چکیده: واکس یا موم از دیدگاه شیمی، استر یک اسید چرب و یک الکل چرب است. واکس ها از اجزاء اصلی رژ لب و سایر محصولات آرایشی بهداشتی قلمی یا استیکی هستند. موم ها به چهار گروه حیوانی، گیاهی، معدنی و سنتزی طبقه بندی می شوند.
نویسنده:
احسانحُسنانی
مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای
پکیج آموزشی
مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.
واکس یا موم از نظر شیمیایی، استر یک اسید چرب و یک الکل چرب است. مومها نقطه ذوب بالایی دارند وجهت قوام دادن به کرمها و دیگر محصولات آرایشی مثلاً رژهای لب به کار می روند. از مهمترین آنها می توان به موم زنبورعسل(Bee’s wax) وموم برگ خرمای آفریقایی (Carnuba wax) اشاره کرد.
موم ها گروه مهمی از مواد اولیه ساخت محصولات آرایشی بهداشتی و تزئینی هستند. موم ها با تری گلیسریدها فرق دارند. تری گلیسریدها استر گلیسرول می باشند در حالی که موم ها یا واکس ها استرهای اسیدهای چرب هستند.
طبقه بندی مومها و وکس ها
موم ها یه چهار دسته زیر طبقه بندی می شوند:
موم های حیوانی: موم زنبور عسل، لانولین و اسپرماستی
موم های گیاهی: کارنوبا، کاندلیلا، جوجوبا.
موم های معدنی: آزوکریت، پارافین، سرسین، وازلین.
موم های سنتزی: وکس پلی اتیلن، کاربوواکس، آکراواکس.
موم زنبور عسل:
موم خالص شده برگرفته از شانه عسل را موم زنبور عسل می گویند. ترکیب اصلی تشکیل دهنده موم زنبور عسل بخش استری آن است که میریسیل پالمیتات استر اصلی می باشد.
واکس کارنوبا
موم کارنوبا از برگ های درخت نخل برزیلی به دست می آید. این موم سخت ترین موم طبیعی شناخته شده است و نقطه ذوب آن حدود ۸۰ درجه سانتیگراد می باشد. موم کارنوبا به خوبی با روغن ها، چربی ها و سایر موم ها آمیخته می شود.
موم کاندلیلا
موم کاندلیلا از ساقه یک درخت مکزیکی استخراج می شود. این موم حاوی 35 درصد استر و بیش از 50 درصد هیدروکربن می باشد.
موم جوجوبا
روغن جوجوبا پس از هیدروژنیزه شدن تبدیل به یک موم با نقطه ذوب 70 درجه می شود.
بسته به نوع رنگ مو از قبیل دائمی، نیمه دائمی و موقتی بودن از مواد شیمیایی مختلفی در ترکیب رنگ موها استفاده می شود. آمونیاک یکی از مواد تشکیل دهنده رنگ مو است که موجب جدا شدن کوتیکول های مو و نفوذ رنگ به داخل مو می شود. اولین رنگ موی شیمیایی با ماده فنیل اتیلن دی آمین ساخته شده است.
کربن بلک معمولاً به میزان 2 درصد در فرمولاسیون وجود دارد. بقیه فرمول را موم ها یا واکس ها و روغن ها تشکیل می دهند. اسانس و ماده آنتی اکسیدان نیز به میزان کافی اضافه می شود. برای ساخت استیک های رنگ مو ترکیبات روغنی را ذوب نموده و به شکل یک مخلوط یکنواخت در می آورند. سپس کربن بلک را به آن اضافه نموده و اجازه می دهند تا خنک شود.
اسپری های رنگ مو (موقتی)
از اسپری های رنگ مو برای دست یابی به رنگ های فشن و شاد استفاده می شود. پوشاندن سفیدی مو نیز می تواند اتفاق بیفتد. در فرمولاسیون اسپری رنگ مو، معمولاً از رزین های آکریلیک، آلکانول آمین استفاده می شود. حدود 90 درصد وزن فرمول را اتیل الکل تشکیل می دهد. حال می توان محلول به دست آمده را به نسبت 70 به 30 با گاز مایع به هم آمیخت.
برای ساخت اسپری های رنگ مو، مخلوط یکنواختی از ترکیبات محلول رنگ مو ساخته شده و سپس به همراه گاز فشرده مایع در قوطی های آئروسل ریخته می شود.
رنگ موهای موقتی مایع
رنگ موهای مایع معمولاً در بطری بسته بندی می شوند و یک برس رنگ مو به همراهشان عرضه می شود. معمولاً 90 درصد رنگ موی موقتی مایع را اتیل الکل تشکیل می دهد. رنگدانه و رزین های آکریلیک و اسانس از بخش های دیگر فرمول هستند. فرآیند ساخت رنگ مو، میکسینگ (mixing) یا اختلاط و همزدن ساده است.
رنگ موهای نیمه دائمی
رنگ موهای نیمه دائمی به فرم مایع، ژل و کرم عرضه می شوند. در همه آن ها معمولاً از رنگ های اسیدی azo استفاده شده و معمولاً از حلال هایی مثل بنزیل الکل و N-متیل پیرولیدون استفاده می شود.
از آنجا که تأثیر این رنگ ها تحت شرایط اسیدی، بسیار قوی و شدید است، از سیتریک اسید برای تنظیم pH استفاده می شود.