سورفکتانت در محصولات مراقبت از پوست و مو

نویسنده:

احسان حُسنانی مدرس اسکین کر و مراقبت از پوست
برای اطلاع از سرفصلهای پکیج آموزشی مراقبت از پوست و مو، کلمه پکیج را با واتسپ به شماره 09101971690 بفرستید.

چکیده: سورفکتانت ها مواد فعال کننده سطح هستند که پس از افزودن به آب، کشش سطحی آب را کاهش می دهند. سورفکتانت ها یک سر قطبی و یک سر غیرقطبی دارند.

سر قطبی و غیرقطبی سورفکتانت های مختلف

مهمترین دسته مواد اولیه صنایع بهداشتی و آرایشی «سورفکتانت ها» هستند. کلمه surfactant به معنای «ماده فعال کننده سطح» مخفف کلمات surface active agents است. نام سورفکتانت به سری موادی اطلاق می شوند که پس از انحلال در آب تمایل به جمع شدن در سطح دارند، افزودن این مواد به آب باعث کاهش کشش سطحی آن می شود این مواد دارای یک بخش قطبی (Head) و یک بخش غیر قطبی (tail) هستند.

سورفکتانتها دارای سر آبدوست و دم آبگریز می باشند

بخش قطبی آبدوست و بخش غیر قطبی آبگریز است.در اثر ورود هوا به آب حاوی سورفکتانت (مثلا" از طریق هم زدن یا دمیدن) سر (Head) این ملکولها به طرف آب و دم (tail) آنها به طرف هوا (حفره گازی) قرار گرفته و با آمدن به سطح تشکیل «کف» خواهد داد.

سورفکتانت ها با ورود هوا به سطح آمده و کف می کنند.

تمایل نسبی یک سورفکتانت به فاز روغنی یا فاز آبی با کمیتی به نام HLBتعیین می گردد. ، HLB عددی بین صفرتا بیست است که نشان می دهد سورفکتانت به کدام فاز تمایل بیشتری دارد و تا چه حد ، هر چه این عدد به صفر نزدیک باشد سورفکتانت آبگریز (چربی دوست) است و هر چقدر به بیست نزدیک باشد سورفکتانت مورد نظر آبدوست است.

HLB:(Hydrophilic Lipophilic Balance)

طبقه بندی سورفکتانت ها

تقسیم بندی سورفکتانت ها بر اساس ملایمت

سورفکتانت های اولیه (پایه ای): قدرت اثر بالا، سازگاری پایین با پوست
سورفکتانت های ثانویه (جانبی): قدرت اثر پایین، سازگاری بالا با پوست

سورفکتانت اولیه بیشترین مقدار را در شامپو داشته و مسئول اصلی ایجاد کف و پاک کنندگی است. سورفکتانت های ثانویه مجموعه ای دو یا چندتایی هستند که برای کم نمودن اثر خشن سورفکتانت اولیه یا ایجاد لطافت و تغییر در ماهیت کف به کار می روند. مواد تقویت کننده کف نیز سورفکتانت ثانویه تلقی می شوند.

تقسیم بندی سورفکتانت های بر اساس بار الکتریکی

• سورفکتانت آنیونی: سر قطبی دارای بار الکتریکی منفی است
• سورفکتانت کاتیونی: سر قطبی دارای بار الکتریکی مثبت است
• سورفکتانت غیر یونی: سر قطبی دارای بار الکتریکی نیست.
• سورفکتانت آمفوتری (دوخصلتی):

در pH بالا سر قطبی دارای بار الکتریکی منفی است
در pH پایین سر قطبی دارای بار الکتریکی مثبت است

Ref: Chemistry and Technology of the Cosmetics and Toiletries Industry, edited by S.D. Williams, W.H. Schmitt, P.9

مواد دوخصلتی مثل سورفکتانت ها، صابون ها و فسفولیپیدها یک سر آبدوست قطبی و یک سر آبگریز غیرقطبی دارند

سورفکتانت ها یا در سطح جمع می شوند یا مایسل تشکیل می دهند

مولکول های سورفکتانت بعد از غلظت بحرانی تشکیل مایسل می دهند

آلکیل هیدروکسی اتیل ایمیدازولین، یکی از سورفکتانت های کاتیونی

بتائین یا دقیقتر آن کوکامیدوپروپیل بتائین یک سورفکتانت آمفوتری است که کف و قوام را افزایش می دهد و موجب افزایش ملایمت سولفات ها می شود. در این نمودار عدد زئین آمیزه های مختلف از بتائین و تگزاپون نمایش داده شده است. همانطور که می بینید اگر این دو ترکیب به نسبت مساوی تقسیم شوند ملایمت شامپو به شکل چشمگیری افزایش می یابد.

