چکیده: فسفولیپیدها، لیپیدهایی هستند که به علت برخورداری از گروه فسفات خاصیت دوقطبی دارند. ویژگی جالب این ترکیبات، تشکیل ساختار دو لایه ای است. فسفولیپیدها به عنوان کمک امولسیون ساز، تنظیم کننده ویسکوزیته و سامانه رهایش و رسانش در محصولات آرایشی بهداشتی کاربرد دارند. بسیاری از امولسیون های آرایشی بهداشتی، فسفولیپیدی هستند.
فسفولیپیدها دارای یک سر آبدوست و دو شاخه چربی دوست می باشند. این ملکولهای بزرگ و طبیعی به واسطه همین مشخصه آمفی فیلیکی ، می توانند نقش امولسیون ساز را ایفا کنند. به علت تشابهشان با ترکیبات طبیعی پوست، تمایل زیادی به جذب روی سطح پوست دارند و به راحتی روی لایه های پوست پخش می شوند.
لیپیدهای قطبی که مهمترین آنها
فسفولیپیدها هستند، ترکیبات اصلی تشکیل دهنده غشاء سلولی همه موجودات زنده هستند. فسفولیپیدها با تشکیل ساختار دولایه ای ، همچون سدی محافظ و گزینشی عمل نموده و عمر سلول را تنظیم می کنند
ساختار دولایه ای فسفولیپیدها
فسفولیپیدها را از منابع گیاهی مختلفی می توان استخراج نمود.
دانه
سویا ، گل آفتابگردان، تخم مرغ و شیر از منابع فسفولیپیدها می باشند.
روش استخراج فسفولیپیدها از دانه سویا
پس از فشردن دانه های سویا و استخراج روغن آن، کنجاله به جا مانده را تصفیه و عمل آوری می کنند تا مخلوطی از لسیتین و فسفولیپیدها به دست آید.
لسیتین مخلوطی است از 60 درصد لیپیدهای قطبی (فسفولیپید + گیکولیپید ) و روغن
لیپیدهای قطبی فسفردار را فسفولیپید می نامند.
کاربرد فسفولیپیدها در محصولات آرایشی بهداشتی
کمک امولسیون ساز
فسفولیپیدها می توانند به عنوان مواد کمک امولسیون ساز در محصولات آرایشی بهداشتی استفاده شوند. قدرت امولسیون کنندگی فسفولیپیدها در ترکیب با امولسیون سازهای دیگر و یا در ترکیب با موادی که HLB بالایی دارند افزایش می یابد.
کاهش ویسکوزیته
فسفولیپیدها می توانند
در محصولات آرایشی رنگی (میکاپ ) استفاده شوند. اتصال رنگدانه ها به گروه قطبی فسفولیپیدها منجر به پخش شدنشان در فاز روغنی و جلوگیری از لخته شدنشان می شود. کاهش مطلوب ویسکوزیته فرمولاسیون در اثر استفاده فسفولیپیدها ویژگی ارزنده دیگری است که مثلاً در مرحله ریختن رژلب [در قالب] بسیار مفید است.
سامانه های رسانش و رهایش
فسفولیپیدها تحت شرایط خاصی قادر به تشکیل لیپوزوم هستند. کاربرد اصلی لیپوزومها سامانه های رهایش است. لیپوزوم ها قادرند هم ترکیبات آبدوست، هم ترکیبات چربی دوست را در یک ساختار سازگار با پوست ، غلاف پوشیده نموده، نفوذشان به داخل پوست را تسهیل و رساندنشان به هدف مورد نظر را یاری کنند.
استفاده از امولسیون سازهای فسفولیپیدی در محصولات آرایشی رنگی این مزیت را دارد که رنگدانه ها به خوبی در فاز روغنی پخش شده و لخته نمی شوند. فسفولیپیدها همچنین قادند تحت شرایط خاصی لیپوزوم تشکیل داده و رسانش مواد موثره مختلف (چربی دوست و آبدوست) به موضع مورد نظر را تسهیل کنند.