برای بازسازی عطرهای پرفروش استفاده می شود. البته در نهایت به تجربه عطرساز برای ساخت عطر نیاز می شود. اما با استفاده از این تکنیک ها می توان در زمان کوتاه تری به نتیجه مورد نظر رسید.

 خانم ترودی لورن در یک مصاحبه تلویزیونی در پاسخ به اینکه چگونه باید عطرساز شد گفت که برای ورود به این پیشه باید رایحه 2000 نوت را به خاطر بسپاریم. اما مغز چطور می تواند این همه اطلاعات را به خاطر بسپارد؟

 گاهی در سمینارها و کارگاه های آموزشی از من می پرسند آقای حسنانی پیش رایحه تا چند دقیقه دوام دارد؟ پاسخ منطقی به این پرسش این است که بستگی به ضریب فراریت موادی دارد که به عنوان نوت فوقانی در فرمولاسیون این عطر استفاده شده. اما به برخی هنرجویان حتما باید یک عدد بدهیم وگرنه قانع نمی شوند. وقتی می گفتم 15 تا 20 دقیقه جوری نگاه می کردند که انگار این عدد را پرانده ام. بنابراین در عدد دادن همیشه مشکل داشتم. تا اینکه مصاحبه ای از یک خانم عطرساز به نام ترودی لورن دیدم که در پاسخ به این پرسش گفته بود رایحه فوقانی حدود 20 دقیقه به طول می انجامد. الان دیگه با خیال راحت به کسانی که عدد می خواهند می گویم: 20 دقیقه (قالَ ترودی لورن ).

1- گلرنگ = Safflower

2- ماده معطر = Aromatic Agent

3- عطرساز = Perfumer

4- بویایی = Olfaction