طبقه بندی سورفکتانت ها به سه دسته یونی، غیریونی و ترکیبی. سورفکتانت های یونی عبارتند از آنیونی، کاتیونی و آمفوتری. سورفکتانت های غیریونی استری، اتری، آمینی یا آمیدی هستند. سورفکتانت های ترکیبی، نانیونی- کاتیونی یا نانیونی -آنیونی هستند.

از اتصال اتم کربن 1 و 5 مولکول گلوکز و قرار گرفتن یک اتم اکسیژن بین آن ها، گلوکز حلقوی حاصل می شود. استر این گلوکز، گلوکوزید نام دارد. در صورتی که اسید چرب تشکیل دهنده این استر از کوکو یا اسید چرب نارگیل باشد، به ترکیب حاصله، کوکوگلوکوزید می گوییم. کوکوگلوکوزید را می توان به عنوان جایگزین بتائین ها در شامپوهای بچه استفاده نمود. کوکوگلوکوزید یک سورفکتانت ملایم است و پوست را خشک نمی کند. به همین علت در محصولات بهداشت شخصی و آرایشی استفاده می شود.

کوکوگلوکوزید، سورفکتانت طبیعی غیریونی است. همانند دسیل گلوکوزید بسیار ملایم بوده و از ملایم ترین ترکیبات پاک کننده می باشد.

فوم الاروکامفورتینگ بدون صابون و بدون الکل است. حاوی بوتیلن گلایکول و کاپریلیل گلایکول است. از سورفکتانت هایی مثل سدیم لورت سولفات، کوکوبتائین و سدیم کوکوئیل ایزوتیونات در این فوم پاک کننده استفاده شده است.

دسیل گلوکوزید، سورفکتانت غیریونی طبیعی می باشد که به عنوان کف کننده و پاک کننده در محصولاتی مثل شامپو بچه استفاده می شود.

تفاوت میسلارواتر و شیر پاک کن در این است که شیرپاک کن حاوی روغن ولی میسلار واتر معمولاً فاقد روغن می باشد. برخی میسلارواتر ها طوری طراحی شده اند که نیاز به آبکشی و یا شستشو ندارند ولی شیرپاک کن باید بعداً با تونر یا آب پاکسازی شود البته هر دو حاوی سورفکتانت هایی مثل آلکیل گلوکزید می باشند.

دی سدیم کوکوئیل گلوتامات سورفکتانت آمفوتری است که ساختاری شبیه بتائین ها دارد. با این تفاوت که بر خلاف بتائین ها که هسته اصلی شان اسید آمینه گلایسین است، دی سدیم کوکوئیل گلوتامات از گلوتامیک اسید مشتق شده است.

بعضی از مواد می توانند نفوذپذیری پوست را افزایش دهند. آب، گلیسرول، اتانول، فنول اوره، املاح آلومینیوم و اسانس های روغنی از جمله موادی هستند که penetrant محسوب می شوند. آب، حلالهای آلی مثل پروپیلن گلایکول، سورفکتانت ها و دی متیمل سولفوکساید penetration enhancer محسوب می شوند.
منبع: پوچرز ، ص 402

Polysorbate 20 (Tween 20) is a surfactant and emulsifier used in cleaners and personal care products Fragrance Ingredient; Surfactant Emulsifying Agent; Surfactant Solubilizing Agent

پلی سوربات 20 یا توئین 20 سورفکتانت و امولسیفایراست. همچنین به عنوان حل کننده در فرمولاسیون عطریات استفاده می شود. عدد 20، مجموع تعداد گروه های اتیلن اکساید است.

کف سورفکتانت

سر قطبی و غیرقطبی سورفکتانت های مختلف

ایزوتیونات ها به عنوان دسته از سورفکتانت ها

سورفکتانت های شامپو چگونه آلاینده ها را از سطح مو می زدایند

سورفکتانت ها در شامپوها و کاندیشنرها

منحنی حلالیت سورفکتانت ها. نقطه کرافت در شکل نمایش داده می شود.

تئوری سورفکتانت ها

ساختار سورفکتانت

پایه سیندت که به کارخانه های صابون سازی فروخته می شود تا با استفاده از آن ها و افزودن ترکیبات دیگر، قالب های سیندت بسازند. همانطور که می بینید، سورفکتانت های آنیونی رایج مثل سدیم لوریل اتر سولفات و سولفوسوکسینات، بخش عمده آن را تشکیل می دهند. از الکل های چرب به عنوان چربی های مکمل یا ریفتینگ ایجنت استفاده می شود. استئاریل مونو دی گلیسیرید به عنوان پلاستیسایزر، نشاسته به عنوان فیلر، پرکننده یا حجم دهنده، تیتانیوم دی اکساید به عنوان سفیدکننده یا وایتنر استفاده می شود.
منبع: پوچرز ، ص412

what is surfactant, Surfactants are compounds that lower the surface tension (or interfacial tension) between two liquids, between a gas and a liquid, or between a liquid and a solid

سورفکتانت چیست

• Surfactant
• سورفکتانت

مطلب قبلی: فسفولیپیدها

مطلب بعدی: کافئین

معادل انگلیسی اصطلاحات تخصصی این مطلب

1- آنیونی = Anionic آنیونی، دارای بار الکتریکی منفی

2- ملایمت = Mildness ملایمت

3- هم زدن = Mixing هم زدن، تکان دادن، اختلاط

Tin lined mixing vessels = تانک همزن (ظرف اختلاط) که از داخل قلع اندود شده است.

adulteration, mixing other matter of an inferior with cosmetics = تقلب، اضافه کردن مواد بی کیفیت و گاهی خطرناک به محصولات آرایشی برای سود بیشتر

4- آمفوتری = Amphoteric آمفوتری، آمفوتریک

5- سر قطبی = Polar Head سر قطبی

6- کاتیونی = Cationic کاتیونیک، کاتیونی
ماده‌ای که توانایی آسیب رسانی به ژنوم یا اختلال در فرایندهای متابولیکی سلول را دارد.
cationic peptide = پپتید کاتیونی

aluminum salts and cationic ingredients = نمک های آلومینیوم و ترکیبات کاتیونی

7- غیر یونی = Nonionic غیریونی، نانیونی، نانیونیک

8- سر آبدوست = Hydrophilic Head سر آبدوست

9- سورفکتانت = Surfactant سورفکتانت، ماده فعال سطحی
apply to damp hair and lather = روی موی نمدار مالیده و کف تشکیل دهید سورفکتانت، ماده فعال سطحی

biosurfactants = بیوسورفکتانت ها

surfactant-free = محصولات فاقد سورفکتانت

surfactant or emulsifier = سورفکتانت یا امولسیفایر

biosurfactants, amphiphilic compounds produced on living surfaces = بیوسورفکتانت ها، ترکیبات آمفی فیلی (دو خصلتی) که توسط ارگانیسم های سطحی تولید می شوند

micelles, micelle, aggregate of surfactant molecules that arrange themselves in a spherical form in aqueous solutions = میسل، مایسل، تجمع مولکول های سورفکتانت که به شکل کروی در محلول آبی

biosurfactants
بیوسورفکتانت ها

surfactants
سورفکتانت، ماده فعال سطحی

surfactants2

10- کشش سطحی = Surface Tension
surface tension of water = کشش سطحی آب

surface tension of water
کشش سطحی آب

11- ماده فعال = Active Matter ماده فعال، بخش فعال سورفکتانت آنیونی که با روش تیتراسیون پتانسیومتری در آزمایشگاه کنترل کیفیت شرکت های صنایع شوینده اندازه گیری می شود.
چربی طبیعی پوست

12- مواد اولیه = Raw Materials مواد اولیه

aminofunctional raw materials = مواد اولیه دارای گروه عاملی آمینی

TINCTURE, Fragrant materials produced by directly soaking and infusing raw materials in room temperature or warm alcohol. = تنتور: ماده معطر كه در اثر خیساندن یا دم كردن ماده خام در دمای محیط یا الكل گرم شده به دست می آید. اگر الكل در دمای محیط استفاده شود به آن خیساندن می گویند. اگر در الكل گرم غوطه ور شود به آن دم كردن می گویند.

EXPRESSION, Raw material is squeezed or compressed and the oils are collected. Of all raw materials, only the fragrant oils from the peels of fruits in the citrus family are extracted in this manner. = فشردن یا افشردن یا متراكم سازی: یكی از روشهای بدست آوردن اسانس روغنی گیاهان است كه در آن ماده اولیه چلانده یا متراكم می شود تا روغن آن خارج شود. در میان روغنهای معطر فقط پوست میوه مركبات با این روش اسانسشان استخراج می شود.

raw materials
مواد اولیه

13- سورفکتانت ها = Surfactants سورفکتانت، ماده فعال سطحی

biosurfactants = بیوسورفکتانت ها

biosurfactants, amphiphilic compounds produced on living surfaces = بیوسورفکتانت ها، ترکیبات آمفی فیلی (دو خصلتی) که توسط ارگانیسم های سطحی تولید می شوند

biosurfactants
بیوسورفکتانت ها

surfactants
سورفکتانت، ماده فعال سطحی

surfactants2

14- سورفکتانت اولیه = Primary Surfactant

15- سورفکتانت آنیونی = Anionic Surfactants

16- سورفکتانت کاتیونی = Cationic Surfactant

betaine-is-amphoteric-surfactant-to-increase-foam-and-viscosity-and-increase-mildness-of-anionic-surfactants

classification-of-surfactants